Eskişehir Ceza Avukatı
Ceza Hukuku
Soruşturma, ceza yargılaması ve kanun yolu aşamalarında hukuki destek
İfade, gözaltı, tutuklama ve adli kontrol işlemleri; ceza davalarında savunma, mağdur ve müşteki vekilliği ile istinaf ve temyiz başvuruları birlikte ele alınır.
Ücretsiz Ön Görüşme Talep Etİlk görüşme, hukuki konunun ve hizmet kapsamının ön değerlendirilmesine yöneliktir.
Başlıca Dava ve Hukuki İşlemler
Ceza Hukuku Alanındaki Hukuk Hizmetlerimiz
Şikâyet ve ilk ifadeden hüküm, kanun yolları ve infaza kadar ceza dosyasının her aşaması ayrı bir hukuki değerlendirme gerektirir. Eskişehir’de sunduğumuz avukatlık hizmetleri, dosyanın bulunduğu aşamaya göre aşağıda sıralanmıştır.
Suç Duyurusu ve Şikâyet
- Olayın ve suç isnadının değerlendirilmesi
- Şikâyet ve suç duyurusu dilekçeleri
- Mağdur ve müşteki vekilliği
- Delillerin korunması ve sunulması
- Şikâyet süresi ve vazgeçmenin etkileri
İfade, Yakalama ve Gözaltı
- Kolluk ve savcılık ifadesine hazırlık
- İfade sırasında müdafi yardımı
- Yakalama ve gözaltı işlemlerinin incelenmesi
- Müdafiyle görüşme ve dosya inceleme
- Serbest bırakılma ve itiraz talepleri
Arama, El Koyma ve Deliller
- Arama kararları ve uygulama tutanakları
- Eşya ve malvarlığına el koyma
- Dijital deliller ve inceleme raporları
- Hukuka aykırı delile yönelik itirazlar
- El konulan eşyanın iadesi talepleri
Sorgu, Tutuklama ve Tahliye
- Hâkim önündeki sorguda savunma
- Tutuklamaya sevke karşı beyanlar
- Tutuklama kararına ve devamına itiraz
- Tahliye taleplerinin hazırlanması
- Adli kontrolün kaldırılması veya değişmesi
Soruşturmanın Sonuçlandırılması
- Eksik delillerin toplanması talepleri
- Kovuşturmaya yer olmadığı kararı
- KYOK kararına itiraz ve cevaplar
- Uzlaştırma ve ön ödeme değerlendirmesi
- Erteleme ve seri muhakeme işlemleri
İddianame ve Ceza Davası
- İddianamenin ve suçlamanın incelenmesi
- İddianamenin kabulü ve duruşma hazırlığı
- Görev ve yetki itirazları
- Davaya katılma ve mağdurun temsili
- Duruşmaların ve ara kararların takibi
Tanık, Bilirkişi ve Savunma
- Sanık savunmasının hazırlanması
- Tanık beyanları ve soru yöneltilmesi
- Bilirkişi raporlarına karşı beyanlar
- Keşif ve ek delil talepleri
- Esas hakkındaki savunmanın sunulması
Mütalaa, Ceza ve Hüküm
- Esas hakkındaki mütalaaya karşı savunma
- Beraat ve diğer hüküm türleri
- Ceza hesabı ve kişiselleştirme hükümleri
- HAGB ve erteleme koşullarının incelenmesi
- Gerekçeli kararın değerlendirilmesi
İstinaf, Temyiz ve İnfaz
- İstinaf başvurusu ve karşı beyanlar
- Temyiz başvurusu ve cevap dilekçeleri
- Bozma sonrası yargılama işlemleri
- Olağanüstü kanun yollarının incelenmesi
- Kesinleşme ve infaz hukuku işlemleri
Suç türleri ve hukuki değerlendirme
Türk Ceza Kanunu’ndaki Suçlar
Suçun adı tek başına dosyanın sonucunu belirlemez. Fiilin unsurları, deliller, kusur ve uygulanabilecek özel hükümler birlikte değerlendirilir. Başlıklar, hayata ve vücut bütünlüğüne yönelik suçlardan başlayarak okuyucunun daha sık karşılaştığı konulara öncelik verecek şekilde düzenlenmiştir.
Hayata Karşı Suçlar
Yaşam hakkına yönelik kasten veya taksirle işlenen fiiller incelenir.
| Suç Türü | Kanuni Dayanak | Açıklama |
|---|---|---|
Kasten öldürme (Cinayet) | TCK Md. 81 | Bir kişinin yaşamının kasten sona erdirilmesidir. Kastın niteliği, olayın oluşu ve meşru savunma gibi hukuka uygunluk nedenleri deliller üzerinden değerlendirilir. |
Nitelikli kasten öldürme | TCK Md. 82 | Öldürmenin tasarlama veya kanunda sayılan başka ağırlaştırıcı koşullarla işlenmesidir. Her nitelikli hâlin somut olayda ayrıca kanıtlanması gerekir. |
Taksirle öldürme (Ölüme sebebiyet verme) | TCK Md. 85 | Dikkat ve özen yükümlülüğüne aykırı davranış sonucu ölüme neden olunmasıdır. Trafik ve iş kazaları gibi olaylarda kusur, öngörülebilirlik ve nedensellik araştırılır. |
Kasten öldürmenin ihmali davranışla işlenmesi | TCK Md. 83 | Ölümü önleme konusunda hukuki yükümlülüğü bulunan kişinin gerekli davranışı yapmamasıyla ölümün meydana gelmesidir. Her yardım etmeme bu suçu oluşturmaz; yükümlülük ve nedensellik bağı incelenir. |
İntihara yönlendirme | TCK Md. 84 | Bir kişiyi intihara azmettirme, teşvik etme veya intihar kararını kuvvetlendirme gibi davranışları kapsar. Fiilin biçimi ve intiharın gerçekleşip gerçekleşmediği hukuki sonucu etkiler. |
Vücut Dokunulmazlığına Karşı Suçlar
Bedensel bütünlüğe yönelik zarar ve müdahaleler ele alınır.
| Suç Türü | Kanuni Dayanak | Açıklama |
|---|---|---|
Kasten yaralama | TCK Md. 86 | Bir kişinin vücuduna acı verilmesi veya sağlığının ya da algılama yeteneğinin bozulmasıdır. Adli rapor, fiilin ağırlığı ve işleniş biçimi suçun kapsamını belirler. |
Taksirle yaralama | TCK Md. 89 | Dikkatsizlik veya tedbirsizlik sonucu kişinin yaralanmasına neden olunmasıdır. Tıbbi bulgular, kusur ve bilinçli taksir gibi unsurlar soruşturmanın yönünü etkiler. |
Neticesi sebebiyle ağırlaşmış yaralama | TCK Md. 87 | Kasten yaralamanın organ işlevi kaybı, kalıcı iz veya ölüm gibi daha ağır sonuçlar doğurmasıdır. Ağır sonucun fiille bağlantısı ve failin bu sonuca ilişkin kusuru ayrıca incelenir. |
Kasten yaralamanın ihmali davranışla işlenmesi | TCK Md. 88 | Yaralamayı önlemekle yükümlü kişinin gerekli davranışı yapmaması suretiyle bedensel zarara neden olunmasıdır. Failin hukuki yükümlülüğü ve ihmalin etkisi belirlenir. |
İnsan üzerinde deney | TCK Md. 90 | İnsan üzerinde bilimsel deney veya tedavi amaçlı denemenin kanuni koşullara aykırı yürütülmesidir. Rıza, izin, bilimsel gereklilik ve kişinin korunmasına ilişkin güvenceler incelenir. |
Organ veya doku ticareti | TCK Md. 91 | Organ veya dokunun hukuka aykırı alınması, satılması ya da aracılık edilmesi gibi fiilleri kapsar. Geçerli rıza, tıbbi koşullar ve ticari amaç bakımından ayrı değerlendirme yapılır. |
Malvarlığına Karşı Suçlar
Mal, para ve ekonomik değerlere yönelik hukuka aykırı fiillerdir.
| Suç Türü | Kanuni Dayanak | Açıklama |
|---|---|---|
Dolandırıcılık | TCK Md. 157 | Hileli davranışla bir kişinin aldatılması ve onun veya başkasının zararına menfaat sağlanmasıdır. Hilenin niteliği, zarar ve menfaat arasındaki bağlantı temel unsurlardır. |
Nitelikli dolandırıcılık | TCK Md. 158 | Dolandırıcılığın banka, bilişim sistemi veya kanunda sayılan diğer yöntemlerle işlenmesidir. Kullanılan aracın suçtaki rolü ve özel koşullar somut delillerle araştırılır. |
Hırsızlık | TCK Md. 141 | Başkasına ait taşınır malın, yarar sağlamak amacıyla rıza olmadan alınmasıdır. Zilyetlik, rızanın kapsamı ve malın alınma biçimi nitelendirmede önemlidir. |
Nitelikli hırsızlık | TCK Md. 142 | Hırsızlığın belirli yer, eşya, yöntem veya mağdur koşulları altında işlenmesidir. Nitelikli hâllerin her biri kanundaki şartlarıyla ayrı ayrı değerlendirilir. |
Yağma | TCK Md. 148 | Bir malın teslimini veya alınmasına karşı koymamayı sağlamak için cebir ya da tehdit kullanılmasıdır. Mal edinme amacı ile kullanılan zor arasındaki bağ araştırılır. |
Nitelikli yağma | TCK Md. 149 | Yağmanın silahla, birden çok kişiyle veya kanunda belirtilen diğer ağırlaştırıcı koşullarla işlenmesidir. Olayın yeri, zamanı ve kullanılan yöntem hukuki sonucu etkiler. |
Gasp | TCK Md. 148–149 | Gasp, uygulamada yağma suçu için kullanılan addır. Malın cebir veya tehditle alınması değerlendirilir; nitelikli hâller ve iştirak durumları ayrıca incelenir. |
Mala zarar verme | TCK Md. 151–152 | Başkasının malının bozulması, tahribi, yok edilmesi veya kullanılamaz hâle getirilmesidir. Malın niteliği ve fiilin yöntemi nitelikli hâllere yol açabilir. |
Güveni kötüye kullanma | TCK Md. 155 | Belirli amaçla teslim edilen mal üzerinde teslim amacına aykırı tasarrufta bulunulması veya teslimin inkâr edilmesidir. Teslim ilişkisi, yetki ve malın kullanım biçimi önemlidir. |
Bedelsiz senedi kullanma | TCK Md. 156 | Borcun ödendiği veya başka sebeple bedelsiz kaldığı bir senedin kullanılmasını kapsar. Borcun sona ermesi, senedin elde tutulması ve kullanım biçimi birlikte araştırılır. |
Hakkı olmayan yere tecavüz | TCK Md. 154 | Başkasının taşınmazına veya kullanım hakkına kanunda belirtilen biçimlerde müdahale edilmesidir. İşgal, sınır değiştirme ve yararlanmanın engellenmesi farklı görünüşler oluşturabilir. |
Karşılıksız yararlanma | TCK Md. 163 | Belirli hizmetlerden veya enerji kaynaklarından hukuka aykırı biçimde bedelsiz yararlanmayı kapsar. Hizmetin türü ve yararlanma yöntemi kanuni tanıma göre değerlendirilir. |
Hürriyete Karşı Suçlar
Kişinin hareket, karar verme, çalışma ve konut özgürlüğüne yönelik ihlallerdir.
| Suç Türü | Kanuni Dayanak | Açıklama |
|---|---|---|
Tehdit | TCK Md. 106 | Bir kişiye hayatına, vücut veya cinsel dokunulmazlığına ya da malvarlığına yönelik kötülük bildirilmesidir. Sözlerin bağlamı, ciddiyeti ve kullanılan araçlar değerlendirilir. |
Şantaj | TCK Md. 107 | Bir kişiyi hukuka aykırı davranmaya veya yarar sağlamaya zorlayan, kanunda tanımlanan baskı biçimidir. Hakkın kullanılacağı tehdidi ile itibar zedeleyici açıklama tehdidi ayrı görünüşler oluşturabilir. |
Israrlı takip | TCK Md. 123/A | Fiziksel takip veya iletişim araçlarıyla sürekli temas kurma girişimlerinin ciddi huzursuzluğa ya da güvenlik endişesine yol açması değerlendirilir. Zaman sıralaması, mesaj kayıtları ve uygulanan koruma tedbirleri dosyada önem taşır. |
Kişiyi hürriyetinden yoksun kılma | TCK Md. 109 | Bir kişinin bir yere gitme veya bir yerde kalma özgürlüğünün hukuka aykırı sınırlandırılmasıdır. Süre, kullanılan araçlar ve mağdurun durumu suçun niteliğini etkileyebilir. |
Konut dokunulmazlığının ihlali | TCK Md. 116 | Konut veya kanunda korunan diğer yerlere hak sahibinin rızasına aykırı girilmesi ya da çıkılmamasıdır. Rızanın kapsamı, yerin niteliği ve fiilin işleniş biçimi önem taşır. |
Kişilerin huzur ve sükûnunu bozma | TCK Md. 123 | Israrlı arama, gürültü veya başka hukuka aykırı davranışların kişinin huzurunu bozma amacı taşıyıp taşımadığı incelenir. Tekil iletişim ile süreklilik gösteren davranışlar ve olayın bağlamı birbirinden ayrılır. |
İş ve çalışma hürriyetinin ihlali | TCK Md. 117 | Cebir, tehdit veya hukuka aykırı başka davranışlarla çalışma özgürlüğünün engellenmesidir. Çalıştırma koşulları ve kişinin ekonomik çaresizliğinden yararlanılması da ilgili hükümler kapsamında incelenir. |
Sendikal hakların kullanılmasının engellenmesi | TCK Md. 118 | Kişinin sendikaya üyelik veya sendikal faaliyete ilişkin özgürlüğünün cebir ya da tehditle engellenmesidir. Fiilin sendikal hakla bağlantısı ve baskının niteliği araştırılır. |
Şerefe Karşı Suçlar
Kişinin onur, şeref ve saygınlığına yönelik fiiller ele alınır.
| Suç Türü | Kanuni Dayanak | Açıklama |
|---|---|---|
Hakaret | TCK Md. 125 | Kişinin onur, şeref ve saygınlığını rencide eden somut isnat veya sövmedir. Eleştiri sınırı, muhatap, aleniyet ve şikâyet koşulları olayın özelliklerine göre değerlendirilir. |
Kişinin hatırasına hakaret | TCK Md. 130 | Ölen kişinin hatırasına yönelik kanunda tanımlanan hakaret ve bedene ilişkin fiilleri kapsar. Açıklamanın içeriği, yayılma biçimi ve başvuru hakkı birlikte incelenir. |
Cinsel Dokunulmazlığa Karşı Suçlar
Cinsel özgürlük ve dokunulmazlığa yönelik fiillerin hukuki niteliği değerlendirilir.
| Suç Türü | Kanuni Dayanak | Açıklama |
|---|---|---|
Cinsel saldırı | TCK Md. 102 | Cinsel davranışlarla kişinin vücut dokunulmazlığının ihlalidir. Rızanın bulunup bulunmadığı, davranışın niteliği ve nitelikli hâller somut delillerle değerlendirilir. |
Çocukların cinsel istismarı | TCK Md. 103 | Çocuğa yönelik cinsel davranışların kanunda belirtilen yaş ve diğer koşullarla suç oluşturmasıdır. Mağdurun korunması, ifadenin uygun yöntemle alınması ve delillerin değerlendirilmesi önemlidir. |
Cinsel taciz | TCK Md. 105 | Cinsel amaçla gerçekleştirilen, vücut dokunulmazlığına temas içermeyen taciz davranışlarını kapsar. Mesaj, söz veya diğer iletişim biçimleri olayın bağlamıyla birlikte değerlendirilir. |
Reşit olmayanla cinsel ilişki | TCK Md. 104 | Kanunda belirtilen yaş grubundaki çocukla cebir, tehdit veya hile olmadan cinsel ilişki kurulmasıdır. Yaş, taraflar arasındaki ilişki ve şikâyet koşulları ayrı incelenir. |
Kamunun Sağlığına Karşı Suçlar
Uyuşturucu dosyalarında kullanım amacı ile ticaret isnadının ayrılması belirleyicidir. Maddenin niteliği ve miktarı kadar elde edilme biçimi, iletişim kayıtları ve olayın bütünü değerlendirilir.
| Suç Türü | Kanuni Dayanak | Açıklama |
|---|---|---|
Uyuşturucu veya uyarıcı madde imal ve ticareti | TCK Md. 188 | Uyuşturucu veya uyarıcı maddelerin ruhsatsız ya da ruhsata aykırı üretimi ve ticaretiyle ilgili fiilleri kapsar. Kullanma ile ticaret ayrımı miktar yanında tüm delillerle değerlendirilir. |
Kullanmak için uyuşturucu veya uyarıcı madde satın almak, kabul etmek veya bulundurmak ya da uyuşturucu veya uyarıcı madde kullanmak | TCK Md. 191 | Kullanmak için uyuşturucu veya uyarıcı madde satın almak, kabul etmek veya bulundurmak ya da uyuşturucu veya uyarıcı madde kullanmak |
Zehirli madde imal ve ticareti | TCK Md. 193 | Zehirli maddelerin izinsiz üretilmesi, satılması veya nakledilmesi gibi davranışları kapsar. Maddenin niteliği ve izin gerektiren faaliyet teknik incelemeyle belirlenir. |
Sağlık için tehlikeli madde temini | TCK Md. 194 | Sağlık için tehlikeli maddelerin çocuklara veya kanunda belirtilen kişilere verilmesi ya da sunulmasıdır. Maddenin niteliği, muhatabın durumu ve failin bilgisi incelenir. |
Bulaşıcı hastalıklara ilişkin tedbirlere aykırı davranma | TCK Md. 195 | Bulaşıcı hastalık nedeniyle yetkili makamlarca alınan karantina gibi tedbirlere aykırılıktır. Tedbirin hukuki dayanağı, kapsamı ve kişinin davranışı birlikte değerlendirilir. |
Usulsüz ölü gömülmesi | TCK Md. 196 | Ölülerin gömülmesine ilişkin kanuni usullere aykırı davranışları kapsar. İzin, bildirim ve defin işlemlerindeki sorumluluk somut olaya göre belirlenir. |
Bilişim Alanında Suçlar
Hesap, cihaz ve işlem kayıtları birlikte ele alınır. Bir IP adresi, banka hesabı veya telefon hattının bir kişi adına olması, fiili gerçekleştiren kişinin ayrıca araştırılması gereğini ortadan kaldırmaz.
| Suç Türü | Kanuni Dayanak | Açıklama |
|---|---|---|
Bilişim sistemine girme | TCK Md. 243 | Bir bilişim sistemine hukuka aykırı erişim veya sistemde kalma iddiasında erişim yetkisi, oturum kayıtları ve işlemi yapan kişinin kimliği incelenir. Erişim izninin kapsamı ile sonradan aşılması birbirinden ayrılır. |
Sistemi engelleme, bozma; verileri yok etme veya değiştirme | TCK Md. 244 | Sistemin işleyişine ya da verilerin bütünlüğüne müdahale iddiaları değerlendirilir. Dijital incelemenin yöntemi, kayıtların korunması ve müdahale ile sonuç arasındaki ilişki savunma bakımından önemlidir. |
Banka veya kredi kartlarının kötüye kullanılması | TCK Md. 245 | Başkasına ait veya sahte oluşturulmuş kartlarla yapılan işlemler, kart sahibinin rızası ve elde edilen yarar yönünden incelenir. Kart hareketleri, alışveriş kayıtları ve görüntüler failin belirlenmesinde birlikte değerlendirilir. |
Özel Hayata ve Hayatın Gizli Alanına Karşı Suçlar
Özel yaşam, haberleşme ve kişisel verilere yönelik ihlaller değerlendirilir.
| Suç Türü | Kanuni Dayanak | Açıklama |
|---|---|---|
Özel hayatın gizliliğini ihlal | TCK Md. 134 | Kişinin özel yaşam alanına hukuka aykırı müdahale edilmesi veya özel görüntü ve seslerinin açıklanmasıdır. Kayıt ile ifşa farklı fiiller olduğundan her biri ayrı değerlendirilir. |
Kişisel verilerin kaydedilmesi | TCK Md. 135 | Kişisel verilerin hukuka aykırı olarak kayda alınmasıdır. Verinin niteliği, işleme sebebi, rıza ve kanuni yetki bulunup bulunmadığı incelenir. |
Verileri hukuka aykırı olarak verme veya ele geçirme | TCK Md. 136 | Kişisel verilerin hukuka aykırı biçimde başkasına verilmesi, yayılması veya ele geçirilmesidir. Verinin kimden ve nasıl elde edildiği ile paylaşımın kapsamı araştırılır. |
Kamu Güvenine Karşı Suçlar
Belgede sahtecilik incelemesinde belgenin türü, düzenlenişi, aldatma niteliği ve kullanılıp kullanılmadığı önemlidir. Belge aslı ve teknik incelemeler, salt fotokopi veya soyut iddia ile aynı şekilde değerlendirilemez.
| Suç Türü | Kanuni Dayanak | Açıklama |
|---|---|---|
Resmi belgede sahtecilik | TCK Md. 204 | Resmî belgenin sahte düzenlenmesi, değiştirilmesi veya sahte belgenin kullanılmasıdır. Belgenin resmî niteliği ve aldatıcılık özelliği incelemenin temelini oluşturur. |
Özel belgede sahtecilik | TCK Md. 207 | Özel belgenin sahte düzenlenmesi veya değiştirilerek kullanılmasıdır. Kullanım unsuru, belgenin hukuki sonuç doğurma niteliği ve aldatıcılığı araştırılır. |
Mühür bozma | TCK Md. 203 | Yetkili makamca konulan mührün kaldırılması veya konuluş amacına aykırı hareket edilmesidir. Mührün yetkili biçimde konulması ve failin bilgisi araştırılır. |
Resmi belgenin düzenlenmesinde yalan beyan | TCK Md. 206 | Resmî belge düzenlemeye yetkili kamu görevlisine belgeyi etkileyen yalan beyanda bulunulmasıdır. Beyanın doğruluğunu ispat işlevi ve düzenlenen belgeyle ilişkisi incelenir. |
Açığa imzanın kötüye kullanılması | TCK Md. 209 | Belirli amaçla teslim edilen imzalı boş kâğıdın anlaşmaya aykırı doldurulmasıdır. Belgenin teslim amacı ve elde edilme biçimi suçun nitelendirilmesini etkiler. |
Resmî belgeyi bozmak, yok etmek veya gizlemek | TCK Md. 205 | Gerçek bir resmî belgenin bozulması, yok edilmesi veya gizlenmesidir. Belge üzerindeki yetki ve davranışın belgenin kullanımına etkisi değerlendirilir. |
Özel belgeyi bozmak, yok etmek veya gizlemek | TCK Md. 208 | Gerçek bir özel belgenin bozulması, yok edilmesi veya gizlenmesidir. Belgenin kime ait olduğu ve davranışın hak sahiplerine etkisi değerlendirilir. |
Genel Tehlike Yaratan Suçlar
Belirli bir kişiye verilen zararın yanında, insanların yaşamı, sağlığı veya malvarlığı bakımından yaratılan ortak tehlike incelenir. Trafik güvenliği, silah kullanımı ve gerekli güvenlik önlemlerinin alınmaması bu başlıkta ele alınır.
| Suç Türü | Kanuni Dayanak | Açıklama |
|---|---|---|
Trafik güvenliğini tehlikeye sokma | TCK Md. 179–180 | Aracın sevk ve idaresi ile ulaşım güvenliğine yönelik davranışlar, somut olayda oluşan tehlike ve kanundaki suç unsurları üzerinden incelenir. İdari trafik yaptırımı ile ceza sorumluluğu ayrı değerlendirmelerdir. |
Genel güvenliğin kasten tehlikeye sokulması | TCK Md. 170 | Yangın, patlama veya silahla ateş etme gibi davranışlarla genel güvenliğin tehlikeye sokulmasıdır. Kişilerin hayatı, sağlığı veya malvarlığı bakımından tehlike koşulları incelenir. |
Genel güvenliğin taksirle tehlikeye sokulması | TCK Md. 171 | Dikkat ve özen eksikliğiyle yangın veya kanunda sayılan başka tehlikeli olaylara neden olunmasıdır. Davranışın oluşturduğu somut tehlike ve failin kusuru araştırılır. |
Tehlikeli maddelerin izinsiz olarak bulundurulması veya el değiştirmesi | TCK Md. 174 | Tehlikeli maddelerin izinsiz üretimi, nakli, depolanması veya ticareti gibi fiilleri kapsar. Maddenin niteliği, izin rejimi ve somut faaliyet teknik belgelerle araştırılır. |
Radyasyon yayma | TCK Md. 172 | Radyasyona maruz bırakma veya radyasyon yayma gibi tehlikeli fiilleri kapsar. Sağlık ve malvarlığı üzerindeki tehlike ile eylemin amacı ve yöntemi değerlendirilir. |
Atom enerjisi ile patlamaya sebebiyet verme | TCK Md. 173 | Atom enerjisini serbest bırakarak patlamaya neden olunmasıyla ilgili ağır tehlike suçudur. Meydana gelen sonuç ve failin kusur biçimi kanuni düzenleme çerçevesinde incelenir. |
Akıl hastası üzerindeki bakım ve gözetim yükümlülüğünün ihlali | TCK Md. 175 | Bakım ve gözetim yükümlülüğü altındaki akıl hastasına ilişkin ihmal nedeniyle tehlike oluşturulmasıdır. Hukuki yükümlülük ve başkalarının güvenliğine yönelik risk değerlendirilir. |
İnşaat veya yıkımla ilgili emniyet kurallarına uymama | TCK Md. 176 | İnşaat veya yıkım faaliyeti sırasında hayat ya da beden bütünlüğünü koruyacak gerekli önlemlerin alınmamasıdır. Sorumlu kişinin görevi ve alınması gereken teknik tedbirler incelenir. |
Hayvanın tehlike yaratabilecek şekilde serbest bırakılması | TCK Md. 177 | Gözetim altındaki hayvanın tehlike doğuracak biçimde serbest bırakılması veya denetiminin ihmalidir. Hayvan sahibinin ya da bakıcısının kontrol yükümlülüğü ve somut tehlike araştırılır. |
Aile Düzenine Karşı Suçlar
Aile ilişkisinden doğan yükümlülükler ve çocukların korunmasıyla ilgili fiiller ele alınır.
| Suç Türü | Kanuni Dayanak | Açıklama |
|---|---|---|
Kötü muamele | TCK Md. 232 | Aynı konutta yaşayan kişiye kötü muamele veya terbiye yetkisinin kötüye kullanılmasıdır. Davranışın ağırlığına göre yaralama gibi başka suçlardan ayrım yapılır. |
Aile hukukundan kaynaklanan yükümlülüğün ihlali | TCK Md. 233 | Aile hukukundan doğan bakım, eğitim veya destek yükümlülüklerinin kanunda tanımlanan biçimde ihlalidir. Yükümlülüğün kaynağı ve yerine getirilmeme koşulları araştırılır. |
Çocuğun kaçırılması ve alıkonulması | TCK Md. 234 | Çocuğun velayet veya vesayet düzenine aykırı biçimde kaçırılması ya da alıkonulmasıdır. Failin çocukla ilişkisi, çocuğun yaşı ve kullanılan yöntem değerlendirilir. |
Birden Çok Evlilik ve Hileli Evlenme | TCK Md. 230 | Mevcut evlilik sürerken yeniden evlenme veya kanunda tanımlanan hileli evlenme davranışlarını kapsar. Geçerli evlilik bağı ve failin bilgisi belirleyici unsurlardır. |
Çocuğun soybağını değiştirme | TCK Md. 231 | Çocuğun soybağının değiştirilmesi veya gizlenmesi gibi fiillerin incelendiği suçtur. Nüfus kayıtları, doğum belgeleri ve failin davranışı birlikte değerlendirilir. |
Adliyeye Karşı Suçlar
Yargılamanın ve adalet hizmetinin doğru işlemesine yönelik ihlallerdir.
| Suç Türü | Kanuni Dayanak | Açıklama |
|---|---|---|
İftira | TCK Md. 267 | Bir kişinin işlemediği bilinen hukuka aykırı bir fiille yetkili merciler önünde suçlanması değerlendirilir. İhbarın sonuçsuz kalması veya beraat kararı verilmesi, tek başına iftira suçunun oluştuğunu göstermez. |
Yalan tanıklık | TCK Md. 272 | Tanık dinlemeye yetkili makam önünde gerçeğe aykırı beyanda bulunulmasıdır. İfadenin konusu, yemin ve yargılama aşaması gibi koşullar değerlendirilir. |
Suç delillerini yok etme, gizleme veya değiştirme | TCK Md. 281 | Gerçeğin ortaya çıkmasını engellemek amacıyla suç delillerinin yok edilmesi, gizlenmesi veya değiştirilmesidir. Fiilin amacı ve kişinin kendi suçuyla ilişkisine dair özel kurallar değerlendirilir. |
Suçluyu kayırma | TCK Md. 283 | Suç işleyen kişinin araştırma, yakalanma veya infazdan kurtulmasına imkân sağlanmasıdır. Yardımın biçimi ve kanundaki yakınlık istisnaları somut olayda incelenir. |
Yargı görevi yapanı, bilirkişiyi veya tanığı etkileme | TCK Md. 277 | Bir yargılama veya soruşturmada yargı görevlisini, bilirkişiyi ya da tanığı hukuka aykırı etkilemeye teşebbüstür. Kullanılan baskı veya menfaat yöntemi ile süreç arasındaki bağ incelenir. |
Gerçeğe aykırı bilirkişilik veya tercümanlık | TCK Md. 276 | Görevlendirilen bilirkişi veya tercümanın gerçeğe aykırı görüş ya da çeviri sunmasıdır. Görevin kapsamı ve bilinçli aykırılık, teknik hata veya yorum farkından ayrılır. |
Suçu bildirmeme | TCK Md. 278 | İşlenmekte olan ya da sonuçları sınırlandırılabilecek bir suçun yetkili makamlara bildirilmemesidir. Bildirim yükümlülüğünün kapsamı ve kanuni istisnalar değerlendirilir. |
Kamu görevlisinin suçu bildirmemesi | TCK Md. 279 | Kamu görevlisinin göreviyle bağlantılı öğrendiği suçu bildirmemesi veya bildirimde gecikmesidir. Öğrenmenin görevle ilişkisi ve görevlinin yükümlülüğü belirlenir. |
Sağlık mesleği mensuplarının suçu bildirmemesi | TCK Md. 280 | Sağlık mesleği mensubunun görevi sırasında suç belirtisiyle karşılaşmasına rağmen bildirim yapmamasıdır. Öğrenilen olgu, görev kapsamı ve bildirim yükümlülüğü birlikte incelenir. |
Tutuklu, hükümlü veya suç delillerini bildirmeme | TCK Md. 284 | Kanunda belirtilen kaçak veya tutuklu kişinin bulunduğu yerin bilindiği hâlde bildirilmemesidir. Failin bilgisi, yükümlülüğün kapsamı ve kişisel istisnalar değerlendirilir. |
Kamu Barışına Karşı Suçlar
Toplumsal barış ve kamu düzenini etkileyen suçlar değerlendirilir.
| Suç Türü | Kanuni Dayanak | Açıklama |
|---|---|---|
Halk arasında korku ve panik yaratmak amacıyla tehdit | TCK Md. 213 | Halk arasında korku veya panik yaratmak amacıyla hayat, sağlık, vücut dokunulmazlığı ya da malvarlığına yönelik aleni tehditte bulunulmasıdır. Amaç ve aleniyetin varlığı ayrıca araştırılır. |
Suç işlemeye tahrik | TCK Md. 214 | Suç işlemeye alenen teşvik eden davranışları kapsar. Çağrının içeriği, muhatapları ve işlenmesi istenen fiilin niteliği incelenir. |
Suçu ve suçluyu övme | TCK Md. 215 | İşlenmiş bir suçu veya işlediği suç nedeniyle bir kişiyi alenen övmenin kanuni koşullarla cezalandırılmasıdır. Kamu düzeni bakımından açık ve yakın tehlike koşulu özellikle değerlendirilir. |
Halkı kin ve düşmanlığa tahrik veya aşağılama | TCK Md. 216 | Halk kesimlerini birbirine karşı kin ve düşmanlığa tahrik veya kanunda belirtilen aleni aşağılama fiillerini kapsar. İfade özgürlüğü, bağlam ve tehlike koşulları birlikte ele alınır. |
Kanunlara uymamaya tahrik | TCK Md. 217 | Halkı kanunlara uymamaya alenen tahrik etmenin kamu barışını bozmaya elverişli olması aranır. Açıklamanın eleştiri mi yoksa suç kapsamındaki çağrı mı olduğu somut bağlamda değerlendirilir. |
Görev sırasında din hizmetlerini kötüye kullanma | TCK Md. 219 | Din hizmeti sırasında kanunda tanımlanan yetki kötüye kullanımı fiillerini kapsar. Failin görevi, davranışın görevle ilişkisi ve açıklamanın niteliği araştırılır. |
Suç işlemek amacıyla örgüt kurma | TCK Md. 220 | Suç işlemek amacıyla süreklilik ve hiyerarşi taşıyan örgüt kurulması, yönetilmesi veya üyeliğidir. Sıradan iştirak ilişkisi ile örgüt yapısı birbirinden ayrılır. |
Genel Ahlaka Karşı Suçlar
Kanunda genel ahlak başlığı altında düzenlenen fiiller bu grupta yer alır.
| Suç Türü | Kanuni Dayanak | Açıklama |
|---|---|---|
Hayasızca hareketler | TCK Md. 225 | Alenen cinsel ilişkide bulunma veya teşhircilik fiillerini kapsar. Aleniyetin varlığı ve davranışın kanundaki tanıma uygunluğu olayın gerçekleştiği koşullarla incelenir. |
Müstehcenlik | TCK Md. 226 | Müstehcen içeriklerin özellikle çocuklara ulaştırılması, üretilmesi veya dağıtılması gibi fiilleri kapsar. İçeriğin niteliği, sunuluş biçimi ve kanuni istisnalar değerlendirilir. |
Fuhuş | TCK Md. 227 | Bir kişiyi fuhşa teşvik etme, aracılık etme veya yer temin etme gibi fiiller bu suç kapsamında incelenir. Çocuk mağdur, cebir ve örgüt bağlantısı özel önem taşır. |
Kumar oynanması için yer ve imkan sağlama | TCK Md. 228 | Kazanç amacıyla yapılan ve kâr veya zararın talihe bağlı olduğu oyunlara yer ya da imkân sağlanmasıdır. İnternet kullanımı ve çocukların katılımı gibi hâller ayrıca değerlendirilir. |
Dilencilik | TCK Md. 229 | Çocukların veya kendisini idare edemeyecek kişilerin dilencilikte araç olarak kullanılmasıdır. Mağdurun durumu, failin ilişkisi ve eylemin örgütlü niteliği araştırılır. |
İşkence ve Eziyet Suçları
İşkence ile eziyet, failin sıfatı ve davranışın niteliği yönünden ayrılır. Tıbbi bulgular, olayın devamlılığı ve kişinin içinde bulunduğu koşullar değerlendirilir.
| Suç Türü | Kanuni Dayanak | Açıklama |
|---|---|---|
İşkence | TCK Md. 94 | Kamu görevlisinin insan onuruyla bağdaşmayan ve bedensel veya ruhsal acıya yol açan davranışlarıdır. Fiilin niteliği, sürekliliği ve kamu göreviyle bağlantısı araştırılır. |
Neticesi sebebiyle ağırlaşmış işkence | TCK Md. 95 | İşkence sonucu kalıcı bedensel zarar veya ölüm gibi ağır sonuçların ortaya çıkmasıdır. Sonucun ağırlığı, tıbbi tespitler ve fiille bağlantısı yaptırımı etkiler. |
Eziyet | TCK Md. 96 | Bir kimsenin insan onuruyla bağdaşmayan, bedensel veya ruhsal acı çekmesine yol açan davranışlara maruz bırakılması değerlendirilir. Olayların sürekliliği, mağdurun durumu ve eylemlerin birlikte oluşturduğu etki önem taşır. |
Devletin Güvenliğine ve Anayasal Düzene Karşı Suçlar
Devletin güvenliği ve anayasal düzenle ilgili fiiller ele alınır.
| Suç Türü | Kanuni Dayanak | Açıklama |
|---|---|---|
Devletin birliğini ve ülke bütünlüğünü bozmak | TCK Md. 302 | Devletin egemenliği altındaki toprakların birliğini veya devletin bağımsızlığını ortadan kaldırmaya yönelen fiilleri kapsar. Eylemin amacı ve bu amaca elverişliliği araştırılır. |
Düşmanla işbirliği yapmak | TCK Md. 303 | Savaş hâlinde düşman devlet ordusunda hizmet etme veya düşman yanında Türkiye’ye karşı silahlı mücadeleye girme gibi fiillerdir. Vatandaşlık ve savaş koşulları özel önem taşır. |
Devlete karşı savaşa tahrik | TCK Md. 304 | Yabancı devleti Türkiye’ye karşı savaş açmaya veya düşmanca harekete yöneltme amacı taşıyan fiilleri kapsar. Failin amacı ve yabancı devletle kurulan ilişkinin niteliği incelenir. |
Temel milli yararlara karşı faaliyette bulunmak için yarar sağlama | TCK Md. 305 | Temel millî yararlara karşı faaliyet için yabancı kişi veya kuruluşlardan maddi yarar sağlanmasıdır. Yarar ile faaliyet arasındaki bağlantı ve kanuni amaç unsuru araştırılır. |
Casusluk | TCK Md. 328, 330 | Devletin güvenliğine ilişkin gizli bilgilerin siyasal veya askerî casusluk amacıyla temini ya da açıklanmasıdır. Bilginin niteliği, gizliliği ve amaç unsuru somut delillerle değerlendirilir. |
Anayasayı ihlal | TCK Md. 309 | Cebir ve şiddet kullanılarak anayasal düzenin ortadan kaldırılmasına veya uygulanmasının engellenmesine teşebbüs edilmesidir. Fiilin amacı, elverişliliği ve failin katkısı araştırılır. |
Silahlı örgüt | TCK Md. 314 | Kanunda belirtilen suçları işlemek amacıyla silahlı örgüt kurulması, yönetilmesi veya örgüte üye olunmasıdır. Örgütün yapısı, silahlı niteliği ve kişinin bağlantısı değerlendirilir. |
Uluslararası Suçlar
İnsan topluluklarına veya insan onuruna yönelik ağır ihlaller ile sınır aşan istismar suçları bu grupta ele alınır.
| Suç Türü | Kanuni Dayanak | Açıklama |
|---|---|---|
Soykırım Suçu | TCK Md. 76 | Ulusal, etnik, ırksal veya dinsel bir grubun tamamen ya da kısmen yok edilmesi amacıyla kanunda sayılan fiillerin işlenmesidir. Özel amaç ve fiilin gruba yönelmesi suçun değerlendirilmesinde belirleyicidir. |
İnsanlığa Karşı Suçlar | TCK Md. 77 | Toplumun bir kesimine karşı belirli saiklerle, bir plan doğrultusunda sistemli biçimde işlenen ağır fiilleri kapsar. Tek bir fiilden farklı olarak plan ve sistematik uygulama unsurları araştırılır. |
Göçmen Kaçakçılığı Suçu | TCK Md. 79 | Maddi menfaat amacıyla kişinin ülkeye hukuka aykırı sokulması, ülkede kalmasının veya yurt dışına çıkmasının sağlanmasıdır. Kullanılan yöntem, tehlike ve örgüt bağlantısı nitelendirmeyi etkileyebilir. |
İnsan Ticareti Suçu | TCK Md. 80 | Kişilerin zorla çalıştırma, esaret veya organ temini gibi amaçlarla baskı, tehdit veya aldatma yoluyla temin edilmesini kapsar. Çocuk mağdurlar bakımından kanunda özel koruma vardır. |
Diğer Kanunlarda Düzenlenen Bazı Suçlar
| Suç Türü | Kanuni Dayanak | Açıklama |
|---|---|---|
Ateşli Silahlar ve Bıçaklar ile Diğer Aletler Hakkında Kanun: Ruhsatsız silah taşıma, bulundurma veya imal etme | 6136 s. K. Md. 12–15 | Ruhsatsız silah bulundurma, taşıma veya imal iddiası özel kanun hükümlerine göre değerlendirilir. Eşyanın teknik niteliği, ruhsat kapsamı ve olayın gerçekleşme biçimi incelenerek savunma ve delil talepleri hazırlanır. |
Kaçakçılıkla Mücadele Kanunu: Gümrük Kaçakçılığı | 5607 s. K. Md. 3 | Gümrük işlemlerinden kaçırılarak eşya getirilmesi veya ticaretinin yapılması kaçakçılık soruşturmasına konu olabilir. Eşyanın kaynağı, belgeler, el koyma ve ticari faaliyet kayıtları incelenerek isnadın kapsamı belirlenir. |
Orman Kanunu: Orman yakma, orman ürünlerini kaçak kesme | 6831 s. K. Md. 91, 110 | Orman yakma, izinsiz ağaç kesme veya orman ürünlerine ilişkin eylemler özel koruma hükümlerine tabidir. Alanın orman niteliği, izinler ve teknik tespitler üzerinden olayın hukuki değerlendirmesi yapılır. |
Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu: Kültür ve tabiat varlıklarını izinsiz yurt dışına çıkarma, tahrip etme | 2863 s. K. Md. 65, 68 | Korunan kültür ve tabiat varlıklarına müdahale, izinsiz kazı veya kaçak çıkarma iddiaları incelenir. Eserin niteliği, koruma statüsü, izinler ve uzman raporları savunmanın temel belgelerini oluşturur. |
Çek Kanunu: Karşılıksız çek keşide etme | 5941 s. K. Md. 5 | Çek hakkında karşılıksızdır işlemi yapılması, kanundaki koşullarla şikâyet ve yaptırım sürecine yol açabilir. Çekin ibrazı, imza ve hesap yetkisi ile ödemeler incelenerek sorumlu kişinin durumu değerlendirilir. |
Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu: Telif haklarını ihlal | FSEK Md. 71–72 | Eserlerin izinsiz çoğaltılması, yayılması veya kullanılması bazı hallerde cezai sorumluluk doğurabilir. Hak sahipliği, lisansın kapsamı ve fiilin niteliği incelenerek şikâyet, savunma ve delil koruma talepleri hazırlanır. |
Sınai Mülkiyet Kanunu Kapsamındaki Suçlar | SMK Md. 30 | Marka hakkına yönelik belirli ihlaller gibi özel kanunda suç sayılan fiiller incelenir. Tescil, kullanım biçimi ve failin rolü belirlenir; her sınai hak uyuşmazlığının kendiliğinden suç oluşturmadığı gözetilir. |
Vergi Usul Kanunu: Vergi kaçakçılığı, sahte belge düzenleme | VUK Md. 359 | Sahte belge düzenleme veya kullanma, kayıt gizleme gibi fiiller vergi kaçakçılığı iddiasına konu olabilir. Vergi inceleme raporu, ticari kayıtlar ve kişinin işlemdeki rolü ceza sorumluluğu açısından değerlendirilir. |
Kabahatler ve İdari Yaptırımlara İtiraz (Ceza Suçlarından Ayrı) | 5326 s. K. Md. 27 | Kabahatler suçtan farklı olarak idari yaptırıma bağlanan fiillerdir. Tutanak, tebligat ve yaptırımın dayanağı incelenerek görevli merci ve itiraz yolu belirlenir; ceza davasıyla karıştırılmaz. |
Kavramlar ve güvenceler
Ceza Hukukunun Temel Kavram ve İlkeleri
Ceza hukukunda bir fiilin suç oluşturup oluşturmadığı ile o iddianın hangi usulle araştırılacağı ayrı sorulardır. Aşağıdaki kavramlar hem savunmanın hem de mağdur haklarının değerlendirilmesinde temel alınır.
Suçta ve Cezada Kanunilik İlkesi
Bir fiilin suç sayılması ve yaptırımı kanuni dayanak gerektirir. Ceza sorumluluğunu genişleten kıyas yapılamaz. Sonradan yürürlüğe giren düzenlemelerin zaman bakımından uygulanması ve lehe kanun değerlendirmesi dosya özelinde yapılır.
Masumiyet Karinesi ve Şüpheden Sanık Yararlanır İlkesi
Bir soruşturma açılması veya iddianamenin kabulü, kişinin suçu işlediğinin kesinleştiği anlamına gelmez. Mahkûmiyet için isnadın hukuka uygun delillerle kanıtlanması gerekir; giderilemeyen şüphe sanık aleyhine tamamlanamaz.
Kusur ve Ceza Sorumluluğunun Şahsiliği
Ceza sorumluluğu kişinin kendi fiili ve kusuru üzerinden incelenir. Bir yakının, çalışanın veya hesap sahibinin olayla bağlantısı bulunması, herkesin aynı suçtan sorumlu tutulmasını sağlamaz. Yaş, algılama ve davranışlarını yönlendirme yeteneği de değerlendirilir.
Kast, Olası Kast, Taksir ve Bilinçli Taksir
Sonucun istenmesi, gerçekleşme ihtimalinin kabullenilmesi veya dikkat ve özen yükümlülüğüne aykırılık farklı hukuki değerlendirmelere yol açar. Olay öncesi ve sonrası davranışlar, teknik bulgular ve sonucun öngörülebilirliği birlikte ele alınır.
Meşru Savunma ve Hukuka Uygunluk Nedenleri
Haksız saldırının varlığı, devamlılığı ve savunmanın koşulları somut olay üzerinden incelenir. Bir eylemin görünüşte suç tipine benzemesi, hukuka uygunluk nedenleri değerlendirilmeden cezalandırılması için yeterli değildir.
Teşebbüs, İştirak ve İçtima
Suçun tamamlanıp tamamlanmadığı, birden fazla kişinin fiile katkısı ve birden fazla eylemin nasıl değerlendirileceği ayrı konulardır. Fail, azmettiren ve yardım eden ayrımı ile suçların birleşmesi, isnadın ve yaptırımın kapsamını etkiler.
Savunma Hakkı, Müdafi ve Susma Hakkı
Şüpheli veya sanığın isnadı öğrenmesi, müdafi yardımından yararlanması ve kendisini suçlayıcı beyanda bulunmaya zorlanmaması esastır. Müdafi savunmayı, mağdur veya katılan vekili ise temsil ettiği kişinin hak ve taleplerini yürütür.
Hukuka Uygun Delil ve Çelişmeli Yargılama
Delilin neyi gösterdiği kadar nasıl elde edildiği de önemlidir. Tarafların delilleri öğrenebilmesi, tartışabilmesi ve karşı görüş sunabilmesi adil yargılanmanın parçasıdır. Mahkemenin hükmü, duruşmada değerlendirilen hukuka uygun delillere dayanmalıdır.
Ölçülülük ve Kişi Özgürlüğü
Yakalama, arama, el koyma, adli kontrol ve tutuklama farklı koşullara bağlı tedbirlerdir. Tedbirin amacı, kapsamı ve süresi ile daha hafif bir uygulamanın yeterli olup olmayacağı incelenir. Tutuklama, verilmiş bir ceza olarak görülemez.
Şüpheli, Sanık, Mağdur, Müşteki ve Katılan
Soruşturma sırasında suç isnadı altındaki kişi şüpheli, kovuşturma sırasında sanıktır. Mağdur suçtan zarar gören kişiyi; müşteki şikâyette bulunanı ifade eder. Kamu davasına katılma talebinin kabulüyle katılan sıfatı kazanılır; bu sıfatların hakları aynı değildir.
Şikâyet, Uzlaştırma, Ön Ödeme ve Etkin Pişmanlık
Bu kurumlar birbirinin yerine geçmez. Suçun şikâyete bağlı olup olmadığı, uzlaştırma veya ön ödeme kapsamında bulunması ve özel etkin pişmanlık hükümleri ayrı incelenir. Vazgeçme ya da zararın giderilmesi her dosyada davayı sona erdirmez.
Cezanın ve Rehabilitasyonun Amacı
Ceza hukuku korunması gereken hakları güvence altına almayı ve suç işlenmesini önlemeyi amaçlar. Yaptırım belirlenirken fiil ve kusur değerlendirilir; infaz sürecinde yeniden topluma katılım da gözetilir. Ceza, güvenlik tedbiri ve koruma tedbiri farklı kurumlardır.
Şikâyetten kesinleşmeye
Ceza Yargılamasındaki Aşama ve Süreçler
Ceza soruşturmasını Cumhuriyet savcısı yürütür. İddianamenin mahkemece kabulüyle kovuşturma başlar; hüküm, kanun yolları ve kesinleşme işlemleri bunun devamında değerlendirilir. Her dosya bütün tedbirlerin uygulandığı tek bir çizgide ilerlemez; soruşturma dava açılmadan da sonuçlanabilir.
Ceza Soruşturma Aşaması (Savcılık Soruşturması)
Savcılık, suç işlendiği izlenimini veren bir durumu öğrendiğinde maddi gerçeği araştırır; şüphelinin lehine ve aleyhine olan delilleri toplar. Adli kolluk bu araştırmayı savcının emir ve talimatları doğrultusunda yürütür. Soruşturmanın gizliliği, savunma haklarının ve kanuni dosya inceleme yetkisinin yok sayılması anlamına gelmez.
Suç Duyurusu, Şikâyet ve İlk Deliller
Olayın zamanı, yeri, tarafları ve mevcut kayıtlar hukuki bir bütün içinde ele alınır. Kamera görüntüsü, mesaj, sağlık kaydı ve tanık gibi kaybolabilecek delillerin korunması önem taşır. Hukuk büromuz, şikâyetin kapsamını ve süre koşullarını değerlendirir; dilekçe, delil sunumu ve mağdurun temsilini dosyanın özelliklerine göre yürütür.
İfade, Yakalama ve Gözaltı
Şüphelinin kolluk veya Cumhuriyet savcısı tarafından dinlenmesi ifade alma işlemidir. İsnadın açıklanması, hakların bildirilmesi ve müdafi yardımının sağlanması değerlendirilir. Yakalama ile gözaltı aynı işlem değildir; her birinin dayanağı, süresi ve itiraz imkânı ayrı incelenir.
Yakalama
Yakalamanın kanuni koşulları, yakalama tutanağı ve kişiye bildirilen haklar incelenir. Yakalama emrine dayanan işlem ile suçüstü yakalaması aynı usule tabi olmayabilir.
Gözaltı
Gözaltı kararının gerekliliği, uygulanabilecek süre ve müdafiyle görüşme koşulları dosya üzerinden değerlendirilir. Serbest bırakılma talebi ve kanuni itiraz yolları somut işleme göre ele alınır.
Arama, El Koyma ve Delillerin Toplanması
Arama kişi veya delilin bulunmasına; el koyma eşya ya da malvarlığı değerinin geçici olarak kontrol altına alınmasına yöneliktir. Yetkili merciin kararı, acil hâllerdeki kanuni istisnalar, işlem sınırları ve tutanaklar incelenir. Ev, iş yeri, dijital cihaz, banka hesabı veya taşınmaz bakımından aynı karar koşulları uygulanmaz. Eşyanın iadesi ve tedbirin kaldırılması talepleri ayrıca değerlendirilir.
Sorgu, Tutuklama, Adli Kontrol ve Tahliye
Şüpheli veya sanığın hâkim ya da mahkeme tarafından dinlenmesi sorgudur. Tutuklamaya sevk, otomatik olarak tutuklama kararı verileceği anlamına gelmez. Savunmada suç şüphesini destekleyen somut deliller, tutuklama nedenleri ve ölçülülük değerlendirilir; tahliye ve daha hafif tedbir talepleri gerekçelendirilir.
Tutuklama ve Tahliye
Tutuklama kararı ile tutukluluğun devamı ayrı ayrı denetlenir. Dosyanın geldiği aşama, toplanan deliller ve kişinin koşullarına göre itiraz veya tahliye talebi hazırlanır.
Adli Kontrol
İmza verme, yurt dışına çıkamama veya konutu terk etmeme gibi yükümlülükler kanuni koşullara bağlıdır. Tedbirin kaldırılması, değiştirilmesi ya da gerekli izin talepleri kişinin durumuna göre değerlendirilir.
Diğer Delil Toplama ve İnceleme İşlemleri
| İşlem | Dosyadaki Önemi |
|---|---|
İletişimin Tespiti ve Denetlenmesi | İletişim verileri ile iletişim içeriğinin dinlenmesi farklı işlemlerdir. Tedbir türü, suç kapsamı, karar mercii, süre ve kaydın hangi amaçla kullanılabileceği birlikte incelenir. |
Gizli Soruşturmacı Görevlendirilmesi | Kanunun izin verdiği suç ve koşullarla sınırlı özel bir araştırma yöntemidir. Görevlendirmenin kapsamı, faaliyetin sınırları ve delilin elde edilme biçimi hukuki denetime tabidir. |
Teknik Araçlarla İzleme | Ses veya görüntü kaydıyla yapılan izlemenin dayanağı, uygulandığı alan ve süresi değerlendirilir. Teknik kaydın varlığı, elde edilme yönteminin hukuka uygunluğunun ayrıca incelenmesini gerektirir. |
Bilirkişi İncelemesi | Özel veya teknik bilgi gerektiren konu, uzmanlık alanı uygun bir bilirkişiye incelettirilir. İnceleme soruları, veri yeterliliği ve rapor gerekçesi değerlendirilerek ek rapor veya yeni inceleme talebi hazırlanabilir. |
Bilgi Sahibi ve Tanıkların Beyanları | Olayı doğrudan gören kişi ile başkasından duyan kişinin anlatımları ayrılır. Beyanların tutarlılığı, algılama koşulları, çekinme hakları ve diğer delillerle ilişkisi değerlendirilir. |
Keşif | Olay yeri, eşya veya ilgili alan üzerinde doğrudan gözlem yapılır. Tespiti gereken hususlar ve uzman incelemesi ihtiyacı somutlaştırılır; keşif tutanağı diğer delillerle karşılaştırılır. |
Otopsi | Ölüm sebebi ve ölümle bağlantılı tıbbi bulgular uzman hekimlerce araştırılır. Adli makamın yürüttüğü işlemde rapor, olay yeri bulguları ve sağlık kayıtları birlikte değerlendirilir. |
Gözlem Altına Alma | Ruhsal durumun ceza sorumluluğuna etkisini araştırmak amacıyla kanuni koşullarda başvurulur. Bu işlem tedavi amaçlı her yatışla aynı değildir; karar, gereklilik, süre ve savunma güvenceleri incelenir. |
Beden Muayenesi | Vücutta olayla ilgili bulguların araştırılmasında kişinin sıfatı, muayenenin türü, yetkili karar ve sağlık güvenceleri önemlidir. İşlemin kapsamı, insan onuru ve beden bütünlüğüyle birlikte değerlendirilir. |
Vücuttan Örnek Alma | Kan, tükürük veya benzeri örnekler olay bağlantısını araştırmak için alınabilir. Örnek alınması, moleküler genetik inceleme ve verilerin saklanması aynı işlem değildir; her aşamanın kanuni koşulları incelenir. |
Soruşturmanın Sonuçlandırılması
Deliller kamu davası açılması için yeterli şüphe oluşturuyorsa savcılık iddianame düzenler. Yeterli şüphe oluşmaması veya kovuşturma olanağının bulunmaması durumunda kovuşturmaya yer olmadığına dair karar verilebilir. Uzlaştırma, ön ödeme, kamu davasının açılmasının ertelenmesi ve seri muhakeme gibi kurumlar ise kendi kapsam ve şartları içinde ele alınır.
Kovuşturmaya Yer Olmadığına Dair Karar (KYOK)
Günlük dilde takipsizlik olarak anılan bu kararın gerekçesi, toplanmayan deliller ve soruşturmanın kapsamı incelenir. İtiraz hakkı, tebliğ ve süre koşulları dosya üzerinden değerlendirilir. Karar, mahkemenin yargılama sonunda verdiği beraat hükmüyle aynı değildir.
İddianamenin Düzenlenmesi
İddianamede isnat edilen fiil ile delillerin bağlantısı gösterilir. İddianamenin düzenlenmesi ile kabul edilmesi farklı aşamalardır; kamu davası kabul kararıyla açılır. İade nedenleri ve isnadın kapsamı sonraki savunma hazırlığını etkiler.
Soruşturmayla İlgili Kurumlar ve Adli Görevleri
Polis (Emniyet Müdürlüğü)
Polis, görev alanındaki suçları adli kolluk sıfatıyla araştırır; savcıya bilgi verir, talimat doğrultusunda delil toplar ve kanuni yetkileri içinde yakalama, ifade ve diğer işlemleri yürütür. Eskişehir’de Eskişehir İl Emniyet Müdürlüğü ile Tepebaşı İlçe Emniyet Müdürlüğü ve Odunpazarı İlçe Emniyet Müdürlüğü, yer ve görev paylaşımına göre bu sürecin yerel birimleridir.
Asayiş Şube Müdürlüğü ve Konuya Göre Görevli Bürolar
Asayiş birimleri, kişilere ve malvarlığına yönelik olaylarda araştırma yürütür. Emniyet teşkilatındaki görev alanları aşağıdaki büro başlıklarıyla örneklendirilebilir. İl düzeyindeki adlandırma, birleşik bürolar ve dosya dağılımı değişebildiğinden bu liste Eskişehir’deki güncel kadro şemasının bire bir dökümü değildir.
- Cinayet Büro Amirliği: Kasten öldürme ve şüpheli ölüm olaylarında olayın, fail bağlantısının ve delillerin araştırılması.
- Gasp Büro Amirliği: Cebir veya tehditle mal alınmasına ilişkin olayların araştırılması.
- Hırsızlık, Oto Hırsızlığı ve Yankesicilik/Dolandırıcılık büroları: Malvarlığına yönelik olayların iş bölümüne göre incelenmesi; görüntü, eşya ve işlem izlerinin takibi.
- Cinsel Suçlar Büro Amirliği: Cinsel dokunulmazlığa yönelik olaylarda adli işlemlerin, mağdurun korunmasına ilişkin güvenceler gözetilerek yürütülmesi.
- Aile içi ve kadına karşı şiddetle ilgili büro/birimler: Şiddet bildirimlerine ilişkin adli işlemler ile koruyucu ve önleyici tedbir süreçlerinin görev alanı içinde takibi.
Diğer Uzmanlaşmış Polis Birimleri
- Narkotik Suçlarla Mücadele Şube Müdürlüğü: Uyuşturucu suçlarına ilişkin araştırma ve adli işlemler.
- Kaçakçılık ve Organize Suçlarla Mücadele Şube Müdürlüğü: Görev alanındaki kaçakçılık, mali ve organize suç araştırmaları.
- Siber Suçlarla Mücadele birimleri: Bilişim suçları ve dijital delillerin teknik inceleme süreçleri.
- Terörle Mücadele birimleri: Görev alanındaki terör suçlarına ilişkin adli araştırmalar.
- Çocuk birimleri: Suça sürüklenen veya mağdur çocuklarla ilgili işlemlerde çocuğa özgü usul ve koruma güvenceleri.
- Olay yeri inceleme birimleri: İz ve bulguların belirlenmesi, belgelenmesi, toplanması ve incelemeye gönderilmesi.
- Trafik birimleri: Trafik olaylarında tespit ve tutanak işlemleri; suç şüphesi bulunan olaylarda adli makamlara bilgi ve delil aktarılması.
Jandarma
Eskişehir İl Jandarma Komutanlığı ve bağlı ilçe jandarma birimleri, jandarmanın sorumluluk alanındaki olaylarda adli kolluk görevini yerine getirir. Olayın araştırılması, delillerin korunması, kişilerin tespiti ve savcı talimatlarının uygulanması temel adli görevlerdir. Polis veya jandarmanın görevli olması, savcılığın soruşturmayı yönetme yetkisini değiştirmez.
Jandarmada Adli Araştırmaya Katılan Birimler
İlçe jandarma komutanlıkları ve karakollar ilk işlemleri yürütür. Olayın niteliğine göre suç araştırma timleri (JASAT), olay yeri inceleme, kaçakçılık ve organize suçlarla mücadele, siber, trafik, çocuk ve kadınla ilgili uzman birimler destek sağlayabilir. Birimin adı ve hangi dosyada görevlendirileceği yerel teşkilat yapısı ile iş bölümüne bağlıdır.
Gümrük Muhafaza
Gümrük Muhafaza birimleri, gümrük ve kaçakçılıkla ilgili görev alanlarında adli kolluk işlemleri yürütür. Eşyanın niteliği, taşıma ve beyan belgeleri ile giriş-çıkış kayıtları araştırılır; suç şüphesi savcılığa iletilir. Eskişehir bağlantılı bir dosyada görevli birim, işlemin gerçekleştiği gümrük sahası ve yetki alanına göre belirlenir.
Sahil Güvenlik
Sahil Güvenlik Komutanlığı, kanunla belirlenen deniz ve diğer görev alanlarında adli kolluk yetkilerini kullanır. Deniz yoluyla kaçakçılık ve benzeri olaylarda delil toplama, yakalama ve savcılıkla koordinasyon görevleri üstlenebilir. Eskişehir’deki genel kara kolluğu yapılanması içinde değerlendirilmez; bağlantılı bir dosyada görev alanı nedeniyle sürece katılabilir.
Eskişehir Cumhuriyet Başsavcılığı Başvuru Rehberi
Suç duyurusu yapılabilecek yerler, başvuru belgeleri, savcılık büroları, soruşturma dosyasının takibi ve karar sonrası işlemler için Eskişehir Cumhuriyet Başsavcılığı rehberimizi inceleyebilirsiniz.
Ceza Davası Aşaması (Mahkeme Aşaması)
İddianamenin Kabulü ve Ceza Davasının Açılması
Mahkeme iddianameyi kanuni yönden inceler. Kabul ile kovuşturma başlar; duruşma hazırlığı yapılır ve taraflara gerekli bildirimler çıkarılır. Suçlanan fiil, görevli ve yetkili mahkeme, deliller ve davaya katılma koşulları değerlendirilerek savunma veya mağdur vekilliği planlanır.
Sanık Sorgusu, Tanık Beyanları, Bilirkişi ve Savunma
Duruşmada sanığın sorgusu yapılır; tanıklar dinlenir, belgeler ve uzman raporları tartışılır. Tanık anlatımındaki çelişki, teknik rapordaki eksiklik ve delilin elde edilme yöntemi somutlaştırılır. Müdafi veya vekil, kanunun tanıdığı usulle soru yöneltir; ek inceleme, keşif ve yeni delil taleplerini gerekçelendirir.
Esas Hakkındaki Mütalaa, Ceza ve Hüküm
Savcının esas hakkındaki mütalaası, deliller ve uygulanması istenen hukuk hakkında görüşüdür; mahkemeyi bağlayan bir hüküm değildir. Mütalaaya karşı savunma hazırlanır. Mahkeme beraat, mahkûmiyet, ceza verilmesine yer olmadığı, düşme veya diğer kanuni hüküm türlerinden somut olaya uygun olanına karar verir. Ceza hesabı, indirimler, seçenek yaptırım, erteleme ve hükmün açıklanmasının geri bırakılması koşulları ayrıca incelenir.
İstinaf, Temyiz, Kesinleşme ve İnfaz
İstinaf, bölge adliye mahkemesinde maddi ve hukuki denetim; temyiz ise temyize açık kararlar yönünden Yargıtayda hukuka uygunluk denetimi sağlar. Her karar için aynı yol açık değildir. Başvuru hakkı, süre başlangıcı, kararın niteliği ve inceleme sınırları gerekçeli karar üzerinden değerlendirilir. Kesinleşmeden sonra infaz hesabı, mahsup ve infaz uyuşmazlıkları ayrı bir çalışma gerektirebilir.
Yargılamanın yenilenmesi gibi olağanüstü kanun yolları özel koşullara bağlıdır. Anayasa Mahkemesine bireysel başvuru ve Avrupa İnsan Hakları Mahkemesine başvuru, olağan istinaf veya temyizin yerine geçen yeni bir ceza davası değildir; hak ihlali iddiası ve başvuru koşulları ayrıca incelenir.
Ceza Mahkemeleri ve Hâkimliklerin Görevleri
Ağır Ceza Mahkemesi
Kanunda açıkça ağır ceza mahkemesine verilen suçlar ve yaptırım ölçütüne göre bu mahkemenin görevinde kalan davalar heyet tarafından görülür. Mahkemenin görevi, yalnızca suçun halk arasındaki adına göre belirlenmez.
Asliye Ceza Mahkemesi
Başka bir mahkemenin görevine bırakılmayan ceza davalarında genel görevli mahkemedir. Duruşma, delil değerlendirmesi ve hüküm işlemleri tek hâkimle yürütülür; özel kanunlardaki görev kuralları saklıdır.
Çocuk Mahkemesi
Suça sürüklenen çocukların, çocuk ağır ceza mahkemesinin görevine girmeyen davalarını görür. Koruyucu ve destekleyici tedbirler ile çocuğa özgü usul güvenceleri de ilgili kanunlar çerçevesinde değerlendirilir.
Çocuk Ağır Ceza Mahkemesi
Çocukların ağır ceza mahkemesinin görev alanına giren suçlarına ilişkin yargılama yapar. Ayrı çocuk ağır ceza mahkemesi bulunmayan yerlerde kanuni görevlendirme kuralları uygulanır; çocuğa özgü usul güvenceleri korunur.
Sulh Ceza Hâkimliği
Soruşturmada hâkim kararı gerektiren tutuklama ve benzeri işlemler ile kanunun verdiği itiraz ve diğer işleri inceler. Bir ceza davasında sanığın suçlu olup olmadığına ilişkin genel yargılama yapan mahkeme değildir.
İnfaz Hâkimliği
Ceza ve güvenlik tedbirlerinin infazına ilişkin kanunun görevine verdiği kararları ve şikâyetleri inceler. Hükmün doğruluğuna yönelik istinaf veya temyiz incelemesiyle infaz uyuşmazlığının denetimi birbirinden ayrılır.
İcra Mahkemesi: Ceza ve Disiplin İşleri
İcra ve iflas mevzuatında özel olarak düzenlenen suç ve disiplin/tazyik hapsi işlerini görev kuralları içinde ele alır. Tazyik veya disiplin hapsi ile genel ceza mahkûmiyetinin hukuki niteliği aynı değildir.
Bölge Adliye Mahkemesi Ceza Daireleri
İstinafa açık ilk derece kararlarını inceler. Kanunun öngördüğü koşullarda duruşma yapabilir, delilleri değerlendirebilir ve başvurunun niteliğine göre karar verebilir.
Yargıtay Ceza Daireleri
Temyize açık kararların hukuka uygunluğunu denetler. Bazı kişiler ve görev suçları bakımından özel yargılama görevleri de bulunur; bu istisnalar genel temyiz işlevinden ayrıdır.
Anayasa Mahkemesi (Yüce Divan Sıfatıyla)
Anayasada sayılan kişilerin görevleriyle ilgili suçlarında istisnai bir ceza yargılaması görevi yürütür. Bu görev, bireysel başvuru incelemesinden ve olağan ceza mahkemelerinin görevinden farklıdır.
Görev ve yetki ayrımı: Görev, davaya hangi tür mahkemenin bakacağını; yetki ise davanın hangi yerde görüleceğini belirler. Kural olarak suçun işlendiği yer önem taşır; özel yetki kuralları ve bağlantılı dosyalar ayrıca değerlendirilir. Kişinin Eskişehir’de yaşaması, her olayda Eskişehir mahkemelerinin yetkili olması sonucunu doğurmaz.
Eskişehir’de Kaç Ceza Mahkemesi ve Hâkimlik Var?
Eskişehir Adliyesinin yayımladığı 2025 yılı faaliyet raporundaki merkez adliye sayımı aşağıdadır. Bu rakamlar ilçelerdeki adliyeleri kapsamaz ve kaynak dönemini gösterir.
| Mahkeme / Hâkimlik | Raporda Bildirilen Sayı |
|---|---|
| Ağır Ceza Mahkemesi | 7 |
| Asliye Ceza Mahkemesi | 21 |
| Çocuk Mahkemesi | 2 |
| Sulh Ceza Hâkimliği | 4 |
| İnfaz Hâkimliği | 2 |
| İcra Mahkemesi | 4; raporun toplam icra mahkemesi sayısıdır, ayrı dört icra ceza mahkemesi olarak yorumlanmamalıdır. |
Kaynak dönemi ve çocuk mahkemeleri: Raporda ayrı bir çocuk ağır ceza mahkemesi gösterilmemektedir. Çocuk ağır ceza işlerinde görevli mahkeme, yürürlükteki görevlendirme üzerinden belirlenir. Raporda 2026 başına ilişkin yeni kuruluş/faaliyete geçiş bilgileri de bulunduğundan yukarıdaki tablo, 2026 yılı için ayrıca doğrulanmış anlık mahkeme envanteri olarak sunulmamaktadır.
Adliye birimleri ve yerleşkeler hakkında Eskişehir Adliyesi sayfamızda ayrıca bilgi bulunmaktadır.
Usule ilişkin genel çerçeve için Adalet Bakanlığının soruşturma ve mahkeme aşaması bilgilendirmeleri esas alınmıştır. Başvuru süreleri ve özel usul hükümleri, işlem tarihinde yürürlükte bulunan mevzuat ve somut karar üzerinden değerlendirilir.
Ceza Yargılamasıyla İlgili Kurumlar
Ceza dosyasındaki tıbbi, teknik ve sosyal incelemeler farklı kurumlarca yürütülür. Bu kurumların raporları ve işlemleri, savcılığın araştırmasına veya mahkemenin değerlendirmesine katkı sağlar; her birinin görevi ve karar yetkisi farklıdır.
