Kira ve Tahliye · Sözleşmeye Aykırı Kullanım
Komşuları Rahatsız Eden veya Eve Zarar Veren Kiracının Tahliyesi
Gürültü, ağır zarar, komşulara saygı borcu ve izinsiz kullanım uyuşmazlıklarında tahliye koşulları. Aykırılığı giderme ihtarı, derhâl fesih istisnaları ve deliller.
Ön Görüşme FormuHer şikâyet otomatik tahliye sebebi değildir. Kiracının taşınmazı özenli kullanma ve komşularına saygı borcuna aykırılığı ortaya konulmalıdır. Konut ve çatılı işyerinde kural olarak en az 30 günlük yazılı giderim ve fesih ihtarı gerekir; kanunda sayılan ağır hâllerde derhâl yazılı fesih mümkün olabilir. TBK m.316.
Kiracının eve ve komşulara karşı yükümlülükleri
Kiracı, kiralananı sözleşmeye uygun biçimde özenle kullanmak ve bulunduğu taşınmazdaki kişiler ile komşulara gerekli saygıyı göstermek zorundadır. Kullanımın bu borçlarla bağdaşmaması, kanuni şartlarıyla sözleşmenin feshi ve tahliye talebine neden olabilir. TBK m.316/1.
Uyuşmazlığın somutlaştırılması gerekir: Hangi davranış, hangi tarihlerde, kimin kullanımını nasıl etkiledi? Günlük yaşamın olağan etkisiyle sürekli ve ağır rahatsızlık aynı değildir. Kiraya veren ile kiracının yalnız kişisel anlaşmazlık yaşaması da her durumda bu hükmün şartlarını oluşturmaz.
Gürültü, zarar ve sözleşmeye aykırı kullanım nasıl ayrılır?
| İddia | Araştırılacak durum |
|---|---|
| Sürekli yüksek gürültü | Tekrarlanma, yoğunluk, zaman, etkilenen kişiler ve somut kayıtlar. |
| Taşınmaza zarar verme | Zararın kapsamı, nedeni, kim tarafından verildiği ve olağan yıpranmadan farkı. |
| Komşulara ağır davranışlar | İhlalin niteliği ve ilişkinin sürdürülmesine etkisi. |
| Sözleşmedeki amaca aykırı kullanım | Kararlaştırılan kullanım, fiilî faaliyet ve aykırılığın giderilebilirliği. |
| İzinsiz alt kira veya devir | İzin koşulları, gerçek kullanım ve uygulanacak fesih hükümleri. |
Aynı olaya ilişkin apartman kararı, kolluk tutanağı ve tanık anlatımı farklı deliller olabilir. Hiçbiri diğer koşullar araştırılmadan otomatik tahliye kararı yerine geçmez.
30 günlük sözleşmeye aykırılığı giderme ihtarı
Konut ve çatılı işyerinde kiraya veren kural olarak yazılı ihtarla en az 30 gün süre tanır; aykırılığın bu sürede giderilmesini, aksi hâlde sözleşmenin feshedileceğini bildirir. İhtar, kiracının hangi davranışı değiştirmesi gerektiğini anlayabileceği açıklıkta olmalıdır. TBK m.316/2.
- Olay belirlenirSoyut şikâyet yerine davranış ve deliller açıklanır.
- Yazılı ihtar ulaşırKanuni süre ve aykırılık giderilmezse fesih sonucu bildirilir.
- Sonuç izlenirİhlalin giderilip giderilmediği ve uygun dava yolu değerlendirilir.
“Sözleşmeye uy” biçimindeki genel bir yazıyla yetinmek, tartışmayı çözmeyebilir. İhtarın içeriği, muhatabı, ulaşma kaydı ve sonrasında yaşanan olaylar birlikte dosyalanmalıdır. Bazı ağır durumlarda ise aşağıdaki farklı fesih rejimi gündeme gelir.
Hangi durumlarda süre vermeden fesih gündeme gelir?
Kiracının kiralanana kasten ağır zarar vermesi, verilecek sürenin yararsız olacağının anlaşılması veya aykırılığın kiraya veren ya da aynı taşınmazdaki kişiler ve komşular bakımından çekilmez olması hâllerinde, yazılı bildirimle derhâl fesih düzenlenir. TBK m.316/3.
Her gürültü şikâyetini veya küçük hasarı ağır ihlal sayarak 30 günlük ihtarı atlamak doğru değildir. Hangi kanuni istisnaya dayanıldığı ve bunu gösteren olaylar açıkça belirlenmelidir.
Derhâl fesih, kiracıyı kişinin kendi gücüyle dışarı çıkarabilmesi demek değildir. Taşınmaz teslim edilmezse gerekli yargısal ve icra süreci yürütülür.
Eve zarar verme ile normal eskime arasındaki fark
Uzun süreli olağan kullanımın oluşturduğu eskime ile özensiz veya kasıtlı davranıştan kaynaklanan zarar aynı değildir. Boyanın zamanla yıpranması, kullanım izleri, kırılan donanım veya yapıya müdahale gibi olaylar, başlangıçtaki teslim durumu ve kullanım koşullarıyla karşılaştırılır.
Zararın giderilmesine ilişkin para talebi ile kira sözleşmesinin feshi ayrı taleplerdir. Her hasar aynı ağırlıkta fesih nedeni olmaz; her tahliye talebinin içinde bütün zarar kalemlerinin otomatik hükme bağlanacağı da varsayılmaz. TBK m.316 ve 334.
İzinsiz başkasına kiralama veya kullandırma
Konut ve çatılı işyerinde alt kira, kullanım hakkının devri ve kira ilişkisinin devri bakımından kanuni izin koşulları bulunur. Bir kişinin evde bulunmasıyla taşınmazın gerçekten alt kiraya verildiği sonucu her olayda aynı değildir; fiilî ilişkinin niteliği araştırılır. TBK m.322–323.
İzin bulunduğu, kullanımın sözleşmeye uygun olduğu veya ihlalin giderildiği savunmaları da incelenir. Bu olaylarda uygulanacak ihtar ve fesih rejimi, temel kira ilişkisiyle birlikte belirlenir; izinsiz kullanım iddiası tek başına bütün usul aşamalarını kaldırmaz.
Gürültü ve zarar için hangi deliller kullanılabilir?
- Olay çizelgesi: Tarih, saat, davranış ve etkilenen kişilerin tutarlı kaydı.
- Tanık bilgileri: Olayı doğrudan bilen komşular veya diğer kişiler.
- Resmî başvuru kayıtları: Varsa kolluk, belediye veya ilgili kurum tutanakları.
- Taşınmazın durumu: Teslim tutanağı, hukuka uygun fotoğraflar ve gerektiğinde teknik tespit.
- Yönetim belgeleri: Şikâyet ve kararların, gerçekten yaşanan olaylarla bağlantısı.
- İhtar ve tebligat: Uyarılan davranış ve sonraki gelişmeler.
Delil toplarken özel hayat ve haberleşme gizliliği ihlal edilmemelidir. Her türlü gizli kaydın kullanılabileceği kabul edilemez. Uyuşmazlığı gösteren hukuka uygun kayıtlar ve gerektiğinde mahkemeden istenecek tespit işlemleri tercih edilir.
Apartman yönetimi veya komşu kiracıyı kendisi çıkarabilir mi?
Şikâyet etme, yönetim işlemleri ve kira sözleşmesinin feshi farklı yetkilerdir. Komşuların veya apartman yönetiminin rahatsızlığı bildirmesi, kendiliğinden kiraya verenin yerine geçerek kira tahliyesi yapma hakkı oluşturmaz. Kat mülkiyeti ve komşuluk hukukundan doğan ayrı başvuru yolları bulunabilir.
Bu sayfa kiraya veren ile kiracı arasındaki TBK m.316 temelli fesih ve tahliye talebine odaklanır. Yönetim kararının kapsamı, başvurucunun sıfatı ve istenen hukuki sonuç doğru belirlenmelidir.
Arabuluculuk, tahliye davası ve savunmalar
Kira ilişkisinden doğan tahliye davasında kural olarak sulh hukuk mahkemesi görevlidir ve dava öncesi arabuluculuk gerekir. Kiracı; olayın gerçekleşmediğini, kendisinden kaynaklanmadığını, olağan kullanımı aşmadığını, aykırılığın giderildiğini veya ihtarın eksik olduğunu savunabilir. HMK m.4 ve 190; 6325 sayılı Kanun m.18/B.
Av. Emre Taş, Eskişehir’de şikâyet ve delillerin incelenmesi, ihtarın hazırlanması, ağır ihlal değerlendirmesi, arabuluculuk, tahliye davası ve savunma kapsamında hukuki destek sunar. Kesin sonuç, yalnız şikâyet sayısına değil, ihlalin niteliği ve ispatına bağlıdır.
Sık sorulan sorular
Gürültü yapan kiracı için kaç şikâyet gerekir?
TBK m.316’da her dosya için sabit bir şikâyet sayısı öngörülmez. Davranışın niteliği, sürekliliği, etkisi ve delilleri incelenir.
Apartman kararı tahliye için tek başına yeterli mi?
Yönetim kararı bir bilgi veya delil olabilir; kanuni fesih ve dava koşullarının tamamının yerine geçmez.
Her durumda otuz gün ihtar vermek şart mı?
Kural olarak konut ve çatılı işyerinde en az 30 günlük yazılı giderim ve fesih ihtarı vardır. TBK m.316/3’teki ağır durumlar ayrı değerlendirilir.
Eve küçük bir hasar veren kiracı hemen çıkar mı?
Hasarın ağırlığı, olağan yıpranmadan farkı ve giderilebilirliği incelenir. Her hasar derhâl fesih veya tahliye sonucu doğurmaz.
Kiracının evcil hayvanı olması tek başına tahliye nedeni mi?
Yalnız hayvan bulunduğu bilgisiyle otomatik sonuç kurulamaz. Somut rahatsızlık, zarar, sözleşme ve uygulanacak diğer kurallar birlikte incelenir.
Kiracı ihtardan sonra davranışını düzeltirse ne olur?
Giderilebilir aykırılığın süresinde sona ermesi, seçilen fesih yolunun koşullarını etkiler. Sonraki olaylar ve ağır ihlal iddiası ayrıca değerlendirilir.
İlgili tahliye sebepleri
Diğer kanuni sebepleri karşılaştırmak için Kiracı Tahliye Davaları ana rehberine dönebilirsiniz.
Kanuni dayanaklar ve kaynaklar
Temel dayanaklar: TBK m.316, ilgisine göre m.322–323 ve 334; HMK m.4 ve 190; 6325 sayılı Kanun m.18/A–18/B. Hükümler konut ve çatılı işyeri kiraları esas alınarak açıklanmıştır.