Kira ve Tahliye · Konut ve İşyeri İhtiyacı

Ev Sahibinin İhtiyacı Nedeniyle Kiracı Tahliyesi

Ev sahibinin, çocuğunun veya kanunda belirtilen yakınlarının konut ve işyeri ihtiyacına dayalı tahliye. İhtiyacın ispatı, kira dönemi, arabuluculuk ve dava süreci.

Ön Görüşme Formu

Av. Emre Taş · Eskişehir · Güncelleme:

“Kendim oturacağım” diyen ev sahibi kiracıyı çıkarabilir mi?

Kiraya verenin kendisi veya kanunda belirtilen yakınları için taşınmazı konut ya da işyeri olarak kullanma zorunluluğu varsa ihtiyaç nedeniyle tahliye davası açılabilir. Yalnız böyle bir açıklama yapmak yeterli değildir; ihtiyacı gösteren somut olaylar, deliller ve dava takvimi bulunmalıdır. TBK m.350/1.

Ev sahibi kimin ihtiyacı için tahliye isteyebilir?

Kanunda sayılan ihtiyaç sahipleri
KişiAçıklama
Kiraya verenin kendisiTaşınmazı kendi konut veya işyeri gereksinimi için kullanma zorunluluğu.
EşiEşin somut konut veya işyeri ihtiyacı.
AltsoyuÇocuk ve torun gibi altsoy kişilerin ihtiyacı.
ÜstsoyuAnne, baba ve diğer üstsoy kişilerin ihtiyacı.
Kanunen bakmakla yükümlü olduğu kişilerSırf akrabalık beyanı değil, kanuni bakım yükümlülüğü ve gerçek ihtiyaç ilişkisi.

Her akraba için doğrudan aynı hak bulunduğu varsayılamaz. Örneğin kardeş veya başka bir yakın bakımından ilişkinin hangi kanuni kapsama girdiği ayrıca gösterilmelidir. Kanunda konutla birlikte işyeri gereksinimi de yer alır. TBK m.350/1.

İhtiyaç nasıl ispatlanır?

Dava, soyut bir gelecek planı veya yalnız daha yüksek kira elde etme isteği üzerine kurulamaz. İhtiyacın kim için, hangi olay nedeniyle ve nasıl doğduğu açıklanır. Başka yerde kirada oturma, aile düzenindeki değişim, sağlık veya çalışma koşulları gibi olguların taşınmaza duyulan gereksinimle bağlantısı kurulmalıdır.

İhtiyaç sahibinin mevcut yaşamı, kullanımına uygun başka yerler ve dava konusu taşınmazın özellikleri birlikte değerlendirilir. Yargılama sırasında ihtiyaçla çelişen yeni davranışlar veya değişen koşullar da önem taşıyabilir. İddia ile delilin örtüşmesi, yalnız “oğlum oturacak” yazılmasından daha belirleyicidir. TBK m.350/1; HMK m.190.

  • Kimin kullanacağı ve kişiyle kiraya veren arasındaki bağ.
  • Mevcut oturma veya çalışma düzeni ve değişiklik gerektiren olay.
  • Kiralananın ihtiyaç sahibine uygunluğu.
  • Gereksinimi destekleyen kayıtlar, tanıklar ve diğer hukuka uygun deliller.

Çocuk, evlilik, sağlık ve işyeri ihtiyacı

Sık karşılaşılan ihtiyaç iddiaları
İddiaNe açıklanmalı?
Çocuğum evlenecek veya ayrı yaşayacakSomut yaşam planı, mevcut barınma koşulları ve taşınmazla bağlantısı.
Başka yerde kirada oturuyorumMevcut kira ilişkisi ve dava konusu konutu kullanma gereksinimi.
Sağlık nedeniyle taşınacağımSağlık durumunun konutun katı, ulaşımı veya diğer özellikleriyle ilişkisi.
İşyerimi burada açacağımGerçek faaliyet ihtiyacı ve taşınmazın planlanan işe uygunluğu.

Bu örneklerin hiçbiri yalnız başlığıyla davanın kazanılmasını garanti etmez. İhtiyacın gerçek olaylarla desteklenmesi ve doğru kişi adına ileri sürülmesi gerekir. Tüzel kişi kiraya verenin ihtiyacıyla gerçek kişinin aile ihtiyacı da aynı şekilde kurgulanmaz.

İhtiyaç nedeniyle tahliye davası ne zaman açılır?

Belirli süreli kira sözleşmesinde sürenin sonundan başlayarak bir ay içinde dava açılması düzenlenir. Belirsiz süreli sözleşmede genel kira hükümlerindeki fesih dönemi ve bildirim sürelerine göre belirlenecek tarih esas alınır. Bu iki sözleşme türüne aynı takvim uygulanamaz. TBK m.350.

  1. Sözleşme incelenirBaşlangıç, süre, sonraki anlaşmalar ve ihtiyaç sahibi belirlenir.
  2. Başvuru zamanı bulunurBelirli sürede dönem sonu; belirsiz sürede fesih takvimi hesaplanır.
  3. Arabuluculuk ve davaDava şartı ve süre koruyucu bildirimler birlikte gözetilir.

Belirli süreli ihtiyaç davasında her durumda ayrı bir ön ihtarın şart olduğu söylenemez. Bununla birlikte dava süresini TBK m.353 ile korumak isteniyorsa yazılı bildirimin içeriği ve zamanı önemlidir. Belirsiz sürede fesih bildirimi yükümlülükleri ayrıca vardır.

Arabuluculuk ve sulh hukuk mahkemesi

Kira ilişkisinden kaynaklanan ihtiyaç nedeniyle tahliye davasından önce arabulucuya başvurulur. Anlaşma sağlanamazsa son tutanakla sulh hukuk mahkemesinde dava açılır. Başvurudan son tutanağa kadar hak düşürücü süre işlemez; geçirilmiş bir süre bu yolla kendiliğinden yeniden başlamaz. HMK m.4; 6325 sayılı Kanun m.18/A/15 ve 18/B.

Dava dilekçesinde ihtiyaç sahibi, gereksinimin nedeni, sözleşme ve talep açık biçimde gösterilir. Tanık ve belge hazırlığı yalnız dava gününe bırakılmamalı; baştan anlatılan olayı gerçekten destekleyen deliller seçilmelidir. Mahkemenin yetkisi de sözleşme ve taraf bilgileri üzerinden belirlenir.

Yeni ev sahibinin ihtiyacı ile farkı

Mevcut kiraya verenin ihtiyaç davası TBK m.350’ye; taşınmazı sonradan edinen yeni malikin özel yolu ise TBK m.351’e dayanır. Yeni malikin bir aylık bildirim ve altı aylık bekleme seçeneği, bütün ihtiyaç davalarına uygulanacak genel bir takvim değildir.

Evi yeni satın aldıysanız, satın alma ve sözleşme sonuna göre iki ayrı yolun karşılaştırıldığı Yeni Ev Sahibinin Kiracıyı Tahliyesi sayfasını inceleyebilirsiniz. Satışın kendisi ihtiyacın veya tahliye hakkının otomatik kanıtı değildir.

Ev sahibinin başka evi varsa dava açılabilir mi?

Başka bir taşınmazın varlığı ihtiyacın değerlendirilmesinde önem taşıyabilir; ancak bütün dosyalar için otomatik kabul veya ret kuralı kurulamaz. Diğer yerin boş olup olmadığı, ihtiyaç sahibinin kullanımına uygunluğu, konumu ve somut gereksinimle ilişkisi araştırılır.

Kiracı açısından da yalnız “ev sahibinin başka evi var” demek yerine hangi yerin hangi ihtiyacı karşılayabildiğini ortaya koyan bilgi önemlidir. Dava konusu taşınmaza neden ihtiyaç duyulduğu, eldeki diğer seçeneklerle birlikte açıklanmalıdır.

İhtiyaç nedeniyle çıkarılan ev yeniden kiraya verilebilir mi?

Üç yıllık yeniden kiralama sınırlaması vardır.

Kiraya veren, gereksinim amacıyla boşaltılmasını sağladığı yeri haklı sebep olmadan üç yıl geçmeden eski kiracısından başkasına kiralayamaz. Aykırılık hâlinde son kira yılında ödenmiş bir yıllık kira bedelinden az olmayan tazminat öngörülür. TBK m.355.

Tazminat talebinde boşaltmanın ne şekilde gerçekleştiği, dava ve icra evrakı, yeni kiralama olgusu ve varsa haklı sebep savunması ayrıca incelenir. Her taşınma veya her kiralık ilanı üzerinden diğer koşullar görülmeden kesin tazminat sonucu çıkarılamaz. Eski kiracının belgeleri saklaması bu nedenle önemlidir.

İhtiyaç davasında gerekli belgeler ve savunmalar

  • Kira sözleşmesi ve kira dönemini gösteren sonraki anlaşmalar.
  • Kiraya veren ve ihtiyaç sahibi arasındaki bağı gösteren kayıtlar.
  • Mevcut oturma veya çalışma düzenine ilişkin belgeler.
  • İhtiyaca göre sağlık, iş, öğrenim veya aile durumunu destekleyen kayıtlar.
  • İhtar ve tebliğ evrakı, arabuluculuk son tutanağı ve uygun tanık bilgileri.

Kiracı; ihtiyaç iddiasının somut olmadığını, başka uygun yer bulunduğunu, davanın süresinde açılmadığını veya doğru kişi tarafından ileri sürülmediğini belgeye dayalı biçimde savunabilir. Av. Emre Taş, Eskişehir’de bu kayıtların incelenmesi, arabuluculuk, ihtiyaç davası ve savunma hazırlığı kapsamında hukuki destek sunar.

Sık sorulan sorular

Ev sahibi “oğlum oturacak” diyerek hemen çıkarabilir mi?

Çocuk ihtiyacı kanuni kapsamda olabilir; ancak somut gereksinim ve dava koşulları gerekir. Sözlü açıklama kendi başına fiilî tahliye yetkisi vermez.

İhtiyaç davası için kira borcu bulunması şart mı?

Hayır. İhtiyaç, kiranın ödenmemesinden bağımsız bir tahliye sebebidir. Düzenli ödeme bu talebi tek başına ortadan kaldırmaz.

Sözleşme bitmeden her zaman ihtiyaç davası açılır mı?

Belirli ve belirsiz süreli sözleşmeler için TBK m.350’de farklı takvim vardır. İhtiyacın ortaya çıkması bütün dava sürelerini kendiliğinden değiştirmez.

Ev sahibinin başka evi olması davayı kesin engeller mi?

Otomatik sonuç yoktur. Diğer yerin kullanımı ve somut ihtiyaca uygunluğu, ihtiyaç iddiasıyla birlikte incelenir.

İhtiyaçla çıkarılan ev daha yüksek bedelle kiralanırsa ne olur?

TBK m.355’in yeniden kiralama sınırlaması ve tazminat koşulları gündeme gelebilir. Tahliye şekli, yeniden kiralama ve diğer koşullar belgelerle incelenir.

Dükkân için de ihtiyaç davası açılır mı?

Evet. Kanunda konutla birlikte işyeri gereksinimi de düzenlenir. Planlanan faaliyetin gerçekliği ve kiralananın bu faaliyete uygunluğu önemlidir.

İlgili tahliye sebepleri

Diğer kanuni sebepleri karşılaştırmak için Kiracı Tahliye Davaları ana rehberine dönebilirsiniz.

Kanuni dayanaklar ve kaynaklar

Temel dayanaklar: TBK m.350/1, 353–355; belirsiz sürede m.328–329; HMK m.4 ve 190; 6325 sayılı Kanun m.18/A–18/B. Hükümler konut ve çatılı işyeri kiraları esas alınarak açıklanmıştır.

Yukarı Çık