Kira ve Tahliye · Esaslı Tadilat ve İmar

Tadilat ve Yeniden İnşa Nedeniyle Kiracı Tahliyesi

Boya ve bakım ile tahliye gerektirebilen esaslı tadilatın farkı. Yeniden inşa, imar, proje ve teknik deliller; dava süreci ve eski kiracının hakları.

Ön Görüşme Formu

Av. Emre Taş · Eskişehir · Güncelleme:

Ev sahibi tadilat yapacağım diyerek kiracıyı çıkarabilir mi?

Her tadilat tahliye sebebi değildir. Yeniden inşa veya imar amacıyla esaslı onarım, genişletme ya da değiştirme gerekli olmalı ve çalışmalar sırasında kiralananın kullanımı imkânsız bulunmalıdır. Basit boya, bakım veya dekorasyon isteği tek başına yeterli değildir. TBK m.350/2.

Hangi tadilatlar tahliye davasına konu olabilir?

Kanun, kiralananın yeniden inşası veya imarı amacıyla esaslı biçimde onarılması, genişletilmesi ya da değiştirilmesini düzenler. Çalışmanın adından çok gerçek kapsamı ve kiralananın bu sırada kullanılabilir olup olmadığı önemlidir. Başka bir amaç için yapılan sıradan yenileme, aynı koşulları taşımaz.

Taşıyıcı sisteme veya yapının bütününe ilişkin kapsamlı işler, projeye dayalı değişiklikler ve yeniden yapım gibi durumlarda teknik inceleme gündeme gelebilir. Bununla birlikte her proje veya ruhsat, tahliye koşullarının tamamının oluştuğunu tek başına kanıtlamaz. TBK m.350/2.

Boya, bakım ve esaslı tadilat arasındaki fark

Tadilatın kapsamına göre ilk değerlendirme
ÇalışmaTahliye bakımından yaklaşım
Boya veya dekorasyonTek başına TBK m.350/2 kapsamındaki esaslı çalışma ve kullanım imkânsızlığını göstermez.
Giderilebilen küçük onarımOnarımın nasıl yapılacağı ve kullanımın sürüp süremeyeceği incelenir.
Kapsamlı yapısal değişiklikProje, işin gerekliliği, kapsamı ve çalışma sırasında kullanım araştırılır.
Yeniden inşaYeniden yapımın gerçekliği, uygulanabilirliği ve taşınmazın boşaltılması gereği belirlenir.

Kiracının bazı zorunlu çalışmalara katlanma yükümlülüğü ile kira sözleşmesini sona erdirecek tahliye davası farklı konulardır. Geçici erişim veya onarım yapılabilecek bir olayda kalıcı boşaltma şartlarının bulunduğu varsayılmaz. TBK m.319 ve 350/2.

Tadilat nedeniyle tahliye şartları

  • Kanuni amaç: Yeniden inşa veya imar amacıyla esaslı çalışma bulunması.
  • Gereklilik: Onarım, genişletme ya da değiştirmenin somut olarak ortaya konulması.
  • Kullanım imkânsızlığı: İşler devam ederken kiralananın kullanımının mümkün olmaması.
  • Uygun dava zamanı: Belirli veya belirsiz süreli sözleşmeye göre takvimin kurulması.
  • İspat ve dava şartları: Teknik belgeler, gerektiğinde keşif ve bilirkişi incelemesi ile arabuluculuk.

Kiraya verenin yalnız “evi yenileyeceğim” demesi yeterli değildir. Çalışmanın neden kiracı içerideyken yürütülemeyeceği ve neyi değiştireceği açıklanmalıdır. Kiracı da gerekçeyi değerlendirirken işin gerçek kapsamıyla çelişen kayıtları ortaya koyabilir.

Proje, ruhsat, keşif ve bilirkişi neden önemlidir?

Mimari proje, teknik rapor, gerekiyorsa izin ve ruhsat belgeleri, yapılacak işin somutluğunu gösterir. Her iş için aynı belge listesi aranmaz; çalışmanın niteliğine göre hangi idari ve teknik koşulların gerekli olduğu belirlenir. Uygulanabilir olmayan veya kiralanan yerle bağlantısı kurulmamış bir taslak, fiilî tahliye gereğini tek başına açıklamaz.

Mahkeme, gerektiğinde keşif ve bilirkişi incelemesiyle çalışmanın esaslı olup olmadığını ve kullanımın sürdürülüp sürdürülemeyeceğini değerlendirebilir. Bilirkişiye yalnız genel bir “tadilat var mı?” sorusu yerine proje, yapı ve kullanım ilişkisini açıklayan somut inceleme konusu sunulması önemlidir.

Tadilat nedeniyle tahliye davası ne zaman açılır?

Belirli süreli sözleşmede sürenin sonundan başlayarak bir ay içinde dava açılması düzenlenir. Belirsiz süreli sözleşmede ise genel kira hükümlerindeki fesih dönemi ve bildirim sürelerine göre hesaplanacak tarih esas alınır. TBK m.350.

  1. Teknik kapsam belirlenirProje ve kiralananın kullanım durumu incelenir.
  2. Kira takvimi kurulurDönem sonu, gerekiyorsa fesih bildirimi ve dava süresi hesaplanır.
  3. Arabuluculuk ve davaAnlaşma olmazsa sulh hukuk mahkemesine başvurulur.

Süresinde yazılı dava bildiriminin süreyi koruyucu etkisi TBK m.353 kapsamında ayrıca değerlendirilir. Proje hazırlığına başlanmış olması, kanuni dava takviminin kendiliğinden uzaması anlamına gelmez.

Eski kiracının yeniden kiralama önceliği var mı?

Yeniden inşa ve imar tamamlandıktan sonra eski kiracının, taşınmazı yeni durumu ve yeni kira bedeli ile kiralama konusunda öncelik hakkı vardır. Bu hak eski kira bedelinin aynen devam edeceği garantisi değildir. Kiraya verenin yazılı bildirimini izleyen bir ay içinde kullanılması gerekir. TBK m.355/2.

Tahliye sonrasında eski kiracının hakları
DurumKanuni çerçeve
Taşınmaz eski hâliyle yeniden kiralanıyorHaklı sebep olmadan üç yıl geçmeden başkasına kiralama sınırlaması incelenir.
Yeniden inşa veya imar tamamlandıEski kiracının yeni durum ve bedelle kiralama önceliği dikkate alınır.
Yazılı öncelik bildirimi yapıldıBildirimi izleyen bir aylık kullanım takvimi kontrol edilir.
Kanuni sınırlamaya aykırılık iddiasıTahliye şekli, yeni kiralama ve TBK m.355’teki tazminat koşulları araştırılır.

Kanun, öncelik hakkı sona erdirilmeden üç yıl geçmeden başkasına kiralama yasağını da düzenler. Bildirimin içeriği, yeni şartlar ve eski kiracının cevabı belgelenmelidir.

Tadilat gerekçesiyle çıkarılıp ev başkasına verilirse

TBK m.355’e aykırılık durumunda, son kira yılında ödenmiş bir yıllık kira bedelinden az olmayan tazminat öngörülür. Ancak somut talepte tahliyenin nasıl sağlandığı, çalışmanın yapılıp yapılmadığı, haklı sebep ve yeniden kiralama koşulları ayrı ayrı incelenir.

Tahliye davası veya icra dosyası, teslim belgeleri, tadilatın durumu ve yeni kiralamayı gösteren hukuka uygun kayıtlar önem taşır. Yalnız bir ilan görülmesi bütün tazminat koşullarının kendiliğinden kanıtlandığı anlamına gelmez. Eski kiracının öncelik bildirimi ve cevabını da saklaması gerekir.

Riskli bina ve kentsel dönüşüm aynı süreç mi?

Özel kanunlara göre riskli yapı tespiti ve idari tahliye işlemleri, TBK m.350/2’ye dayanan kira tahliye davasıyla aynı usul değildir. Resmî risk tespiti, idari bildirim ve varsa itiraz süreleri kendi mevzuatına göre ele alınır.

Bir ev sahibinin “bina riskli” demesi ile yetkili makamın yaptığı resmî tespit birbirinin yerine konulamaz. Dosyada hangi belge ve hangi işlem bulunduğu belirlenerek kira davası mı, idari süreç mi veya ikisinin bağlantısı mı olduğu açıklığa kavuşturulur. Bu sayfa esaslı tadilat ve yeniden inşa nedeniyle kira tahliyesine odaklanır.

Belgeler, savunmalar ve avukatlık hizmeti

  • Kira sözleşmesi ve dönem sonunu gösteren ek belgeler.
  • Yapılacak işin kapsamını gösteren proje ve teknik raporlar.
  • İlgisine göre izin, ruhsat ve idari yazışmalar.
  • İhtarlar, tebliğ kayıtları ve arabuluculuk son tutanağı.
  • Kiralananın mevcut kullanımını ve çalışmanın gereğini gösteren hukuka uygun kayıtlar.

Kiracı, işin basit onarım niteliğinde olduğunu, kullanımın imkânsızlaşmadığını veya dava takviminin yanlış kurulduğunu savunabilir. Av. Emre Taş, Eskişehir’de teknik belgelerin hukuki taleple ilişkilendirilmesi, arabuluculuk, tahliye davası ve savunma kapsamında destek sunar. Keşif, bilirkişi ve tebligat gereği süre ile masrafları etkiler.

Sık sorulan sorular

Boya yapmak için kiracı çıkarılabilir mi?

Basit boya veya dekorasyon tek başına TBK m.350/2’deki esaslı çalışma ve kullanım imkânsızlığı koşullarını sağlamaz.

Her ruhsat tahliye davasının kazanılmasını sağlar mı?

Hayır. Belgenin gerçek işin kapsamıyla ilişkisi ve çalışmalar sırasında kiralananın kullanımının imkânsız olup olmadığı incelenir.

Tadilat bitince eski kiracı geri dönebilir mi?

TBK m.355’te, yeniden inşa veya imarı yapılan yeri yeni durum ve bedelle kiralama önceliği düzenlenmiştir. Yazılı bildirimi izleyen bir aylık süre önemlidir.

Eski kiracı yeni yeri eski kira bedeliyle mi kiralar?

Kanuni öncelik, yeni durum ve yeni kira bedeli üzerinden düzenlenir; eski tutarın aynen korunacağı otomatik sonucu yoktur.

Tadilat yapılmadan başkasına kiralanırsa ne olur?

TBK m.355’in sınırlamaları ve tazminat koşulları gündeme gelebilir. Tahliye şekli, haklı sebep ve yeni kiralama birlikte araştırılır.

Riskli yapı tahliyesi için mutlaka bu dava mı gerekir?

Özel kanundaki idari riskli yapı ve tahliye süreçleri ayrı değerlendirilir. Dosyanın hangi resmî işleme dayandığı belirlenmelidir.

İlgili tahliye sebepleri

Diğer kanuni sebepleri karşılaştırmak için Kiracı Tahliye Davaları ana rehberine dönebilirsiniz.

Kanuni dayanaklar ve kaynaklar

Temel dayanaklar: TBK m.350/2, 353 ve 355; zorunlu çalışmalara katlanma bakımından m.319; HMK m.4; 6325 sayılı Kanun m.18/A–18/B. Hükümler konut ve çatılı işyeri kiraları esas alınarak açıklanmıştır.

Yukarı Çık