
Geç teslim, kira kaybı ve sözleşmeden dönme
Yüklenicinin Temerrüdü – Müteahhidin Evi Geç Teslim Etmesi veya Hiç Teslim Etmemesi
Teslim tarihi geçti, inşaat yarım kaldı veya eve hiç başlanmadı mı? Teslim, kira kaybı, cezai şart ve sözleşmeden dönme seçeneklerini belgeleriniz üzerinden değerlendirelim.
Ön Görüşme FormuMüteahhidin evi geç teslim etmesi veya hiç teslim etmemesi, sözleşmenin devamını isteme, gecikme zararını talep etme ve koşulları oluştuğunda sözleşmeden dönme gibi hakları gündeme getirir. Hangi yolun kullanılacağı; teslim tarihi, sözleşmenin türü, tarafların ödemeleri, inşaatın durumu ve gecikmenin sebebine göre belirlenir. Sözleşmede “kira ödenir” yazmaması bütün tazminat haklarını ortadan kaldırmaz; böyle bir hükmün bulunması da her talebin kendiliğinden kabul edileceği anlamına gelmez.
Evin tamamlanmasını mı, ödenen paranın geri alınmasını mı istediğiniz önemlidir. İhtarname, teslim tutanağı veya iade protokolü imzalanmadan önce bu tercih ile tapu ve tazminat talepleri birlikte değerlendirilmelidir. Bu sayfa, hem müteahhitten konut alan kişinin hem de kat karşılığı inşaat yaptıran arsa sahibinin karşılaşabileceği başlıca sorunları açıklar.
Yüklenicinin temerrüdü nedir?
Yüklenicinin temerrüdü, yerine getirme zamanı gelen borcun gerekli koşullara rağmen ifa edilmemesidir. Konut uyuşmazlıklarında bu durum, dairenin kararlaştırılan zamanda sözleşmeye uygun biçimde teslim edilmemesiyle ortaya çıkabilir. Ancak tapu devri, inşaatın tamamlanması ve fiilî teslim farklı borçlar olabilir; hangisinin geciktiği açıklığa kavuşturulmalıdır.
Türk Borçlar Kanunu m.117 ve devamındaki genel hükümler yanında, ilişkinin niteliğine göre eser sözleşmesi, taşınmaz satışı ve tüketicinin korunması hükümleri uygulanır. Temerrüdün oluşmasıyla tazminat sorumluluğu aynı inceleme değildir: gecikme zararında kusurdan kurtulma savunması, zarar ve gecikmeyle bağlantı ayrıca önem taşır.
“Şantiye henüz bitmedi” tespiti tek başına yeterli bir dava planı oluşturmaz. Sözleşmede teslimin hangi şartlara bağlandığı, borcun istenebilir hale gelip gelmediği ve alıcı veya arsa sahibinin kendi yükümlülükleri de incelenir.
Konut alıcısı ile arsa sahibinin hakları aynı mı?
Konut satın alan kişi ile arsasını bağımsız bölüm karşılığında yükleniciye veren kişinin hukuki konumu farklıdır. Sözleşmeye “inşaat sözleşmesi” başlığının yazılması tek başına uygulanacak kuralları belirlemez.
| İlişki | Öncelikle incelenecek konular |
|---|---|
| Tüketicinin müteahhitten konut alması | Satıcının mesleki faaliyeti, alımın amacı, ön ödemeli satış kuralları, teslim süresi ve tüketici mahkemesinin görevi. |
| Arsa payı karşılığı inşaat | Arsa sahibinin edimleri, yüklenicinin iş programı, pay devirleri, inşaat seviyesi ve sona ermenin tasfiye sonuçları. |
| Ticari veya diğer amaçlarla yapılan işlem | Tarafların sıfatı, sözleşmenin gerçek niteliği, genel hükümler ve varsa ticari dava koşulları. |
Arsa sahibinin sözleşmesi için arsa payı / kat karşılığı inşaat sözleşmesi rehberi; noterde kurulan taahhüt ve tescil sorunu için taşınmaz satış vaadine dayalı tapu iptali ve tescil sayfası birlikte incelenebilir.
Müteahhit ne zaman gecikmiş sayılır?
Önce sözleşmedeki teslim tarihi belirlenir. Açık bir takvim günü, ruhsat tarihinden başlayan süre veya belirli bir aşamaya bağlı teslim taahhüdü aynı şekilde değerlendirilmez. Ek protokoller, geçerli süre uzatımları ve iş sahibinin sonradan istediği değişiklikler de takvimi etkileyebilir.
“Ruhsat alındıktan sonra yirmi dört ay” gibi bir hüküm varsa ruhsatın alınma tarihi ve ruhsat işlemlerini kimin üstlendiği araştırılır. Yüklenicinin kendi yükümlülüğünü yerine getirmeyerek başlangıcı belirsiz süreyle ertelemesi kendiliğinden korunmaz. Buna karşılık arsa sahibinin gerekli evrakı veya arsayı teslim etmemesinin etkisi de göz ardı edilemez.
Sözlü olarak verilen “iki ay sonra biter” cevaplarını tek başına yeni teslim tarihi kabul etmek doğru değildir. Yazışmalar, vaatler ve sonraki davranışlar bütün halinde değerlendirilir. İlk sözleşme ile sonradan imzalanan belgenin hangi hakları değiştirdiği özellikle kontrol edilmelidir.
Noter ihtarı ve ek süre vermek zorunlu mu?
TBK m.117 uyarınca genel kural, muaccel borç için ihtarla temerrüttür. Taraflar ifa gününü birlikte belirlemişse, bu günün geçmesiyle ayrıca ihtar gerekmeksizin temerrüt oluşabilir. Ancak her tarih ifadesi aynı açıklıkta değildir; başlangıcı tartışmalı bir sürenin hesaplanması uyuşmazlık yaratabilir.
Temerrüt ihtarı ile sözleşmeden dönme veya ifadan vazgeçme için verilen ek süre farklı işlevler taşır. Karşılıklı borç yükleyen sözleşmelerde TBK m.123 kapsamında uygun ek süre gündeme gelir. Süre vermenin sonuçsuz kalacağının anlaşılması, gecikme nedeniyle ifanın yararsızlaşması veya kanundaki diğer koşullar varsa m.124 uyarınca ek süre gerekmeyebilir.
Her inşaat için geçerli “mutlaka on beş gün verilir” kuralı yoktur. İşin kapsamı ve kalan imalat dikkate alınmalıdır. Bildirimde sözleşme, geciken edim, teslim takvimi, istenen ifa ve hukuki tercih açık olmalıdır. Noter kanalı ispat bakımından önem taşır; tarafların tacir olması veya özel düzenlemeler bildirim biçimini ayrıca etkileyebilir. İnternetten alınan tek tip ihtarname, istenmeyen bir hak seçimine yol açabilir.
Geç teslim halinde hangi haklar kullanılabilir?
TBK m.125 çerçevesindeki temel yollar aşağıdaki gibi ayrılır. İhtar, ek süre ve seçim bildirimi koşulları somut olaya göre tamamlanmalıdır.
| Tercih | Hedef | Dikkat edilmesi gereken |
|---|---|---|
| İfayı istemek | Konutun tamamlanıp teslimi ve koşulları varsa gecikme zararının giderilmesi. | Sözleşme devam eder; gecikme süresi ve zarar hesabı belirlenir. |
| İfadan vazgeçip tazminat istemek | Sözleşme gereği gibi yerine getirilseydi bulunulacak durumla bağlantılı zararın karşılanması. | Vazgeçme bildiriminin zamanı, olumlu zarar kalemleri ve ispat önemlidir. |
| Sözleşmeden dönmek | Karşılıklı edimlerin iadesi ve koşulları varsa sözleşmenin hükümsüz kalmasından doğan zarar. | İade, tapu, üçüncü kişiler ve sona ermenin sonuçları birlikte çözülmelidir. |
Aynı edimin karşılığını iki kez sağlayacak şekilde hem daireyi hem bütün satış bedelini istemek mümkün kabul edilmez. Bununla birlikte asıl talep, koşullu alternatif talep ve bağımsız zarar kalemleri uygun usulle kurulabilir. Genel ayrımlar için sözleşmenin feshi ve sözleşmeden dönme sayfasına bakabilirsiniz.
İnşaata hiç başlanmadıysa teslim gününü beklemek gerekir mi?
Eser sözleşmelerinde TBK m.473 özel önem taşır. İşe zamanında başlanmaması, işin sözleşmeye aykırı biçimde geciktirilmesi veya iş sahibine yüklenemeyen gecikme nedeniyle işin zamanında bitirilemeyeceğinin açıkça anlaşılması halinde, koşulları varsa teslim günü gelmeden dönme gündeme gelebilir.
Şantiyenin terk edilmesi, ruhsat işlemlerinin yapılmaması ve kalan sürede tamamlanması mümkün görünmeyen inşaat seviyesi teknik delillerle ortaya konulmalıdır. Birkaç gün faaliyetsizlik görülmesi, tek başına bütün sözleşmeleri sona erdirme hakkı vermez. Belediye kayıtları, iş programı ve uzman incelemesi önemlidir.
Başka bir müteahhitle anlaşmadan önce mevcut sözleşmenin durumu, şantiyenin teslimi, yapılan işlerin hesabı ve gerekiyorsa mahkemeden alınacak karar değerlendirilmelidir. Aksi halde aynı inşaat için birbiriyle çatışan yükümlülükler doğabilir.
Müteahhit geç teslim ederse kira tazminatı öder mi?
Gecikme nedeniyle taşınmazdan yararlanılamaması, koşulları oluştuğunda kira kaybı veya kullanım mahrumiyeti üzerinden değerlendirilebilir. Sözleşmede ayrıca kira bedeli yazılmamış olması, genel hükümlere dayanan gecikme zararı talebini kendiliğinden engellemez.
Hesapta haklı gecikme dönemi, dairenin konumu, büyüklüğü, niteliği ve ilgili dönemdeki emsal kira değerleri incelenir. Bugünkü ilan bedelini geçmiş bütün aylara uygulamak sağlıklı değildir. Bilirkişi incelemesi ve dönemsel emsaller gerekebilir. Taşınmazın fiilen kullanılmaya veya kiraya verilmeye başlanması, talep edilebilir dönemi etkileyebilir.
Alıcının başka bir ev için ödediği kira ile teslim edilmeyen konuttan beklenen kira aynı zarar olarak iki kez istenemez. Farklı kalemler ileri sürülüyorsa her birinin dayanağı ve gecikmeyle ilişkisi açıklanmalıdır. Taşınma, depolama veya benzeri ek giderler de sırf makbuz bulunduğu için otomatik olarak karşılanmaz.
Örneğin sözleşmedeki teslim günü ile kullanılabilir teslim arasında altı aylık gecikme varsa, önce bu altı ayın tamamının yükleniciye yüklenip yüklenemeyeceği belirlenir; sonra ilgili dönem emsalleriyle hesap yapılır. Bu örnek bir tazminat veya sonuç garantisi değildir.
Gecikme cezası ile kira kaybı birlikte istenebilir mi?
Cezai şart, sözleşmede kararlaştırılmış bir yaptırımdır. “Her geciken ay için ödeme” hükmünün ceza mı, önceden belirlenmiş zarar karşılığı mı yoksa başka bir düzenleme mi olduğu metnin bütününden anlaşılır. Etiket tek başına yeterli değildir.
TBK m.179–182 bakımından cezanın hangi ihlale bağlandığı, ifayla birlikte istenip istenemeyeceği ve kabulün etkisi araştırılır. İfaya eklenen cezai şartta fiilî zarar bulunmaması tek başına cezayı ortadan kaldırmaz. Cezayı aşan zarar bakımından ise kanundaki ek koşullar ve kusur ispatı önemlidir.
Geç teslimi çekincesiz kabul etmek, ifaya ekli ceza talebini etkileyebilir. Teslim tutanağındaki ibra ve feragat ifadeleri dikkatle incelenmelidir. Hakların önceden veya teslim sırasında nasıl saklı tutulduğu ve sözleşmede farklı bir düzenleme bulunup bulunmadığı araştırılır. Bütün tazminat haklarının aynı sebeple kaybedileceği sonucu çıkarılmaz.
Kira kaybı ile cezayı her dosyada tam olarak üst üste eklemek doğru değildir. Hükmün niteliği, aynı zararın iki kez karşılanması sorunu ve varsa indirim koşulları değerlendirilir; tarafların tacir olması da sonucu etkileyebilir.
Anahtar, tapu ve iskân teslim bakımından ne ifade eder?
Anahtar verilmesi, tapunun devri ve yapı kullanma izin belgesinin alınması aynı işlem değildir. Genel sözleşme ilişkisinde teslimin kapsamı; kullanılabilirlik, ortak alanlar, zorunlu tesisatlar ve kararlaştırılan belgelerle birlikte incelenir. Eksiklerin her biri aynı ağırlıkta değildir.
Sözleşme iskânlı teslim öngörüyorsa bu yükümlülük önem taşır. Bununla birlikte taşınmazın daha önce fiilen kullanılması veya kiraya verilmesi, gecikme zararının hangi tarihe kadar hesaplanacağına etki edebilir. “İskân yoksa süresiz kira doğar” veya “anahtar verildiyse bütün borçlar biter” şeklinde tek bir kural kurulamaz.
Ön ödemeli tüketici konutunda ayrıca kanun ve yönetmelikteki devir/teslim ölçütleri uygulanır. Kat mülkiyetine konu konutun tüketici adına tescili veya kat irtifakı tesciliyle birlikte oturmaya elverişli zilyetlik devri bu çerçevede incelenir. Yalnız anahtar teslimi resmî teslim koşullarının yerine geçtiği varsayımını haklı kılmaz.
İnşaat tamamlandığı halde tapu verilmiyorsa müteahhitten alınan dairenin tapusunun verilmemesi ayrı değerlendirme gerektirir.
Ön ödemeli konutta 48 ay ve sözleşmedeki teslim tarihi
6502 sayılı Kanun m.44 uyarınca ön ödemeli konut sözleşmede taahhüt edilen sürede teslim edilmelidir; güncel düzenlemede bu süre sözleşme tarihinden itibaren kırk sekiz ayı aşamaz. Kırk sekiz ay, daha kısa teslim taahhüdünü kendiliğinden uzatan bir bekleme süresi değildir. Örneğin yirmi dört aylık teslim taahhüdü bulunan satıcı, yalnız kanundaki üst sınırı göstererek gecikmeyi haklı kılamaz. Eski sözleşmelerde uygulanacak dönem hükümleri ayrıca kontrol edilir.
Tüketicinin gerekçe göstermeden sözleşmeden dönmesine ilişkin yirmi dört aylık düzenleme ile satıcının borcunu hiç veya gereği gibi yerine getirmemesine dayalı haklar birbirinden ayrılmalıdır. Bu sürenin geçmesi, teslim edilmeyen konut hakkında bütün hakların sona erdiği anlamına gelmez.
Satıcının yükümlülüklerini hiç veya gereği gibi yerine getirmemesi halinde özel koruma hükümleri önem taşır; sıradan bir vazgeçme gibi kesinti yapılabileceği peşinen kabul edilmez. Bildirimin şekli, iade takvimi ve seçilen hukuki yol ayrıca incelenir.
Sözleşme adi yazılı düzenlenmişse tüketiciyi koruyan hükümler ve belgenin niteliği değerlendirilmelidir. Ayrıntılar için şekle aykırı satış ve adi yazılı taşınmaz sözleşmesi rehberine bakabilirsiniz.
Mücbir sebep, maliyet artışı ve süre uzatımı
Müteahhidin “malzeme pahalandı”, “işçi bulunamadı” veya “belediye işlemleri uzadı” açıklamaları belge ve sözleşmeyle karşılaştırılır. Her ekonomik güçlük otomatik mücbir sebep veya tazminattan kurtulma nedeni oluşturmaz. Olayın öngörülebilirliği, önlenebilirliği, işe somut etkisi ve gecikmeyle nedensellik bağı araştırılır.
İdari yasak, afet veya başka bir engel varsa yalnız olayın adı değil, hangi tarihlerde hangi imalatı durdurduğu önemlidir. Yüklenicinin kendi eksik başvurusundan kaynaklanan süre ile kendisine yüklenemeyen engel aynı değerlendirilmez. Aşırı ifa güçlüğü, imkânsızlık ve temerrüt de farklı hukuki kurumlardır.
Yeni tarih içeren protokol imzalanırken önceki gecikme alacaklarının korunup korunmadığı açık olmalıdır. “Tarafların birbirinden hiçbir alacağı yoktur” gibi hükümler, yalnız süre uzatımı amacıyla imzalanan belgede dahi uyuşmazlık yaratabilir.
Alıcının ödemeleri ve arsa sahibinin yükümlülükleri
Kalan taksitlerin ödenmemesi, arsanın boş teslim edilmemesi, gerekli imza veya vekâletlerin verilmemesi gecikme değerlendirmesinde önemlidir. Her iki tarafın neyi, hangi sırayla yapacağı sözleşmeden çıkarılmalıdır. Yükleniciye yüklenemeyen süreler tazminat hesabından ayrılabilir.
Müteahhit gecikti diye bütün taksitleri doğrudan durdurmak her durumda güvenli değildir. Karşılıklı ifa ilişkisi, ödemezlik savunması, özel tüketici hükümleri ve sözleşmenin ödeme takvimi incelenmelidir. Yanlış bir ödeme kesintisi alıcının da temerrüde düşmesine neden olabilir.
Benzer şekilde arsa sahibi, gecikmeyi gerekçe göstererek sözleşmedeki bütün pay devirlerini koşulsuz durdurabileceğini varsaymamalıdır. İnşaat seviyesi ve hak edilen karşılık ile devir takvimi birlikte değerlendirilir.
Sözleşmeden dönülürse para ve tapu nasıl geri alınır?
Dönme bildirimi, iadenin fiilen gerçekleştiği anlamına gelmez. Ödeme tutarları, karşılıklı edinimler, faiz ve zarar talepleri belirlenir. Alıcının yalnız ödediği bedeli geri alması ile ifa edilmeme nedeniyle başka zarar istemesi aynı hukuki yol değildir; konutun güncel piyasa değerinin her dosyada iade ölçüsü olacağı söylenemez.
Kat karşılığı inşaatta önceden devredilen paylar, yüklenicinin yaptığı işler ve üçüncü kişilere satışlar tasfiyeyi karmaşıklaştırır. İnşaatın gerçekleşme düzeyi sona ermenin etkisini değiştirebilir; bütün dosyalara uygulanacak tek bir tamamlanma yüzdesi yoktur. Bir noter ihtarıyla bütün tapular kendiliğinden arsa sahibine dönmez.
Tapu kaydı üzerindeki ipotek ve devirler, taleplerin kimlere yöneltileceği ve geçici koruma ihtiyacı incelenmelidir. Ayrıntılı çerçeve için arsa payı karşılığı inşaat sözleşmesinin sona ermesi sayfası yol gösterir.
Geç teslim ile eksik veya ayıplı teslimin farkı
Geç teslim zamanla, ayıplı teslim ise eserin kararlaştırılan veya beklenen özellikleriyle ilgilidir. Aynı konutta her iki sorun bulunabilir. Örneğin dairenin gecikerek teslim edilmesi ile su yalıtımının kusurlu yapılması ayrı inceleme gerektirir.
Ayıp bildirimleri, inceleme yükümlülüğü ve ayıba ilişkin süreler gecikme alacağının kurallarıyla karıştırılmamalıdır. Teslim sırasında fotoğraflı ve somut bir eksik listesi hazırlanması yararlı olabilir; ancak gerekli hukuki bildirimin içeriği ayrıca değerlendirilmelidir. İlgili konu: ayıplı konut ve eksik inşaat uyuşmazlıkları.
Dava öncesinde hangi belgeler hazırlanmalı?
- Sözleşmenin tamamı, teknik şartname, mahal listesi ve ek protokoller.
- Ödeme dekontları, makbuzlar, senetler ve tarafların ödeme çizelgesi.
- Tapu, ada-parsel ve bağımsız bölüm bilgileri; ruhsat ve iskân kayıtları.
- Teslim, anahtar, ibra ve eksik iş tutanakları; ihtarnameler ve tebliğ belgeleri.
- Tarihleri anlaşılabilen şantiye fotoğrafları, hukuka uygun yazışmalar ve gecikme açıklamaları.
- Kira ve diğer zarar belgeleri; varsa fiilî kullanım veya kiralama kayıtları.
Şantiyede sonradan değişiklik yapılacaksa mevcut seviyenin delil tespitiyle belirlenmesi gerekebilir. Delil tespiti uyuşmazlığın esasını çözmez; kaybolabilecek teknik veriyi korur. İhtiyati tedbir ve ihtiyati haciz ise farklı koşulları bulunan geçici koruma yollarıdır. Dava açılması tek başına bütün devirleri veya tahsil riskini durdurmaz.
Hangi mahkemede dava açılır, arabuluculuk gerekir mi?
Tüketici işlemi niteliğindeki konut satışında tüketici mahkemesi ve ilgili parasal sınırlar bakımından tüketici hakem heyeti yolu değerlendirilir. Kat karşılığı inşaat uyuşmazlıklarında çoğunlukla asliye hukuk mahkemesi gündeme gelir; ticari dava koşulları oluşuyorsa görev ayrıca belirlenir.
Tüketici mahkemesinde görülecek para taleplerinde dava şartı arabuluculuk genel olarak önemlidir; kanundaki istisnalar kontrol edilmelidir. Taşınmazın aynından doğan tüketici uyuşmazlıkları aynı kapsamda değildir. Ticari nitelikteki para taleplerinde de ilgili arabuluculuk hükümleri uygulanabilir. Her inşaat davasının aynı ön başvuruya tabi olduğu söylenemez.
Yalnız gecikme tazminatı talebi ile tapu iptali ve tescil içeren talebin yetki kuralları farklılaşabilir. Taşınmazın aynına ilişkin davalardaki kesin yetki, sırf konuyla bağlantı var diye bütün para davalarına taşınmaz. Görev, yetki, talep ve taraflar dilekçe hazırlanırken birlikte belirlenmelidir.
Geç teslim tazminatında zamanaşımı kaç yıl?
Bütün müteahhit uyuşmazlıkları için tek süre yoktur. Eser sözleşmesinden doğan alacaklarda TBK m.147/6 kapsamında beş yıllık süre ve yüklenicinin ağır kusuruna ilişkin istisna önem taşır. Başka bir özel süre bulunmayan sözleşmesel alacaklarda genel on yıllık düzenleme gündeme gelebilir. Satış ile eser sözleşmesi ayrımı sonucu etkiler.
Başlangıç tarihi de talebe göre belirlenir. Aylık doğan gecikme alacakları bakımından her dönem ayrı değerlendirme gerektirebilir. “Ev teslim edilmeden hiçbir süre başlamaz” kabulüyle beklemek hak kaybına yol açabilir. Ayıplı esere ilişkin TBK m.478 süreleri, gecikme tazminatına doğrudan uygulanacak tek ölçü değildir.
Görüşmelerin sürmesi veya ihtarname gönderilmesi zamanaşımının her durumda kesildiği anlamına gelmez. Dava, icra, borcun kabulü ve arabuluculuk gibi işlemlerin süre üzerindeki etkisi kendi kurallarıyla kontrol edilmelidir.
Dava süreci, masraflar ve Eskişehir’de hukuki destek
Süreç genellikle sözleşme ve delil incelemesi, teslim takviminin çıkarılması, hukuki tercihin belirlenmesi, gerekli bildirim ve ön başvurular, ardından dava veya takip aşamalarından oluşur. Keşif ve bilirkişi ihtiyacı, tebligatlar, taraf sayısı ve kanun yolu incelemesi süreyi etkiler. Dosya görülmeden kesin bitiş tarihi verilemez.
Harç, gider avansı, tebligat, keşif, bilirkişi, olası teminat ve avukatlık ücreti ayrı kalemlerdir. Tüketiciye tanınan harç muafiyetleri bütün giderlerin veya avukatlık hizmetinin ücretsiz olduğu anlamına gelmez. Maliyet; talebin türü, değeri ve gereken işlemler belirlendikten sonra açıklanabilir.
Avukat Emre Taş Hukuk ve Danışmanlık Bürosunda sözleşme, ödeme kayıtları ve inşaatın durumu üzerinden teslim, kira kaybı, cezai şart, dönme ve tapu taleplerinin birlikte değerlendirilmesi için hukuki görüş talep edebilirsiniz. İlk görüşmeye sözleşmenin yalnız imza sayfasını değil, ekleriyle tamamını getirmeniz incelemeyi kolaylaştırır.
İlgili diğer uyuşmazlıklar gayrimenkul hukuku sayfasında yer alır. Belgelerinizin değerlendirilmesi için ön görüşme formunu kullanabilirsiniz.
Sık sorulan sorular
Müteahhit evi geç teslim ederse ilk ne yapmalıyım?
Sözleşme ve eklerindeki teslim tarihini, ödemeleri ve güncel inşaat durumunu belgeleyin. Teslimi mi yoksa sözleşmeden çıkmayı mı istediğinizi belirlemeden ihtar, ibra veya yeni protokol imzalamayın.
Sözleşmede kira yazmıyorsa tazminat isteyebilir miyim?
Koşulları oluştuğunda genel hükümlere dayanan gecikme zararı istenebilir. Zarar, gecikme dönemi ve sorumluluk değerlendirilir; cezai şart ise ayrı bir sözleşmesel dayanak gerektirir.
Her durumda noter ihtarı gerekir mi?
Hayır. Belirli vadenin geçmesi ihtarsız temerrüt doğurabilir. Bununla birlikte ek süre, hak seçimi ve ispat için bildirim gereksinimi ayrıca incelenmelidir.
Müteahhide kaç gün ek süre vermeliyim?
Her dosya için geçerli sabit gün sayısı yoktur. İşin niteliğine uygun süre veya ek süreyi gereksiz kılan kanuni koşullar değerlendirilir.
Ev hiç yapılmadıysa teslim tarihini beklemek zorunda mıyım?
Eser sözleşmesinde TBK m.473 koşulları varsa teslim günü gelmeden dönme mümkün olabilir. İnşaatın durumu ve zamanında tamamlanamayacağı teknik verilerle ortaya konulmalıdır.
48 ay dolmadan dava açamaz mıyım?
Ön ödemeli tüketici konutunda kararlaştırılan daha kısa teslim süresi bağlayıcıdır. Kanundaki üst sınır, bütün alıcıları kırk sekiz ay beklemek zorunda bırakmaz.
Anahtarı alırsam gecikme cezasını kaybeder miyim?
İfaya ekli cezada çekincesiz kabul hak kaybına yol açabilir. Teslim tutanağı, saklı tutulan haklar ve sözleşme incelenmelidir; bütün zarar talepleri otomatik olarak aynı sonuca bağlanmaz.
Tapu verildi ama daire bitmedi; gecikme devam eder mi?
Tapu devri ile tamamlanmış konutun teslimi farklı yükümlülükler olabilir. Sözleşme, kullanılabilirlik ve varsa özel tüketici teslim kuralları birlikte değerlendirilir.
Hem kira kaybını hem cezai şartı alabilir miyim?
Hükmün niteliği ve kapsamına bağlıdır. Aynı zararın iki kez karşılanması engellenir; cezayı aşan zarar ve diğer koşullar ayrıca incelenir.
Müteahhit geciktiği için taksit ödemeyi bırakabilir miyim?
Ödeme takvimi ve karşılıklı ifa koşulları incelenmeden genel bir cevap verilemez. Haksız ödeme kesintisi alıcı bakımından temerrüt riski yaratabilir.
Malzeme fiyatlarının artması teslim süresini otomatik uzatır mı?
Hayır. Sözleşme, ileri sürülen olayın niteliği ve inşaata somut etkisi araştırılır. Ekonomik güçlük tek başına bütün gecikmeleri haklı kılmaz.
İki yıl geçtiyse sözleşmeden dönme hakkım biter mi?
Gerekçesiz dönme süresi ile satıcının borcunu yerine getirmemesinden doğan haklar ayrıdır. İki yılın geçmesi bütün teslim ve tazminat haklarını sona erdirmez.
Müteahhidi şikâyet etmek paranın iadesini sağlar mı?
Her teslim gecikmesi suç oluşturmaz. Suç şüphesi ayrıca incelenebilir; ceza başvurusu, iade veya tazminat için gereken hukuki işlemlerin yerine geçmez.
Müteahhit konkordato ilan ederse ne olur?
Alacağın niteliği, varsa teminat, proje durumu ve mahkemenin kararları incelenmelidir. İlan ve başvuru süreleri takip edilmelidir; normal tahsil planının aynen sürdürülebileceği varsayılmaz.
Ön görüşmeye hangi belgeleri getirmeliyim?
Sözleşme ve ekleri, ödeme belgeleri, tapu bilgileri, ihtarlar, teslim tutanakları ve yükleniciyle yazışmalar başlıca belgelerdir. Varsa dava ve takip evrakını da ekleyin.