Gayrimenkul Hukuku · Kusurlu Konut ve Alıcı Hakları
Ayıplı Konut Davaları – Eksik, Kusurlu veya Projeye Aykırı Ev
Yeni evin su alması, eksik metrekare, kusurlu imalat veya projeye aykırılık: alıcının hakları, teknik deliller, bildirim ve dava süreci.
Ön Görüşme Formu ↗Eksik, kusurlu veya projeye aykırı teslim edilen ev için şartlarına göre onarım, bedel indirimi, sözleşmeden dönme ve tazminat istenebilir. Önce sorunu belgelemek, doğru kişiye bildirim yapmak ve hangi hukuki ilişkinin uygulandığını belirlemek gerekir. Her konut dosyasına tek bir dava veya zamanaşımı süresi uygulanmaz.
Ayıplı konut nedir, hangi durumlarda dava açılabilir?
Ayıplı konut davası; satın alınan veya yaptırılan evin kararlaştırılan özellikleri taşımaması, kusurlu imalat içermesi ya da kullanım değerini azaltan bir eksiklikle teslim edilmesi nedeniyle başvurulan hukuki yolları ifade eder. Dava yalnız çatlayan duvarla ilgili değildir. Su yalıtımının çalışmaması, vaat edilenden küçük daire, farklı malzeme kullanımı veya projeye aykırı yerleşim de inceleme konusu olabilir.
Tüketici satışında sözleşme, tanıtım ve ilanlarda belirtilen nitelikler ile konuttan makul olarak beklenen fayda önem taşır (6502 sayılı Kanun m.8–9). Tüketici işlemi olmayan satışta TBK m.219 ve devamı; eser sözleşmesinde TBK m.474–478 değerlendirilir. Aynı fiziksel sorun, farklı sözleşmelerde farklı bildirim, süre ve talep kurallarına tabi olabilir.
İlk aşamada üç soru cevaplanmalıdır: Ne vaat edildi, gerçekte ne teslim edildi, aradaki fark nasıl kanıtlanabilir? Ardından sorumlu kişi ve uygun talep belirlenir. Her kusur bütün satışın geri alınmasını gerektirmediği gibi, yalnız tamir önerilmiş olması da diğer hakların her durumda ortadan kalktığı anlamına gelmez.
Evdeki hangi eksiklikler ve kusurlar ayıp sayılabilir?
| Sorun | Araştırılacak husus | Önemli delil |
|---|---|---|
| Yeni evin su alması, rutubet ve nem | Yalıtım, çatı, cephe, tesisat veya kullanım kaynaklı nedenler ayrıştırılır. | Sorunun farklı tarihlerdeki kayıtları, tesisat ve yalıtım incelemesi. |
| Isı veya ses yalıtımının yetersizliği | Sözleşmedeki nitelik, teknik düzenleme ve imalatın uygunluğu karşılaştırılır. | Teknik şartname, malzeme bilgisi ve uzman ölçümleri. |
| Eksik metrekare, farklı oda veya balkon | Net/brüt alan tanımı, vaat edilen ölçü ve fiilî durum belirlenir. | Sözleşme, onaylı plan ve yöntemini açıklayan alan ölçümü. |
| Kusurlu işçilik veya farklı malzeme | Teslim edilen ürünün ve uygulamanın kararlaştırılan kaliteyi sağlayıp sağlamadığı incelenir. | Şartname, teslim tutanağı, ürün kayıtları ve fotoğraflar. |
| Projeye aykırı imalat | Uygulamanın onaylı proje, geçerli değişiklikler ve sözleşmeyle ilişkisi araştırılır. | Belediye dosyası, proje sürümleri ve yerinde inceleme. |
| Eksik otopark, asansör veya ortak alan | Taahhüdün kime karşı üstlenildiği, kapsamı ve eksikliğin niteliği belirlenir. | Sözleşme ekleri, tanıtımlar, yönetim planı ve ortak alan kayıtları. |
Tablodaki bir belirtinin bulunması tek başına sorumluluğu kanıtlamaz. Örneğin nemin kaynağı imalat olabileceği gibi sonradan oluşan tesisat kaçağı veya kullanım koşulları da olabilir. Teknik neden, teslimdeki durum ve sözleşmeye aykırılık birlikte ortaya konulmalıdır.
Ayıplı konut, eksik iş ve geç teslim arasındaki fark
Ayıplı iş, yapılan imalatın gereği gibi olmamasıdır; yanlış uygulanmış su yalıtımı buna örnektir. Eksik iş ise üstlenilen bir işin hiç yapılmamasını anlatabilir. Bununla birlikte tüketiciye vaat edilen donanımın bulunmaması, 6502 sayılı Kanun bakımından ayıplı mal kapsamında da değerlendirilebilir. Talebin adını “eksik iş” koymak tek başına uygulanacak hükmü veya süreyi değiştirmez.
Geç teslim veya hiç teslim etmeme, teslim borcunun zamanında yerine getirilmemesiyle ilgilidir. Gecikme, ayıp ve eksiklik aynı dosyada birlikte bulunabilir; her birinin olguları ve zarar hesabı ayrı kurulmalıdır. Teslim tarihi, ek süre, gecikme tazminatı ve kira kaybına ilişkin ayrıntılar Müteahhidin Evi Geç Teslim Etmesi veya Hiç Teslim Etmemesi sayfasındadır.
Anahtarı alınan bir dairede ilk yağmurda cepheden su girmesi ayıp incelemesini; ayrıca sözleşmede bulunan dolapların hiç yapılmaması eksik ifa incelemesini gerektirebilir. Anahtar teslimi, bütün işlerin kusursuz yapıldığının tek başına kanıtı değildir. Bu örnek temsili olup bir dosya sonucunu anlatmaz.
Müteahhitten alınan ev ile ikinci el evde aynı kurallar mı uygulanır?
| İlişki | Temel yaklaşım | Neden önemlidir? |
|---|---|---|
| Ticari veya mesleki satıcıdan kişisel amaçla konut alınması | Tüketici işleminin şartları varsa 6502 sayılı Kanun; ilgili tamamlayıcı hükümler. | Seçimlik haklar, tüketici yargısı ve özel zamanaşımı düzeni gündeme gelir. |
| Tüketici işlemi oluşturmayan kişiler arası konut satışı | TBK m.219 vd. ve taşınmaz satışına ilişkin m.244. | Satıcının ayıptan sorumluluğu, gözden geçirme ve bildirim yükümlülüğü ayrı değerlendirilir. |
| Bir yapının yaptırılması veya arsa payı karşılığı inşaat | Eser sözleşmesinin niteliğine göre TBK m.470 vd.; tüketici işlemi şartları ayrıca incelenir. | Yüklenicinin sorumluluğu, kabul, ayıp bildirimi ve TBK m.475’teki haklar önem taşır. |
Dairenin yeni veya ikinci el olması tek başına tüketici mahkemesini belirlemez. Satıcının ticari/mesleki konumu ile alıcının amacı incelenmelidir (6502 m.3). Benzer şekilde, karşı tarafta müteahhit bulunması bütün sözleşmeleri otomatik olarak aynı rejime sokmaz.
Arsa sahibinin kendi arsasında yapılan bağımsız bölümler için talebi ile bir tüketicinin projeden daire satın alması farklı değerlendirmeler gerektirebilir. Sözleşmenin kurulması, teknik şartname ve teslim güvenceleri için Arsa Payı / Kat Karşılığı İnşaat Sözleşmesi rehberine bakılabilir.
Açık ayıp ve gizli ayıp nedir? Teslim tutanağı hakları bitirir mi?
Açık ayıp, olağan incelemeyle fark edilebilen; gizli ayıp ise böyle bir incelemeyle anlaşılmayıp sonradan ortaya çıkan kusuru anlatır. Görünür bir kaplama kırığı ile yalnız yağmurda belli olan yalıtım sorunu bu ayrımı açıklayabilir. Bununla birlikte her sonradan fark edilen sorun kendiliğinden gizli ayıp sayılmaz; teknik niteliği ve fark edilme imkânı araştırılır.
Teslim tutanağına “eksiksiz teslim aldım” yazılması uyuşmazlıkta önem taşır; ancak belgenin kapsamı, bilinen kusurlar, sonradan ortaya çıkan sorun ve uygulanacak kanun birlikte incelenir. Eser sözleşmesinde kabul ve bildirim sonuçları TBK m.477’de düzenlenmiştir. Tüketici satışında ise tüketicinin sözleşme kurulurken bildiği veya bilmesinin beklendiği ayıplar ayrıca değerlendirilir (6502 m.10).
Teslim sırasında görülen eksikliklerin yer, özellik ve kapsamıyla yazılması; “bazı sorunlar var” yerine oda, imalat ve belirtinin belirtilmesi ispatı kolaylaştırır. Sonradan ortaya çıkan sorunda da ilk belirti tarihi ile karşı tarafa bildirim tarihi ayrı kaydedilmelidir.
Ayıplı ev alan kişinin hakları nelerdir?
Tüketici satışında, sorumluluk şartları oluşmuşsa 6502 sayılı Kanun m.11’deki seçimlik haklardan biri kullanılabilir. Hangi hakkın ekonomik ve hukuki amaca uygun olduğu; kusurun giderilebilirliği, ağırlığı ve taşınmazın durumu üzerinden belirlenmelidir.
| Talep | Ne sağlar? | Dikkat edilecek nokta |
|---|---|---|
| Ücretsiz onarım | Kusurun giderilmesinin, ilgili masrafları sorumlu tarafa ait olmak üzere istenmesi. | Aşırı masraf ve orantısız güçlük sınırları dikkate alınır; yalnız yüzeyi kapatan işlem yeterli olmayabilir. |
| Satış bedelinde indirim | Konut elde tutulurken ayıp oranında bedel indirimi istenmesi. | Onarım faturası ile bedel indirimi aynı hesap değildir; değer farkı teknik olarak incelenir. |
| Sözleşmeden dönme | Konutun geri verilmesine hazır olunduğu bildirilerek satışın çözülmesinin istenmesi. | Tapu, bedel ve karşılıklı iadelerin kapsamı birlikte ele alınır. |
| Ayıpsız misliyle değiştirme | İmkân varsa ayıpsız bir eşdeğerin talep edilmesi. | Taşınmazda fiilî ve hukuki imkân ile orantısız güçlük ölçütü özellikle önemlidir. |
Tüketici, şartları varsa seçimlik hakkıyla birlikte TBK hükümlerine göre tazminat da isteyebilir (6502 m.11/6). Ancak aynı zarar iki kez karşılanmaz. Bedel indirimi, onarım gideri ve değer kaybı kalemlerinin birbiriyle örtüşüp örtüşmediği açıklanmalıdır.
Özel satışta ve eser sözleşmesinde haklar
Tüketici işlemi olmayan satışlarda TBK m.227’deki haklar ve sınırlar değerlendirilir. Eser sözleşmesinde ise TBK m.475; şartlarına göre dönme, bedel indirimi ve ücretsiz onarımı düzenler. Bu hüküm, tüketici satışındaki dört seçeneğin aynen her yüklenici ilişkisine taşınabileceği anlamına gelmez. İş sahibinin taşınmazında yapılan eserin sökülüp kaldırılması aşırı zarar doğuracaksa dönme hakkına ilişkin özel sınır da bulunur.
Tüketici satışında ücretsiz onarım veya ayıpsız misliyle değiştirme talebi için konut ve tatil amaçlı taşınmazlarda 6502 m.11/4’te azami 60 iş günü düzenlenmiştir. Bu, her davanın sonuçlanma süresi veya ayıbı bildirme süresi değildir. Somut talebin kapsamı ve ilgili özel hükümler ayrıca kontrol edilir.
Yeni aldığım ev su alıyor, rutubet veya çatlak var: ne yapmalıyım?
Önce sorunun yeri ve gelişimi belgelenmelidir. Hangi odada görüldüğü, yağışla veya tesisat kullanımıyla ilişkisi, ilk fark edildiği tarih ve önceki müdahaleler kaydedilir. Aynı bölgenin genel görünümünü ve ayrıntısını gösteren fotoğraflar, yalnız yakın plan tek bir görüntüden daha açıklayıcıdır.
Su kaçağının kaynağı bulunmadan duvarı yeniden boyamak, kusurun nedenini ortadan kaldırmayabilir ve mevcut durumun ispatını güçleştirebilir. Acil bir müdahale gerekiyorsa müdahale öncesi durum, yapılan iş, çıkarılan malzeme ve gider belgeleri mümkün olduğu ölçüde korunmalıdır. Gerekli durumda değişecek deliller için mahkemeden delil tespiti istenmesi değerlendirilir (HMK m.400 vd.).
Çatlak bakımından da yalnız görünüşle “taşıyıcı sistem sorunu” veya “önemsiz sıva çatlağı” sonucu çıkarılmamalıdır. İnceleme uygun uzmanlık alanında yapılmalı; neden, etki ve giderim yöntemi açıklanmalıdır. Yapısal güvenlikle ilgili belirti varsa teknik güvenlik değerlendirmesi, özel hukuk talebinden ayrı olarak geciktirilmemelidir.
Eksik metrekare ve projeye aykırı daire için hangi inceleme yapılır?
“150 metrekare diye aldığım ev daha küçük çıktı” iddiasında ilk kontrol, karşılaştırılan alanların aynı şeyi ifade edip etmediğidir. Bağımsız bölüm net alanı, brüt alan, ortak alan payı ve pazarlama ifadeleri karıştırılmamalıdır. Sözleşme ve eklerindeki ölçü tanımı, satış ilanı ve fiilî ölçüm aynı yöntemle değerlendirilmelidir.
Tapu kaydındaki arsa payı, dairenin net kullanım alanı değildir. TBK m.244’teki yüzölçümü hükümlerinin somut satışa nasıl uygulanacağı da ayrıca incelenir. İstenen bedeli yalnız eksik metrekare ile güncel ilan fiyatını çarparak belirlemek, her dosyada doğru zarar veya indirim hesabını vermez.
İlanda 120 m² net kullanım alanı vaat edilip teknik ölçümde 108 m² bulunması ile ilanda 120 m² ortak alan payı dâhil brüt alan yazması aynı durum değildir. Önce taahhüdün hangi alanı anlattığı, sonra aynı yöntemle ölçülen fark belirlenir. Bu temsili örnekteki 12 m² fark, kendiliğinden satış bedelinin yüzde 10’unun iade edileceği anlamına gelmez.
Projeye aykırılıkta belediyedeki onaylı proje ve geçerli tadilat projeleri, sözleşme ekleri ve mevcut imalat karşılaştırılır. Odanın, balkonun veya otoparkın konumu ve kullanımı; aykırılığın giderilebilirliği ve konutun değerine etkisi raporda açıklanmalıdır. Bir ruhsat veya yapı kullanma izin belgesinin bulunması, sözleşmeye uygun ve ayıpsız ifanın her unsurunu tek başına kanıtlamaz.
İmar yönünden idari bir işlem yapılması ile alıcının onarım, bedel indirimi veya tazminat istemesi farklı süreçlerdir. Sorun tapunun hiç devredilmemesi veya farklı nitelikte bağımsız bölüm verilmesiyse Müteahhitten Alınan Dairenin Tapusunun Verilmemesi konusu da ayrıca incelenmelidir.
Ayıp bildirimi nasıl yapılır? Müteahhide ihtar şart mı?
Bildirim; taşınmazı, sözleşmeyi, görülen kusurları, öğrenme tarihini ve istenen çözümü anlaşılır biçimde göstermelidir. Fotoğraf veya teknik kayıtlar eklenebilir. Bildirimin doğru kişiye ulaştığının ve içeriğinin kanıtlanabilmesi önemlidir. Noter ihtarı bu amaçla kullanılabilir; ancak her ayıplı konut talebinin zorunlu olarak aynı biçimde noter ihtarıyla başlaması gerektiği söylenemez.
- Tüketici satışında: 6502 sayılı Kanun’da eski düzenlemeye ait genel bir “30 gün içinde ayıp ihbarı” şartı bulunmaz. TBK’daki inceleme/bildirim düzeni tüketiciye otomatik olarak aynı hak kaybı sonucuyla uygulanmamalıdır. Yine de sorunun gecikmeden yazılı bildirilmesi ispat ve çözüm bakımından yararlıdır.
- TBK’ya tabi satışta: Alıcı, olağan akışta imkân bulunur bulunmaz inceleme yapmalı; sorumluluk gerektiren ayıbı uygun sürede bildirmelidir. Olağan incelemeyle anlaşılamayan ayıp öğrenildiğinde hemen bildirim gerekir (TBK m.223). Ağır kusur ve mesleki satıcının bilmesi gereken ayıplar için m.225 ayrıca dikkate alınır.
- Eser sözleşmesinde: Teslim sonrası inceleme ve uygun sürede bildirim TBK m.474; kabulün etkisi ve sonradan ortaya çıkan ayıbın gecikmeksizin bildirilmesi m.477 kapsamında değerlendirilir.
Satıcının “haftaya tamir edeceğiz” demesi üzerine aylarca beklenmesi de risk yaratabilir. Yazışmalar saklanmalı; onarım girişimlerinin kapsamı, sonucu ve devam eden sorun kayda geçirilmelidir. İhtar göndermek, kural olarak tek başına zamanaşımını kesen bir işlem değildir.
Ayıplı konut davasında zamanaşımı kaç yıldır?
Tek bir “ev alındıktan sonra dava süresi” yoktur. Başlangıç tarihi ve süre; tüketici satışı, genel satış ve eser sözleşmesinde farklı olabilir. Ayıbın bildirilmesi gereken zaman ile dava alacağının zamanaşımı da aynı kavram değildir.
| Hukuki ilişki | Süre ve başlangıç | Özel durum |
|---|---|---|
| Tüketiciye konut satışı | Kural olarak teslimden itibaren 5 yıl; 6502 m.12/1. | Kanunda veya sözleşmede daha uzun süre bulunması saklıdır. Ayıbın sonradan ortaya çıkması süreyi kendiliğinden yeniden başlatmaz. |
| İkinci el tüketici konutu satışı | Satıcının sorumluluğu 3 yıldan az olamaz; 6502 m.12/2. | Bu hüküm her iki özel kişi arasındaki ikinci el satışa otomatik uygulanmaz. |
| Tüketici satışında gizlenen ayıp | Ayıp ağır kusur ya da hile ile gizlenmişse zamanaşımı hükümleri uygulanmaz; 6502 m.12/3. | Gizleme ve ilgili kusur/hile olguları somutlaştırılmalıdır. |
| TBK’ya tabi yapı satışı | Yapı ayıbından doğan dava, mülkiyetin geçmesinden itibaren 5 yıl; TBK m.244. | Satıcının ağır kusuru varsa 20 yıllık süre düzenlenmiştir. |
| Taşınmaz yapıya ilişkin eser sözleşmesi | Teslimden itibaren 5 yıl; TBK m.478. | Yüklenicinin ağır kusuru varsa 20 yıllık süre gündeme gelir. |
“Gizli ayıp” ile “ağır kusur” aynı şey değildir. Sorunun teslimde görülememesi her durumda 20 yıllık süre sağlamaz. Benzer biçimde gerçek anlamda hiç yerine getirilmeyen bir edime ilişkin talebin nitelendirmesi farklı olabilir; her eksikliği isim değiştirerek genel zamanaşımına tabi saymak doğru değildir.
Tapu devri, fiilî teslim, kabul, kusurun öğrenilmesi ve bildirim tarihleri ayrı çizelgeye işlenmelidir. Delil tespiti veya tek taraflı ihtarın süreyi koruduğu varsayılmamalı; zamanaşımının durması ve kesilmesi ayrıca kontrol edilmelidir.
Ayıplı konutta delil tespiti ve bilirkişi incelemesi
Ayıbın teslim sırasında var olduğunu kim ispatlar? Tüketici satışında, teslimden sonraki ilk altı ay içinde ortaya çıkan ayıpların teslimde bulunduğu yönünde 6502 m.10/1’de bir karine vardır; aksi yöndeki ispat satıcıya düşer. Ancak bu karine malın veya ayıbın niteliğiyle bağdaşmıyorsa uygulanmaz. Altı ay, dava açma ya da ayıp bildirme süresi değildir; bu dönemin geçmesi bütün hakları sona erdirmez. Teknik rapor ve diğer deliller sonraki dönemde de önem taşır.
Kusurun onarımla kaybolması, kaçağın mevsimsel olması veya delilin sonradan elde edilmesinin güçleşmesi hâlinde delil tespiti önemli olabilir. HMK m.400 ve devamı, hukuki yarar şartıyla ileride kullanılacak delillerin önceden belirlenmesine imkân verir. Bu işlem, satıcının mahkûm edildiği veya alacağın tahsil edildiği anlamına gelmez.
İncelemenin yalnız “ev ayıplı mı?” sorusuna bırakılmaması gerekir. Uyuşmazlığa uygun uzmanlıklarla şu konular somutlaştırılabilir:
- Kusurun yeri, kapsamı, teknik nedeni ve teslim anıyla ilişkisi.
- Sözleşme, şartname ve onaylı projeden hangi yönlerde sapıldığı.
- Sorunun olağan incelemeyle fark edilip edilemeyeceği.
- Kalıcı çözüm için gereken iş, yöntem, makul süre ve maliyet.
- Onarım sonrasında kalan değer etkisi veya kullanım kısıtlaması.
- Alan uyuşmazlığında kullanılan net/brüt tanım ve ölçüm yöntemi.
Özel uzman raporu hazırlık sağlayabilir; mahkemece yapılacak keşif ve bilirkişi değerlendirmesinin yerini her durumda tutmaz. Raporun dayandığı belgeler, yöntemi ve varsayımları denetlenebilmelidir. Bir rapordaki maliyet hesabı da seçilen hukuki talebin tamamını otomatik olarak oluşturmaz.
Dava satıcıya mı, müteahhide mi açılır? Ortak alanlarda kim talepte bulunur?
Önce sözleşmenin tarafı ve talebin dayanağı belirlenir. Satış sözleşmesindeki satıcı ile binayı yapan yüklenici aynı kişi olmayabilir. Bir kişinin müteahhit olması, ona karşı her talebin doğrudan ileri sürülebileceği anlamına gelmez; sözleşme, kanuni sorumluluk ve istenen hak arasındaki bağ kurulmalıdır.
Tüketici satışında ücretsiz onarım ve ayıpsız misliyle değiştirme haklarının üretici veya ithalatçıya da yöneltilebilmesine ilişkin 6502 m.11/2 hükmü bulunur. Konut dosyasında ilgili kişinin hukuki sıfatı ve bu hükmün koşulları ayrıca değerlendirilir. Dönme ve bedel indirimi talepleriyle bütün kişilerin aynı kapsamda sorumlu olduğu varsayılmamalıdır.
Çatı, cephe veya ortak tesisattaki kusur hem ortak yerleri hem bağımsız bölümü etkileyebilir. Talep sahibinin sıfatı, arsa payı, sözleşmeden doğan haklar ve varsa temsil yetkisi incelenmelidir. Apartman veya site yöneticisinin her malik adına bütün bireysel bedel indirimi ve tazminat taleplerini kendiliğinden ileri sürebileceği kabul edilmemelidir. Ortak alanda kusur bulunması da yükleniciye karşı her davayı otomatik olarak kat mülkiyeti uyuşmazlığına dönüştürmez.
Ayıplı konut davası hangi mahkemede açılır, arabuluculuk gerekir mi?
| Uyuşmazlık | Başvuru bakımından kontrol | Arabuluculuk |
|---|---|---|
| Tüketici işlemi olan satış veya eser ilişkisi | Talebin niteliği ve başvuru yılındaki parasal sınır yönünden tüketici hakem heyeti ya da tüketici mahkemesi değerlendirilir. | Tüketici mahkemesi uyuşmazlıklarında kural olarak dava şartıdır; 6502 m.73/A istisnaları kontrol edilir. |
| Tüketici hakem heyetinin görevindeki talep | Kanuni kapsam ve güncel parasal sınır esas alınır; 6502 m.68. | Hakem heyetinin görev alanında dava şartı arabuluculuk uygulanmaz. |
| Tüketici niteliğinde taşınmazın aynından doğan uyuşmazlık | Talep sonucu ve hakkın niteliği belirlenir. | 6502 m.73/A/1-d’de istisna vardır; her konut talebi bu istisnaya girmez. |
| Tüketici işlemi olmayan genel satış veya eser uyuşmazlığı | Kural olarak asliye hukuk; ticari dava veya özel görev düzeni varsa ayrıca değerlendirme. | Yalnız taşınmazla ilgili olması genel bir zorunluluk yaratmaz; ilişkinin türüne göre özel dava şartları araştırılır. |
Bedel indirimi veya onarım alacağı istenmesiyle tapu iptali ve tescil gibi ayni hak talebi aynı değildir. Bu nedenle “konut davasında arabuluculuk hiç gerekmez” veya “hepsinde gerekir” şeklinde genelleme yapılmamalıdır. Tüketici hakem heyeti kararına itiraz da 6502 m.73/A’da ayrıca istisnadır.
Özellikle satıştan dönülerek tapunun satıcıya iadesi ve satış bedelinin geri alınması isteniyorsa, mülkiyet değişikliğine yol açan talebin taşınmazın aynına ilişkin istisna kapsamında olup olmadığı incelenmelidir. Aynı konuttaki kusur için yalnız parasal onarım alacağı istenmesi farklı değerlendirilebilir. Dava dilekçesinin başlığına değil, istenen hukuki sonuca bakılır.
Ticaret Bakanlığının güncel bilgilendirmesine göre 2026’da değeri 186.000 TL’nin altında kalan ve hakem heyetinin görev kapsamına giren tüketici uyuşmazlıklarında tüketici hakem heyetine başvurulur. Tam 186.000 TL ve üzeri bu parasal kapsama girmez. Ölçüt, yalnız evin satış fiyatı değil, uyuşmazlığın talep sonucuna göre belirlenen değeridir. Talebin türü, ayni hak içerip içermediği ve özel görev kuralları ayrıca incelenir; başka bir yılda başvuru yapılacaksa o yılın sınırı kontrol edilmelidir. Bakanlığın başvuru açıklaması ↗
Yetkili yer belirlenirken tarafların yerleşim yeri, sözleşme, tüketiciye tanınan yetki ve varsa taşınmazın aynına ilişkin kesin yetki birlikte ele alınır (HMK m.6, 10, 12; 6502 m.73/5). Her kusur davasının mutlaka taşınmazın bulunduğu yerde açılması gerektiği varsayılmamalıdır. Talep tutarına göre uygulanacak parasal sınır başvuru yılında yeniden kontrol edilir.
Ayıplı konut davası için gerekli belgeler
| Belge veya kayıt | Dosyadaki işlevi |
|---|---|
| Satış/eser sözleşmesi ve bütün ekleri | Taraflar, teslim, nitelik taahhütleri, bedel ve özel hükümleri gösterir. |
| Teknik şartname, ilan ve tanıtımlar | Vaat edilen malzeme, ölçü, donanım ve ortak alanları somutlaştırır; kaynak ve tarih korunmalıdır. |
| Tapu, ruhsat, proje ve varsa tadilat projeleri | Bağımsız bölümün hukuki ve teknik durumunun karşılaştırılmasını sağlar. |
| Teslim/kabul tutanağı ve ödeme kayıtları | Teslim tarihi, çekinceler, bedel ve yapılan ödemelerin değerlendirilmesine yardımcı olur. |
| Fotoğraf, video ve yazışmaların asılları | Kusurun gelişimi, öğrenilmesi, bildirilmesi ve onarım girişimlerini gösterir. |
| Uzman raporları, tespit dosyası ve gider belgeleri | Neden, kapsam, giderim yöntemi ve talep hesabını destekler. |
Belgeler tek bir tarih sırasına yerleştirilmeli; hangi fotoğrafın hangi bağımsız bölüme ve bölgeye ait olduğu açıklanmalıdır. İlanın yalnız kesilmiş bir görüntüsü yerine mümkünse kaynağı, tarihi ve bütün içeriği korunmalıdır. Emsal fiyat veya ustanın sözlü tahmini, tek başına her talep kalemini kanıtlamaz.
Ayıplı konut davası nasıl ilerler, hangi zararlar istenebilir?
- Sözleşme ve kusur incelenirTeslim/devir tarihleri, ayıp bildirimi, sorumlu kişi ve teknik deliller eşleştirilir.
- Talep ve başvuru yolu seçilirOnarım, indirim veya dönme gibi talep; süre, görev ve gerekiyorsa arabuluculukla birlikte belirlenir.
- Teknik inceleme ve hesap yapılırKeşif, rapor, taraf itirazları ve zarar hesabı üzerinden uyuşmazlığın çözümü takip edilir.
Onarım sırasında kullanılamayan konut nedeniyle yapılan makul barınma giderleri veya başka somut zararlar, hukuki şartları varsa tazminat konusu olabilir. Giderin kusurla bağlantısı, gerekli oluşu, miktarı ve dayanak belgeleri gösterilmelidir. Her ayıp için otomatik kira tazminatı, manevi tazminat veya evin bütün piyasa değeri kadar ödeme doğmaz.
Dava dilekçesinde kusurlar genel bir liste olarak bırakılmamalı; istenen hak ve parasal kalemlerle ilişkilendirilmelidir. Tamir bedeli ile kalıcı değer kaybı farklı kavramlardır; aynı ekonomik kayıp farklı adlarla tekrarlanmamalıdır. Talebin belirlenebilirliği ve usule uygun ileri sürülmesi de önem taşır.
Davanın süresi için her dosyaya uyan sabit bir ay sayısı verilemez. Tebligat, proje temini, keşif, uzmanlık alanları, rapora itirazlar ve kanun yolu aşamaları etkili olabilir. Tüketicinin harç muafiyeti, dosyada bilirkişi ve diğer giderlerin hiçbir şekilde bulunmayacağı anlamına gelmez (6502 m.73/2).
Eskişehir’de ayıplı konut uyuşmazlığının değerlendirilmesi
Eskişehir’de satın alınan veya yaptırılan bir konutun kusurlu, eksik ya da projeye aykırı tesliminde; sözleşme ile teknik durumun birlikte değerlendirilmesi gerekir. Avukat Emre Taş’a ön görüşme için başvururken sözleşme ve eklerini, tapu/teslim tarihlerini, kusur fotoğraflarını ve karşı tarafa yapılan bildirimleri paylaşmanız ilk incelemeyi somutlaştırır.
Değerlendirmede amaç, sorunun adını koymanın ötesinde hangi kişiye karşı hangi hakkın, hangi delille ve hangi sürede ileri sürülebileceğini belirlemektir. Daha genel taşınmaz uyuşmazlıkları Eskişehir Gayrimenkul Avukatı ve Gayrimenkul Hukuku hizmet sayfasında yer alır.
Ayıplı konut davaları hakkında sık sorulan sorular
Evin kusuru teslimden altı ay sonra ortaya çıktı; dava hakkım bitti mi?
Hayır. 6502 m.10/1’deki altı ay, teslimde ayıp bulunduğuna ilişkin ispat karinesinin süresidir. Dava zamanaşımıyla aynı değildir. Altı aydan sonra ortaya çıkan sorunda teslimdeki durum, teknik neden, uygulanacak kanun ve ilgili süreler incelenir.
Müteahhidin her kusuru tamir etmesini beklemek zorunda mıyım?
Tüketici satışında şartları oluşan seçimlik hakların kapsamı 6502 m.11’e göre değerlendirilir; satıcının tamir önermesi her durumda sizi yalnız onarıma mahkûm etmez. Ancak daha önce hangi hakkın kullanıldığı, onarımın sonucu, süre ve seçilen yeni talebin koşulları önemlidir. Eser sözleşmesinde TBK m.475 ayrıca incelenir.
Ayıplı ev için tüketici hakem heyetine başvurabilir miyim?
Tüketici işlemi olması, istenen hakkın heyetin görevine girmesi ve başvuru yılındaki parasal sınır birlikte değerlendirilir. 2026’da sınır 186.000 TL’nin altıdır. Tapu iadesi gibi ayni hak sonucu doğuran taleplerle yalnız onarım veya indirim alacağı aynı şekilde ele alınmamalıdır.
Yeni aldığım ev su alıyorsa müteahhide dava açabilir miyim?
Su almanın nedeni, teslimdeki durum, sözleşmeye aykırılık ve sorumlu kişi belirlenirse hukuki talep gündeme gelebilir. Sorunu belgeleyip uygun bildirim ve gerekiyorsa delil tespiti yolunu değerlendirmek gerekir. Her su alma belirtisi tek başına müteahhidin sorumluluğunu kanıtlamaz.
Müteahhit tamir edeceğini söylüyor ama gelmiyor; ne yapmalıyım?
Söz verilen işlem, tarih ve yazışmaları saklayın. Devam eden kusuru ve talebinizi kanıtlanabilir biçimde bildirin; süreleri bekleme vaadine bağlamayın. Tüketici satışında onarım talebinin yerine getirilmesine ilişkin 6502 m.11 hükümleri ve diğer haklara geçiş koşulları ayrıca incelenir.
Ayıplı evin parasını geri alabilir miyim?
Şartları varsa sözleşmeden dönme istenebilir. Ancak bu, her kusurda otomatik bedel iadesi değildir. Uygulanacak kanun, kusurun niteliği, talebin sınırları ve tapu dâhil karşılıklı iadeler birlikte değerlendirilir. Eser sözleşmesinde TBK m.475’in özel şartları bulunur.
Eksik metrekare çıkan ev için ne kadar tazminat alınır?
Her olayda geçerli sabit bir metrekare çarpanı yoktur. Vaat edilen alanın tanımı, gerçek ölçüm, sözleşme bedeli, değer etkisi ve seçilen hukuki talep önemlidir. Net alanın ortak alan dâhil pazarlama brütüyle karşılaştırılması yanlış sonuca götürebilir.
Gizli ayıplı konut davası her durumda 20 yıl içinde açılabilir mi?
Hayır. Gizli ayıp ile ağır kusur aynı kavram değildir. TBK m.244 ve 478’deki 20 yıllık sürelerin koşulları ile tüketici satışında 6502 m.12/3’teki ağır kusur veya hileyle gizleme düzenlemesi ayrı değerlendirilmelidir.
İkinci el evde gizli ayıptan satıcı sorumlu olur mu?
Koşulları varsa sorumluluk doğabilir. Kişiler arasındaki satışta TBK m.219 vd., 223, 225 ve 244 önem taşır. Profesyonel satıcıyla tüketici işlemi varsa 6502 sayılı Kanun ayrıca incelenir. Eski ev olması bütün kusurlar için peşin sorumsuzluk sağlamaz.
Ayıbı 30 gün içinde bildirmedim; bütün haklarımı kaybettim mi?
Tüketici satışına eski kanundaki genel 30 günlük ihbar şartı uygulanmamalıdır. TBK’ya tabi satışta ve eser sözleşmesinde ise inceleme, bildirim ve kabul hükümleri ayrıca önem taşır. Hangi sözleşme rejiminin uygulandığı belirlenmeden kesin hak kaybı sonucu çıkarılamaz.
Evi eksiksiz teslim aldığıma dair belge imzaladım; gizli ayıp için talepte bulunabilir miyim?
Belgenin içeriği, kusurun bilinirliği ve teslimde fark edilme imkânı araştırılır. Bu tür bir tutanak bütün sonradan ortaya çıkan kusurları her durumda ortadan kaldırmaz. Eser sözleşmesinde TBK m.477, tüketici satışında ilgili özel hükümler dikkate alınır.
Evde oturmaya devam edersem dava açamaz mıyım?
Konutun kullanılması tek başına bütün haklardan vazgeçildiği anlamına gelmez. Ancak seçilen talep, bilinen kusurlar, kabul, bildirimler ve kullanımın kusura etkisi önem taşıyabilir. Özellikle dönme talebinde karşılıklı iadelerin nasıl gerçekleştirileceği ayrıca değerlendirilir.
Evi kendim tamir ettirip masrafı isteyebilir miyim?
İstenebilecek bedel; hukuki dayanak, talebin türü, bildirim, onarım ihtiyacı ve yapılan giderin uygunluğuna bağlıdır. Onarımdan önce teknik durumun belgelenmesi önemlidir. Bir ustaya ödeme yapılmış olması tutarın tamamını otomatik olarak karşı tarafa yüklemez.
İskânı olan evde ayıp davası açılamaz mı?
Yapı kullanma izin belgesi, sözleşmedeki bütün özelliklerin ve her imalatın kusursuz olduğunu tek başına göstermez. Somut aykırılık, sözleşme ve teknik delillerle değerlendirilir. İdari uygunluk ile özel hukukta ayıptan sorumluluk aynı inceleme değildir.
Çatı veya dış cephedeki kusur için site yönetimi dava açabilir mi?
Yönetimin yetkisi, maliklerin sözleşmeden doğan hakları ve talebin niteliği kontrol edilmelidir. Her bireysel alacak veya bedel indirimi talebi yönetici tarafından kendiliğinden ileri sürülemez. Ortak alan ile bağımsız bölümdeki zararların kapsamı da ayrılmalıdır.
Ayıplı konut davasından önce arabuluculuk zorunlu mu?
Tüketici mahkemelerinde kural olarak dava şartıdır; tüketici hakem heyetinin görev alanı ve taşınmazın aynından doğan tüketici uyuşmazlıkları dâhil 6502 m.73/A istisnaları vardır. Tüketici işlemi olmayan dosyada ilişkinin türüne göre ayrıca değerlendirme gerekir.
Ayıplı konut davası ne kadar sürer, masrafı ne olur?
Sabit bir süre veya her dosyaya uyan ücret verilemez. Talep, keşif, bilirkişi sayısı, proje temini ve yargılama aşamaları etkili olur. Tüketicinin harç muafiyeti bulunması bilirkişi ve diğer yargılama giderlerinin bütünüyle ortadan kalktığı anlamına gelmez.
Kanuni dayanaklar ve resmî kaynaklar
Başlıca dayanaklar: 6502 sayılı Kanun m.3, 8–12, 68, 73 ve 73/A; TBK m.219, 221–225, 227, 244 ve 470–478; HMK m.6, 10, 12 ve 400 vd. Somut işleme uygulanacak kanun, sözleşme ve teslim tarihleri ile talebin niteliğine göre belirlenir. Bu sayfa genel bilgilendirme içerir; dosyaya özgü hukuki değerlendirme yerine geçmez.

