Haksız Fiilden Doğan Zararlar

Tazminat Hukuku · Av. Emre Taş

Haksız Fiilden Doğan Zararlar

Mala, sağlığa veya kişilik haklarına verilen zararlarda sorumluluğu, delilleri, tazminat kalemlerini ve doğru başvuru yolunu öğrenin.

Ön Görüşme Formu

Av. Emre Taş · Eskişehir · Güncelleme: 10 Ekim 2026

Haksız fiilden doğan zararlar, hukuka aykırı bir davranış nedeniyle kişinin malvarlığında, sağlığında veya kişilik değerlerinde meydana gelen kayıplardır. Darp sonucu tedavi gideri, komşu taşınmazdan gelen su nedeniyle eşyanın zarar görmesi, başkasının malının kırılması veya kişilik hakkını ihlal eden bir paylaşım bu kapsamda değerlendirilebilir. Tazminat için olayın oluşu kadar zararın kapsamı ve doğru sorumlunun belirlenmesi de önemlidir.

Haksız fiil tazminat davası, ceza verilmesini isteyen şikâyetten farklıdır. Bir davranış suç oluşturmadan da tazminat sorumluluğuna yol açabilir. Suç oluşturan olaylarda ise ceza soruşturması, hukuk davası, sigorta ve diğer başvuru yolları birlikte planlanmalıdır. Bu rehber, TBK m.49 ve devamındaki genel sorumluluk esaslarını günlük örneklerle açıklar.

Haksız fiil nedir? Sözleşmeye aykırılıktan farkı

Haksız fiilde kişinin başkasına zarar vermeme yükümlülüğüne aykırı davranışı söz konusudur. Tarafların önceden sözleşme yapmış olması şart değildir. TBK m.49 kapsamında kusurlu ve hukuka aykırı davranışla verilen zararın giderilmesi gerekir. Ayrıca bir davranışı yasaklayan özel hüküm bulunmasa bile ahlaka aykırı şekilde kasten zarar verilmesi sorumluluk doğurabilir.

Sözleşmeye aykırılıkta ise önceden üstlenilen borcun hiç veya gereği gibi yerine getirilmemesi esas alınır. Örneğin tadilatın sözleşmeye uygun yapılmaması ile tadilat sırasında komşunun eşyasının kırılması farklı hukuki ilişkiler doğurabilir. Aynı olayda iki sorumluluk sebebi birlikte bulunabilir; uygulanacak süre ve ispat kuralları bu nedenle dikkatle seçilir. Sözleşme tarafları arasındaki ayrıntılar sözleşmeye aykırılık rehberinde açıklanır.

Haksız fiil tazminatının şartları nelerdir?

KoşulNe araştırılır?Örnek
FiilZarara yol açan davranış veya yerine getirilmeyen yükümlülükGüvenli tutulması gereken bir alanın tehlikeli bırakılması
Hukuka aykırılıkKorunan hakkın veya davranış yükümlülüğünün ihlaliBaşkasının eşyasına zarar verilmesi
ZararEkonomik kayıp ya da koşulları bulunan manevi zararOnarım gideri, tedavi gideri, kazanç kaybı
KusurKasıt veya gerekli özenin gösterilmemesiÖngörülebilir tehlikeye karşı tedbir alınmaması
Nedensellik bağıİleri sürülen zararın bu olaydan kaynaklanıp kaynaklanmadığıHasarın olay öncesi durumla karşılaştırılması

Bu tablo genel kusur sorumluluğunu gösterir. Kanunun özel olarak kusursuz sorumluluk öngördüğü hallerde tüm koşullar aynı biçimde aranmaz. Zarar, illiyet ve ilgili özel hükmün şartları yine incelenir. Bir olayın “kaza” olarak adlandırılması da tek başına sorumluluğu ortadan kaldırmaz.

Hangi olaylar haksız fiil nedeniyle tazminat konusu olabilir?

Mala zarar verme: Telefonun kırılması, aracın çizilmesi veya bir işyerinin eşyalarının zarar görmesi ekonomik kayıp doğurabilir. Eşyanın yaşı, önceki durumu, onarım imkânı ve olayla bağlantılı değer kaybı araştırılır. Her olayda sıfır ürün bedelinin istenebileceği söylenemez.

Yaralama ve darp: Tedavi gideri, çalışılamayan dönemin kaybı, kalıcı etkiler ve manevi tazminat değerlendirilir. İlk sağlık kaydından sonraki tedavi ve kontrol belgeleri de dosyanın parçasıdır. “Basit tıbbi müdahale ile giderilebilir” şeklindeki ceza hukuku değerlendirmesi, bütün hukukî zararların bulunmadığı anlamına gelmez.

Kişilik hakkı ihlali: Hukuka aykırı ifşa, itibar zedeleyen gerçek dışı açıklama veya özel hayata müdahale somut olayda giderim talebine konu olabilir. Paylaşımın tarihini, adresini ve bütün bağlamını korumak önemlidir. Eleştiri ile hukuka aykırı saldırı ayrımı yapılır.

Yapı ve komşuluk kaynaklı zarar: Su sızıntısı, düşen yapı parçası veya bakım eksikliği gibi olaylarda hasarın kaynağı teknik olarak belirlenmelidir. Talep komşuluk veya kat mülkiyeti ilişkisinden de doğabileceği için mahkeme ve arabuluculuk yolu yalnız “haksız fiil” başlığına bakılarak seçilmez.

Kusuru olmayan kişi de sorumlu tutulabilir mi?

Kanunda öngörülen özel durumlarda evet. TBK, adam çalıştıranın, hayvan bulunduranın, yapı malikinin sorumluluğu ve önemli ölçüde tehlike arz eden işletmeler bakımından özel düzenlemeler içerir. Örneğin TBK m.69, yapım bozukluğu veya bakım eksikliği nedeniyle doğan zararlar için yapı malikinin sorumluluğunu düzenler.

Bu hükümler herkesin her zarardan sorumlu olduğu anlamına gelmez. İlgili kişinin sıfatı, olayla yapı veya işletme arasındaki ilişki ve varsa kurtuluş imkânları ayrıca değerlendirilir. Tehlike sorumluluğunda da her işyeri otomatik olarak “önemli ölçüde tehlike arz eden işletme” sayılmaz. Trafik gibi özel kanunla düzenlenen alanlarda özel sorumluluk hükümleri öncelikle incelenir.

Haksız fiil ve zarar nasıl ispat edilir?

TBK m.50 uyarınca zarar gören, kural olarak zararını ve zarar verenin kusurunu ispat eder. HMK m.190 ve özel sorumluluk kurallarındaki karineler de dikkate alınır. Davada yalnız “mağdur oldum” demek yeterli olmaz; hangi davranışın hangi zarara yol açtığı somutlaştırılmalıdır.

  • Olayın tarihi, yeri ve oluşunu gösteren tutanak ve hukuka uygun kayıtlar.
  • Olayı doğrudan gören tanıkların bilgileri ve hangi olguyu açıklayabilecekleri.
  • Hasar öncesi ve sonrası durum, fotoğraflar, teknik inceleme ve onarım belgeleri.
  • Sağlık kayıtları, gider belgeleri ve gelir kaybını gösteren çalışma kayıtları.
  • Karşı tarafla yazışmalar, sigorta belgeleri ve önceki ödeme kayıtları.

Delilin kaynağı ve bütünlüğü korunmalıdır. Yalnız seçilmiş mesaj parçaları olayın bağlamını eksik bırakabilir. Hukuka aykırı yöntemlerle elde edilen deliller mahkemece dikkate alınmayabilir; delil toplama ihtiyacı özel hayatın veya kişisel verilerin hukuka aykırı ihlaline gerekçe oluşturmaz.

Hasar giderilmeden önce delil tespiti gerekir mi?

Delilin sonradan kaybolması veya ileri sürülmesinin belirgin biçimde zorlaşması ihtimali varsa HMK m.400 ve devamı kapsamında delil tespiti istenebilir. Su hasarı onarılmadan, kırılan ekipman değiştirilmeden veya olay yeri eski haline getirilmeden teknik bulguların korunması gerekebilir. Bu yolun kullanılabilmesi için hukuki yarar bulunmalıdır.

Delil tespiti, tazminata hak kazanıldığını kesin olarak karara bağlamaz; ilerideki davanın ispatını destekler. Acil güvenlik veya sağlık önlemleri ertelenmeden mevcut durum kayıt altına alınmalıdır. Başvuruda tespit edilecek hususlar açıkça yazılmalı; örneğin hasarın kaynağı, kapsamı, onarım ihtiyacı ve olayla bağlantısı ayrı sorular halinde belirtilmelidir.

Haksız fiilden doğan maddi ve manevi zarar nasıl hesaplanır?

Maddi zarar hesabının hareket noktası olay gerçekleşmeseydi bulunulacak ekonomik durum ile mevcut durum arasındaki farktır. Gerekli giderler ve ispatlanabilir kazanç kaybı değerlendirilir; soyut ihtimaller veya olayla bağlantısız harcamalar hesaplamaya otomatik eklenmez. Zarar miktarı tam ispat edilemiyorsa TBK m.50 çerçevesinde hâkimin takdir yetkisi gündeme gelebilir.

Bedensel zararda tıbbi inceleme ile ekonomik hesap farklı uzmanlık alanlarıdır. Sadece maluliyet oranını bilmek tutarı belirlemeye yetmez. Kişinin geliri, yaşı, mesleği, iyileşme dönemi ve olayın kalıcı etkileri birlikte incelenir. Manevi tazminat da maddi zararın sabit bir yüzdesi değildir. Ayrıntılar maddi ve manevi tazminat rehberinde yer alır.

Konut duvarındaki su hasarının fotoğrafla belgelenmesi
Haksız Fiilden Doğan Zararlar rehberi için hazırlanmış temsili görsel.

Zarar görenin kusuru ve birden fazla sorumlunun bulunması

Zarar görenin davranışı zararın doğmasına veya büyümesine katkı sağlamışsa TBK m.52 uyarınca indirim ya da koşullarına göre sorumluluğun kalkması tartışılabilir. Bu değerlendirme somut olayın nedensellik ilişkisine dayanır. “O da dikkatli olmalıydı” şeklindeki genel bir itiraz, tek başına oran belirlemeye yeterli değildir.

Birden fazla kişi birlikte zarar vermiş veya aynı zarardan farklı sebeplerle sorumlu olmuşsa TBK m.61–62 kapsamında müteselsil sorumluluk gündeme gelebilir. Zarar görenle dış ilişki ve sorumluların kendi aralarındaki paylaşımı farklıdır. Aynı zarar iki defa tahsil edilemez; yapılan ödemeler ve bunların hangi kaleme ilişkin olduğu kayda geçirilmelidir.

Haksız fiil tazminatında 2 ve 10 yıllık zamanaşımı

TBK m.72’deki genel kural, zarar ve tazminat yükümlüsünün öğrenilmesinden itibaren iki yıl, fiilin işlendiği tarihten itibaren her halde on yıldır. Fiil daha uzun zamanaşımı öngörülen bir suç oluşturuyorsa ceza zamanaşımı uygulanabilir. Öğrenme tarihinin ve suç vasfının belirlenmesi dosyaya göre yapılır.

Özel kanun hükümleri, zararın gelişmesi, zamanaşımını kesen veya durduran nedenler sonucu değiştirebilir. Trafik, iş kazası ve idari eylemden kaynaklanan talepler aynı süre tablosuna düşünmeden yerleştirilemez. Karşı tarafla anlaşma görüşmesi yapılması veya yalnız suç duyurusunda bulunulması, tazminat davası süresinin mutlaka korunduğu anlamına gelmez.

TarihNeden saklanmalı?
Fiil ve zarar tarihiSüre, uygulanacak mevzuat ve faiz değerlendirmesi
Zararın ve sorumlunun öğrenilmesiGenel iki yıllık sürenin başlangıcının incelenmesi
Başvuru, dava ve tebliğUsul süreleri ile kesilme/durma nedenlerinin değerlendirilmesi
Ödeme ve anlaşmaMahsup, ibra ve kalan talebin belirlenmesi

Görevli ve yetkili mahkeme hangisidir?

Özel hüküm bulunmayan özel hukuk haksız fiil davalarında asliye hukuk mahkemesi görevlidir. İş, tüketici, ticari veya diğer özel ilişkiler varsa görev kuralları değişebilir. Zararın kamu hizmetiyle bağlantısı bulunduğunda idari başvuru ve yargı yolu ayrıca incelenir. Talebin tazminat olması tek başına görevli mahkemeyi belirlemez.

Genel yetki kuralına ek olarak HMK m.16; fiilin işlendiği, zararın meydana geldiği veya gelme ihtimalinin bulunduğu yer yahut zarar görenin yerleşim yeri mahkemesine başvurma imkânı tanır. Eskişehir’deki olay veya yerleşim bağlantısı bu kapsamda önem taşıyabilir. Zorunlu arabuluculuk da uyuşmazlığın kaynağına göre kontrol edilir; bütün haksız fiiller için ortak bir zorunluluk yoktur.

Ceza davası, beraat ve tazminat arasındaki ilişki

Ceza yargılaması kişinin cezai sorumluluğunu; tazminat davası ise zararın giderilmesini konu alır. TBK m.74 uyarınca hukuk hâkimi ceza hukukunun sorumluluk hükümleriyle, beraat kararıyla ve ceza hâkiminin kusur ile zarar değerlendirmesiyle aynı biçimde bağlı değildir. Bununla birlikte kesinleşmiş kararın maddi olay tespitleri ve toplanan deliller önem taşıyabilir.

Bu nedenle “beraat etti, tazminat istenemez” veya “ceza aldı, istenen tutarı kesin öder” sonuçları doğru değildir. Uzlaştırma, sulh, ibra ve yapılan ödemelerin hukukî taleplere etkisi belge ve yürürlükteki kurallara göre ayrıca incelenmelidir. Ceza dosyasının tamamlanmasının beklenip beklenmeyeceği de süreler korunarak değerlendirilir.

Dava hazırlığı ve 2026 değişiklikleri

Dilekçede olaylar tarih sırasıyla açıklanmalı, her davalının sorumluluk sebebi gösterilmeli, zarar kalemleri ve faiz talebi ayrılmalıdır. Teknik rapor gerektiğinde bilirkişiye yöneltilecek sorular somutlaştırılır. Raporun olayla bağlantısı, dayandığı veriler ve hesap yöntemi incelenerek süresinde itiraz edilir.

31 Temmuz 2026’da yürürlüğe giren 7589 sayılı Kanun ile HMK m.107 kaldırılmıştır; önceki davalar için geçiş hükmü vardır. HMK m.109/4, kısmi davada talebin bir kez tahkikat sonuna kadar artırılmasını ve artırılan kısım bakımından zamanaşımının dava tarihinden kesilmesini düzenler. Eski dilekçe örnekleri yeni dosyalara doğrudan aktarılmamalıdır.

Çalışma gücü kaybı ve destekten yoksun kalmada TBK m.55’e eklenen faiz ve oransal mahsup hükümleri ise yürürlük sonrası olaylar için düzenlenmiştir. Bu alandaki ayrıntılar ölüm ve yaralanma tazminatı rehberinde açıklanır. Tüm haksız fiil zararları için tek faiz başlangıcı ve tek mahsup yöntemi kullanmak uygun değildir.

Eskişehir’de haksız fiil tazminatı için avukat desteği

Dosya incelemesinde öncelik; sürenin korunması, kaybolabilecek delillerin belirlenmesi ve talebin doğru kişiye yöneltilmesidir. Av. Emre Taş Hukuk ve Danışmanlık Bürosuna ön görüşme talebinde bulunurken olay tarihini, elinizdeki tutanak ve fotoğrafları, zarar kalemlerini ve mevcut soruşturma veya dava bilgisini özetleyebilirsiniz.

Dava açmadan önce hukuki değerlendirme, eksik belgeyi ve başvuru yolunu belirlemeye yardımcı olur. Her dosyanın sonucu kendi delillerine bağlıdır. Trafik ve iş kazasının özel kuralları için trafik kazası ve iş kazası hizmet sayfalarına da bakılabilir.

Haksız fiil tazminatı hakkında sık sorulan sorular

Haksız fiilin suç olması gerekir mi?

Hayır. Ceza kanununda suç olarak düzenlenmeyen hukuka aykırı bir davranış da koşulları varsa tazminat sorumluluğu doğurabilir.

Kasıt yoksa tazminat istenemez mi?

İhmal de kusur oluşturabilir. Ayrıca kanunun öngördüğü özel kusursuz sorumluluk halleri bulunmaktadır.

Faturam yoksa zararımı ispat edemez miyim?

Fatura önemli bir delildir; fakat her zarar yalnız faturayla ispat edilmez. Diğer belgeler, tanık, teknik inceleme ve TBK m.50 kapsamında değerlendirme yapılabilir.

Hasarlı eşyayı tamir ettirmeden beklemeli miyim?

Can güvenliği ve zararın büyümesini önleyen tedbirler geciktirilmemelidir. Durum değişmeden delilin korunması ve gerekiyorsa delil tespiti hızlıca değerlendirilmelidir.

Komşudan gelen su hasarında kime dava açılır?

Sızıntının kaynağı, ortak tesisat veya bağımsız bölüm bağlantısı, malik ve kullanıcının yükümlülükleri araştırılır. Salt üst katta oturmak sorumluluğu tek başına belirlemez.

On yıl geçmediyse her zaman dava açılabilir mi?

Hayır. Genel iki yıllık öğrenme süresi daha önce dolmuş olabilir. Daha uzun ceza zamanaşımı ve özel hükümler ayrıca incelenir.

Şikâyetten vazgeçmek tazminattan da vazgeçmek midir?

Belgenin içeriği, beyanın kapsamı ve ilgili usul önemlidir. Şikâyetten vazgeçme, sulh, uzlaştırma ve tazminat hakkından vazgeçme aynı işlem kabul edilmemelidir.

Haksız fiil davasında avukatlık ücreti karşı taraftan alınır mı?

Mahkemenin hükmedeceği vekâlet ücreti ve giderler davanın sonucuna ve tarifeye bağlıdır. Avukatla yapılan ücret sözleşmesi ayrı değerlendirilir.

Mevzuat ve kaynaklar

İlgili tazminat hukuku rehberleri

Genel hizmet kapsamı için Tazminat Hukuku sayfasını inceleyebilirsiniz.

Bu rehber genel bilgilendirme amacı taşır. Olayın niteliği, sorumluluk, olay ve başvuru tarihleri ile belgeler değerlendirilmeden kişiye özel hukuki sonuç çıkarılamaz.

Yukarı Çık