0532 064 0198
Belediyenin işyeri tabela kaldırma kararı vermesi ve iptal davasına dair bu yazıda; tabela konusunda konulan standartlar, kaldırma kararın hangi yasal dayanakla (kanun, yönetmelik) verildiği, kararı hangi birimin verebileceği ve bu karara karşı başvuru yolları incelenecektir.
TABELALAR KONUSUNDA KONULAN KURALLAR (STANDARTLAR)
Büyükşehir Belediyesi yahut diğer belediyeler; kanunla verilen yetkileri kapsamında “İLAN, REKLAM VE TANITIM YÖNETMELİĞİ” düzenleme yetkisine sahiptir. Örnek olarak Eskişehir Büyükşehir Belediyesi İlan, Reklam ve Tanıtım Yönetmeliği kurumun web sitesinde bulunmaktadır.
Belediyeler bu yönetmeliklerle; sınır ve mücavir alanları içerisinde; ilan, reklam ve tanıtım amacıyla koyulan pano, tanıtıcı levha, propaganda, reklam elemanları ve benzerlerinin yol açtığı görsel kirlilik, güvenlik ve bilgilendirme sorunlarını ortadan kaldırmayı, reklam asma ve ticari tabela kullanımını düzenlemeyi, etkin bir iletişim aracı olan ilan ve reklam elemanlarının kent bütününde kentin görselliği ve estetiğine katkı sağlamak üzere kullanımını düzenlemeyi, bu işleri yapan gerçek ve tüzel kişilerin uymak zorunda bulundukları esasları belirlemeyi amaçlar.
Ayrıca yönetmelikle; ilgili ilan, reklam ve tabelaların belediye iznine tabi olduğu ve izin verilmeye reklam elemanları hakkındaki yaptırımlar düzenlenmektedir.
Açık alanlara ve kamusal alanlara, karayolları kenalarına, kaldırım ve yol üstleri, yaya ve yaşıt alt-üst geçitlerine konulacak reklam elemanları, reklam panoları, bilbord vs. tahsisi ve kiralama yetkisi belediyelere aittir. Yine tramvay, otobüs, dolmuş, taksi ve diğer toplu taşıma araçlarına yapılacak reklam giydirmeleri konusunda izin verme yetkisi belediyelere aittir.
Özellikle binaların dış cepheleri , bina sağır (pencere ve kapı boşluğu olmayan) duvarları , bina üstleri ve çatıları , cadde , bulvar vs. üzerinde bulunan konut, ofis, işyeri , iş hanı, ticaret merkezi gibi yerlere asılabilecek tabelalar izni, standardı ve aykırı reklam elemanlarına karşı yapılacak idari yaptırımlar konusunda çokça uyuşmazlık ortaya çıkmaktadır.
İlgili yönetmelikler çoğunlukla; binaların zemin katları haricindeki üst katlarda ticari tanıtım, reklam, ilan tabela ve levhaları asılamayacağı, konulamayacağı düzenlenmektedir. Lakin bağlı bulunduğunu belediyenin ilgili yönetmelik hükümleri aksi hükümler de barındırabilmektedir. Bu konuda belirli serbestiler olabileceği gibi aksine özellikle tarihi turizm lokasyonlarında tek tip tabela zorunluluğu da olabilir.
Zabıta işyerinde yahut başka bir yerde taleba, ilan veya reklam elemanı hakkında tutmuş olduğu tutanakta hangi standarda ve hangi yönetmelik hükmüne aykırılık meydana geldiğini belirtip ilgili işyerine ihtarda bulunmaktadır.
TABELA İZİN, DENETLEME VE KALDIRMA KARARI VERMEYE YETKİLİ KURUM NERESİDİR?
Büyükşehir Belediyesinin bulunduğu yerlerde 5216 sayılı Büyükşehir Belediye Kanunu Madde 7/1-(g) ; “Büyükşehir belediyesinin yetki alanındaki mahalleleri ilçe merkezine bağlayan yollar, meydan, bulvar, cadde ve ana yolları yapmak, yaptırmak, bakım ve onarımı ile bu yolların temizliği ve karla mücadele çalışmalarını yürütmek; kentsel tasarım projelerine uygun olarak bu yerlere cephesi bulunan yapılara ilişkin yükümlülükler koymak; ilân ve reklam asılacak yerleri ve bunların şekil ve ebadını belirlemek; meydan, bulvar, cadde, yol ve sokak ad ve numaraları ile bunlar üzerindeki binalara numara verilmesi işlerini gerçekleştirmek.” Hükmünde belirtilen görev ve sorumluluklar kapsamında ilan, reklam asılacak yerleri ve bunların standartlarını belirleme yetkisi büyükşehir belediyesindedir.
Büyükşehir Belediyesinin olmadığı illerde belediye mücavir alanı içinde yahut büyükşehir belediyesi olsa da; yukarıda belirtilen ve Büyükşehir Belediyesinin yetkisinin bulunmadığı yerlerde ilçe/merkez belediyeleri bu yetkiye sahiptir.
Büyükşehir’in olmadığı ve belediye sorumluluğun bulunmadığı yerlerde yetkili valilik ve il özel idareleridir.
Belediyeler adına denetim Zabıta Başkanlığı aracılığıyla yapılmakta lakin bu konuda verilecek idari karar İlan Reklam Komisyonları(varsa) yahut Belediye Encümeni tarafından verilmektedir.
TABELA KALDIRMA KARARININ YASAL DAYANAĞI NEDİR?
Yönetmelikler;
- 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu’nun 7. maddesinin 1. fıkrasının (g) bendine,
- Aynı Kanunun 23. maddesinin 1.fıkrasının (e) bendine
- 5393 sayılı Belediye Kanununun 15.maddesinin 1.fıkrasının (b) ve (n) bentlerine
- 1608 sayılı Umuru Belediyeye Müteallik Ahkamı Cezaiye Hakkında 486 numaralı Kanunun Bazı Maddelerini Muadil Kanuna
- 3194 sayılı İmar Kanununa
- 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanununa
- 2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanununa
- 5326 sayılı Kabahatler Kanuna
dayanılarak hazırlanmıştır.
İlan, reklam ve tabelanın kamu yahut özel mülkiyete ait bir yerde bulunup bulunmadığına, bir yapı üzerine mi yoksa bağımsız mı olduğuna, bu yerin tarihi yer, milli park vs. özel koruma statüsüne sahip bir yerde olup olmadığına göre farklı kanun hükümleri uygulanmaktadır.
Tabelanın kaldırılması kararı haricinde belediyeler Kabahatler Kanunu Madde 32 uyarınca “Emre Aykırı Davranış” sebebiyle idari para cezaları kesmektedir.
Tabela kaldırma kararı ; Bahse konu tabelanın …. (On beş) Gün içinde kaldırılmasına, süresi içerisinde kaldırılmadığı takdirde belediyemiz marifetiyle kaldırılarak masrafın %20 fazlası ile tahsil edileceğinin ihtarı bildirilmektedir.
TABELA KALDIRMA KARARINA KARŞI İTİRAZ VE DAVA YOLU
Belediyelerin verdiği bu karara karşı doğrudan idare mahkemesine dava açılabileceği (idari yaptırım kararının tebliğinden itibaren 60 gün) gibi; idari işlemin kaldırılması, geri alınması, değiştirilmesi veya yeni bir işlem yapılması kararı veren birimin üst makamından, üst makam yoksa işlemi yapmış olan makamdan, idari dava açma süresi içinde istenebilir. Bu başvurma, işlemeye başlamış olan idari dava açma süresini durdurur. Otuz gün içinde bir cevap verilmezse istek reddedilmiş sayılır. İsteğin reddedilmesi veya reddedilmiş sayılması halinde dava açma süresi yeniden işlemeye başlar ve başvurma tarihine kadar geçmiş süre de hesaba katılır.
Açılacak davada; davalı idarenin vermiş olduğu kaldırma kararında yasal dayanak bildirip bildirmediği, bildirmiş ise bu yasal dayanağın geçerli olup olmadığı incelenmektedir.
Örnek bir Danıştay’ın içtihatından görüleceği üzere; belediyeler her ne kadar İmar Kanunu Madde 40’a dayanarak tabela kaldırma kararları vermekte ise de; Danıştay 6. D., E. 2003/5266 K. 2004/120 T. 14.1.2004 tarihli kararı ve bu yönde istikrar kazanan kararlarınagöre; “Dosyanın incelenmesinden, uyuşmazlık konusu yapının çatısında ve bahçesinde bulunan reklam tabelalarının belediye başkanlığı işlemi ile 3194 sayılı Yasanın 40. maddesi uyarınca kaldırılmasına ve para cezası verilmesine karar verildiği anlaşılmaktadır. Uyuşmazlığa konu olaydaki yapının çatısında ve bahçesinde bulunan reklam panoları Yasada yapılan bu tanımlama ve mahzur tevlit eden unsurlar içerisinde yer almadığından anılan maddeye dayanılarak reklam panolarının kaldırılması yönünde işlem tesis edilmesinde hukuka uyarlık bulunmamaktadır.”
Yine İmar Kanununa dayanarak işlem yapılmakta ise; İmar Kanununda öngörülen usuli işlemlerin uygunlaması zorunluluğuna dair; Danıştay 8. D., E. 2016/1873 K. 2021/1854 T. 25.3.2021 tarihli kararında “davalı Belediyenin Yönetmelik hükmünde atıf yapılan 3194 sayılı İmar Kanunu’nda öngörülen usuli işlemleri uygulamaksızın 23 adet tabela tipi ışıksız germe brandanın yedi (7) gün içerisinde kaldırılması, aksi takdirde belediyece kaldırılarak masrafının %20 fazlasıyla ilgilisinden tahsil edilmesi yönünde alınan dava konusu Encümen kararında hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varılmış olup, dava konusu işlemin iptaline karar veren İdare Mahkemesi kararında sonucu itibarıyla isabetsizlik görülmemekle birlikte, temyize konu kararın yukarıda yer verilen gerekçeyle onanması gerekmiştir.” Şeklinde karar vermiştir.
Bunun haricinde hakkında kaldırma kararı verilen ilan, reklam veya tabelanın; ilgili belediyenin yönetmeliğinde belirlenen standartlara uyup uymadığı da incelenmektedir.
TABELA KALDIRMA KARARININ GEÇİCİ OLARAK DURDURULMASI
Tabela Kaldırma kararına karşı dava açılması işlemi durdurmaz. Bu konuda mahkemenin Yürütmeyi Durdurma Kararı vermektesi gerekmektedir.
İYUK Madde 27/2; “Danıştay veya idari mahkemeler, idari işlemin uygulanması halinde telafisi güç veya imkânsız zararların doğması ve idari işlemin açıkça hukuka aykırı olması şartlarının birlikte gerçekleşmesi durumunda, davalı idarenin savunması alındıktan veya savunma süresi geçtikten sonra gerekçe göstererek yürütmenin durdurulmasına karar verebilirler. Uygulanmakla etkisi tükenecek olan idari işlemlerin yürütülmesi, savunma alındıktan sonra yeniden karar verilmek üzere, idarenin savunması alınmaksızın da durdurulabilir” hükmü uyarınca tabelanın kaldırılması halinde ilgili firmanın iflas ettiğine, kapandığına dair bir intiba oluşacağı böylece itibarının ağır olarak zedeleneceği, hali hazırda tabelanın sökülmesi sebebiyle binada fiziki ve maddi bir zarar oluşacağı, bu zararların telafisi güç ve imkansız olduğu, idari işlemin açıkça hukuka aykırı olduğu, verilen kısa süre gözetildiğinde idarenin savunması alınmaksızın yürütmenin durdurulmasının gerekli olduğu sebepleriyle ilgili kararın yürütmesinin durdurulması talep edilebilir. İdari mahkemesi davanın başında bu şartları inceleyerek bir karar verecektir. Karara karşı itiraz yolları açıktır.
TABELA KALDIRMA KARARINA KARŞI AÇILAN DAVADA GÖREVLİ MAHKEME SORUNU
Her ne kadar idari yaptırım tutanaklarının bazılarında başvuru yolu olarak sulh ceza mahkemesi gösterilmişse de; görevli mahkeme idare mahkemesidir.
Yaptırım Türlerini düzenleyen Kabahatler Kanunu Madde 16;
“(1) Kabahatler karşılığında uygulanacak olan idarî yaptırımlar, idarî para cezası ve idarî tedbirlerden ibarettir.
(2) İdarî tedbirler, mülkiyetin kamuya geçirilmesi ve ilgili kanunlarda yer alan diğer tedbirlerdir.”
Başvuru yolunu düzenleyen Kabahatler Kanunu Madde 27;
“(1) İdarî para cezası ve mülkiyetin kamuya geçirilmesine ilişkin idarî yaptırım kararına karşı, kararın tebliği veya tefhimi tarihinden itibaren en geç onbeş gün içinde, sulh ceza mahkemesine başvurulabilir.”
“(8) İdarî yaptırım kararının verildiği işlem kapsamında aynı kişi ile ilgili olarak idarî yargının görev alanına giren kararların da verilmiş olması halinde; idarî yaptırım kararına ilişkin hukuka aykırılık iddiaları bu işlemin iptali talebiyle birlikte idarî yargı merciinde görülür.”
Belediye Encümen kararında; İdari Para Cezası dışında “Bahse konu tabelanın 15 (On beş) Gün içinde kaldırılmasına, süresi içerisinde kaldırılmadığı takdirde belediyemiz marifetiyle kaldırılarak masrafın %20 fazlası ile tahsil edileceğinin ihtarına” şeklinde idari yaptırım kararı verilmektedir. İdari yaptırım kararlarında yasal dayanak belirtilmemiş olabilir. Yasal dayanak belirtilmemişse de; ilgili yönetmeliklerin yaptırıma dair yasal dayanakları idari yargının görev alanına girdiğinden Kabahatler Kanunu Madde 27/8 uyarınca; idarî yaptırım kararına ilişkin hukuka aykırılık iddiaları bu işlemin iptali talebiyle birlikte idarî yargı merciinde görülür.”
Anayasa Mahkemesince, 5560 sayılı Çeşitli Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına İlişkin Kanun’un 31. maddesiyle değiştirilen 5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun 3. maddesinin (1) numaralı fıkrasının (a) bendinin, iptali istemiyle açılan davaya yönelik olarak verilen 5.4.2007 günlü E:2007/35, K:2007/36 sayılı kararda da: Kabahatler Kanunu’nun 27. maddesinin, “idari yaptırım kararının verildiği işlem kapsamında aynı kişi ile ilgili olarak idari yargının görev alanına giren kararların da verilmiş olması hali”nin varlığını aradığı, bu çerçevede, 3194 sayılı İmar Kanunu’nun 42. maddesi uyarınca para cezası verilmesi işlemi, imar mevzuatına aykırı bir yapılanmanın tespiti, önlenmesi veya giderilmesine yönelik idari bir işlemin devamı niteliğinde bulunduğundan, Kabahatler Kanunu’nun 27. maddesinin (8) numaralı fıkrası uyarınca idari yaptırım kararının yanı sıra idari yargının görev alanına giren başka bir kararın da verilmiş olduğunun ve buna bağlı olarak söz konusu para cezalarına karşı açılacak davalarda idari yargının görevli olduğunun kabulünün gerektiği belirtilerek, Anayasa Mahkemesine yapılan itiraz başvurusu, Sulh Ceza Mahkemesi’nin görevsizliği nedeniyle reddedilmiştir.
Yine Danıştay 14. D., E. 2012/293 K. 2012/201 T. 24.01.2012 tarihli kararı;
“İncelenen uyuşmazlıkta, öngörülen idari para cezasının 5326 sayılı Kanun’un 16. maddesinde belirtilen idari yaptırım türlerinden biri olduğu, 3194 sayılı İmar Kanunu’nda da idari para cezasına itiraz konusunda görevli mahkemenin gösterilmediği, ancak; idari para cezasına konu yapı ile ilgili olarak idari yargının görev alanına giren kararın (yapı tatil tutanağı) da verildiği anlaşıldığından; idari para cezasına ilişkin kararın hukuka aykırılığı iddiasının da, idari yargı yerinde görüleceği kuşkusuzdur.”
ESKİŞEHİRDE VERİLEN TABELA KALDIRMA KARARLARI
Eskişehir Büyükşehir Belediyesi, Odunpazarı Belediyesi, Tepebaşı Belediyedi ve diğer ilçe belediyeleri tarafından verilen idari para cezası ve tabela kaldırma kararlarına karşı daha detaylı bilgi almak için hukuk büromuzla iletişime geçerek randevu alabilirsiniz.
