AYM kararı yasal faizi tamamen mi kaldırdı?

Hayır. Anayasa Mahkemesinin 22 Temmuz 2025 tarihli, E.2024/24 ve K.2025/164 sayılı kararı, 3095 sayılı Kanun’un 1. maddesini sözleşmeden kaynaklanmayan borç ilişkileri yönünden inceleyerek iptal etmiştir. Karar, bütün alacaklar için faizin sıfırlanması veya geçmişte ödenen bütün faizlerin geri verilmesi anlamına gelmez.

Bu yazının konusu kararın kapsamı ve dosyalarda sorulması gereken sorulardır. Güncel bir faiz oranının uygulanması için ayrıca ilgili dönemdeki mevzuat, borcun kaynağı ve varsa özel faiz hükümleri incelenmelidir.

Karar ve yürürlük tarihleri

Kararın tarihi, Resmî Gazete’de yayımlandığı gün ve iptal hükmünün yürürlük tarihi üç farklı bilgidir. Sonraki bir kanuni düzenlemenin varlığı ve uygulanması ise ayrıca araştırılması gereken bir konudur.

Mahkeme neden iptal kararı verdi?

Mahkeme, para alacağının mülkiyet hakkı kapsamında bulunduğunu ve geç ödeme sırasında enflasyon nedeniyle önemli değer kaybına uğrayabileceğini değerlendirdi. Çoğunluk gerekçesinde, alacağın değerini koruyacak etkili mekanizmaların bulunması gereği ile mülkiyet hakkı ve etkili başvuru hakkı arasındaki ilişki vurgulandı.

Kararda karşıoy da bulunmaktadır. Hukuki incelemede çoğunluk gerekçesi ile karşıoydaki değerlendirmeler birbirinden ayrılmalıdır. Karardan, her dosyada kendiliğinden belirli bir enflasyon farkına hükmedileceği sonucu çıkarılamaz.

Sözleşmeden doğan ve doğmayan alacak neden ayrılır?

Geçmiş dönem faizleri ve devam eden davalar

Anayasa Mahkemesinin iptal kararlarının geriye yürümemesi ilkesi, kararın yürürlük zamanı, derdest uyuşmazlığın aşaması ve geçiş düzenlemeleri birlikte değerlendirilir. Yalnız kararın varlığına dayanılarak kesinleşmiş bir ilamdaki faiz kalemi yok sayılamaz.

Bir hesap dönemi içinde farklı düzenlemeler uygulanıyorsa dönemlerin ayrılması gerekebilir. Faiz başlangıcı, kısmi ödemeler ve taleple bağlılık da sonucu etkiler. Alacağın tamamına tek bir güncel oran uygulamak her dosyada doğru sonuç vermez.

Munzam zarar ile faiz aynı talep midir?

Temerrüt faizi ile faizle karşılanmayan aşkın zarar iddiası ayrı değerlendirilir. TBK m.122 kapsamında talebin şartları, zarar, illiyet ve ispat tartışması dosyanın özelliklerine bağlıdır. AYM kararının gerekçesi, somut talebin usulüne uygun kurulması ve gerekli delillerin hazırlanması ihtiyacını ortadan kaldırmaz.

Enflasyon, yatırım araçları, paranın kullanım amacı ve başka ekonomik verilerin değerlendirilmesi gündeme gelebilir. Bunların hangi yöntemle ele alınacağı konusunda tek bir tabloyu bütün dosyalara uygulamak uygun değildir.

Faiz hesabına başlamadan önce

• Alacağın sözleşmeden mi, sözleşme dışı bir ilişkiden mi doğduğunu belirleyin.
• Muacceliyet, temerrüt ve istenen faiz başlangıcını ayırın.
• İlgili dönemlerin mevzuatını, özel faiz türünü ve varsa geçiş hükümlerini kontrol edin.
• Kısmi ödeme, mahsup ve kesinleşmiş karar bulunup bulunmadığını inceleyin.
• Faiz ile aşkın zarar taleplerinin kapsamını ayrı kurun.

Yaklaşık dönem hesabı için yasal faiz hesaplama aracı kullanılabilir. Aracın sunduğu oran ve yöntemin somut alacağa uygunluğu ayrıca kontrol edilmelidir.

Sık sorulan sorular