Kira ve Tahliye · Uzun Süreli Kiracılık
10 Yıllık Kiracının Tahliyesi
Uzun süredir oturan kiracının tahliyesinde ilk sözleşme süresi, on yıllık uzama ve yazılı bildirim takvimi. Süre hesabı ve belge kontrolü.
Ön Görüşme FormuBelirli süreli konut ve çatılı işyeri kirasında kural bu kadar basit değildir. İlk sözleşme süresinden sonra on yıllık uzama süresi ve onu izleyen uzama yılının bitişi hesaplanır; en az üç ay önce yazılı bildirim gerekir. Belirsiz süreli sözleşmede ise başlangıçtan on yıl sonrası ve genel fesih kuralları uygulanır. TBK m.347–348.
10 yıl, 10 yıllık uzama ve ilk sözleşme süresi
Vatandaşın “10 yıllık kiracı nasıl çıkarılır?” sorusunda geçen toplam oturma süresi ile kanundaki on yıllık uzama süresi aynı şey değildir. Belirli süreli sözleşmede önce kararlaştırılan ilk süre tamamlanır. Daha sonra kanuni uzama yılları hesaplanır ve on yıllık uzamayı izleyen uzama yılının sonu bakımından bildirim değerlendirilir.
Bu yolun koşulları oluştuğunda kiraya verenin ayrıca kendi ihtiyacını veya kiracının kusurunu ispatlaması gerekmez. Buna karşılık doğru sözleşme türü, süre ve yazılı bildirim olmadan yalnız “on yıl geçti” denilmesi yeterli değildir. TBK m.347/1 ve 348.
Belirli süreli sözleşmede tahliye tarihi nasıl hesaplanır?
| Basamak | Nasıl değerlendirilir? |
|---|---|
| İlk sözleşme süresi | Başlangıç tarihi ve bir, üç veya beş yıl gibi ilk kararlaştırılan süre bulunur. |
| On yıllık uzama | İlk süreden sonraki kanuni uzama dönemleri ayrı hesaplanır. |
| İzleyen uzama yılı | On yıllık uzamadan sonra hangi uzama yılının sonunda sona erdirme istendiği belirlenir. |
| En az üç aylık bildirim | Yazılı bildirimin hedeflenen dönem sonundan en az üç ay önce ulaşması gözetilir. |
Kiraya verenin hakkı bir defaya mahsus tek bir güne sıkışmış değildir; kanun on yıllık uzamayı izleyen her uzama yılının bitimini düzenler. Ancak bildirim zamanı kaçırılırsa hedeflenen dönem bakımından sonuç değişir; sonraki uygun dönem ayrıca hesaplanır.
Bir yıllık sözleşme için örnek takvim
Aşağıdaki hesap, başlangıç ve ilk süre dışında takvimi değiştiren yeni bir anlaşma bulunmadığı varsayımıyla hazırlanmıştır. Gerçek dosyada bütün sözleşmeler ve belgeler incelenmelidir.
| Aşama | Tarih veya dönem |
|---|---|
| İlk bir yıllık sözleşme | 1 Eylül 2014 – 31 Ağustos 2015 |
| On yıllık uzama | 1 Eylül 2015 – 31 Ağustos 2025 |
| İzleyen uzama yılının sonu | 31 Ağustos 2026 |
| Bildirim kontrolü | 31 Ağustos 2026 hedefi için en az üç aylık sürenin sağlanması; örnekte 31 Mayıs 2026 sonuna kadar ulaşma hesabı. |
İlk sözleşme beş yıllıksa, başlangıç tarihi farklıysa veya sonraki belgeler hukuken yeni sözleşme niteliğindeyse aynı örnek kullanılamaz. Ay sonu ve tebliğ hesabı somut tarihlere göre kontrol edilir.
Üç aylık tahliye bildirimi nasıl yapılır?
Konut ve çatılı işyeri kiralarında fesih bildirimi yazılı olmalıdır. Bildirimde sözleşme ve kiralanan yer belirlenerek hangi dönem sonunda ilişkinin sona erdirildiği açıklaştırılır. Süre bakımından yalnız düzenleme veya postaya verme tarihiyle yetinilmez; muhataba ulaşma kaydı da görülür. TBK m.347–348.
- Süre hesabıİlk süre, uzamalar ve hedeflenen yıl sonu belirlenir.
- Yazılı bildirimEn az üç aylık koşul ve kiracıya ulaşma kaydı kontrol edilir.
- Dönem sonuGönüllü teslim yoksa arabuluculuk ve yargısal başvuru değerlendirilir.
Bildirim erken veya geç yapılmışsa, hedeflenen sona erme günü ve hukuki etkisi yeniden incelenmelidir. İhtarın üzerinde “10 yıl” yazması, yanlış başlangıç veya yanlış dönem hesabını düzeltmez.
Belirsiz süreli kira sözleşmesinde 10 yıl nasıl uygulanır?
Belirsiz süreli sözleşmede kiraya veren, kira başlangıcından on yıl geçtikten sonra genel hükümlere göre fesih bildirimiyle sözleşmeyi sona erdirebilir. Burada belirli süreli sözleşmedeki ilk süre artı uzama hesabının aynısı kurulmaz. TBK m.347/2.
Genel fesih dönemi ve bildirim süreleri TBK m.328–329 kapsamında değerlendirilir. Taşınmaz kiralarında yerel âdet ve kanundaki dönem kuralları önemlidir. Sözleşmenin başta belirsiz olması ile belirli süreli sözleşmenin kanunen birer yıl uzaması da farklıdır; her otomatik uzama belirsiz süreye dönüşme anlamına gelmez.
Her yıl yeni kâğıt imzalanması süreyi sıfırlar mı?
Tarafların sonraki belgelerinin içeriği incelenir. Yalnız kira bedelinin güncellenmesi, uzamanın yazıya geçirilmesi ve gerçekten yeni bir kira sözleşmesi kurulması aynı hukuki işlem değildir. Belgenin adına bakılarak bütün önceki yılların sayılacağı veya hiç sayılmayacağı söylenmemelidir.
İlk sözleşmenin yanı sıra artış protokolleri, yenileme metinleri ve tarafların devam eden kullanım düzeni birlikte değerlendirilir. 1 Temmuz 2012 öncesinden gelen ilişkilerde 6101 sayılı Kanun’un geçiş düzenlemesi de başlangıç incelemesine eklenir. 6101 sayılı Kanun geçici m.2.
Beş yılın dolması, kira tespiti ve ihtiyaç davası farklıdır
| Konu | Sonucu |
|---|---|
| Beş yıllık dönem | Kira bedelinin belirlenmesinde önem taşıyabilir; otomatik tahliye sebebi değildir. |
| On yıllık uzama | TBK m.347’deki koşullarla sebep göstermeden sona erdirme yolu. |
| Ev sahibinin ihtiyacı | Kendi kişi, ispat ve dava süresi koşulları olan ayrı bir tahliye sebebi. |
| Kiranın ödenmemesi | Borç ve usulüne uygun ödeme ihtarıyla ilgili bağımsız yol. |
On yıllık uzama henüz dolmamış olsa da başka kanuni tahliye sebepleri varsa bunlar ayrıca kullanılabilir. Hangi sebebin bulunduğunu karşılaştırmak için Kiracı Tahliye Davaları ana sayfasına dönebilirsiniz. TBK m.315, 344, 347 ve 350.
Kiracı çıkmazsa hangi süreç izlenir?
Geçerli sona erme ve bildirim koşulları oluştuğu hâlde taşınmaz gönüllü teslim edilmezse dava şartı arabuluculuk ve sulh hukuk mahkemesinde tahliye talebi gündeme gelir. Bildirimle sona erdirme yolu, mahkeme ve icra organlarının yerine geçerek zor kullanma yetkisi vermez. HMK m.4; 6325 sayılı Kanun m.18/B.
Bu yolun takvimi, ihtiyaç veya iki haklı ihtar davasındaki bir aylık süreyle ezbere eşitlenmemelidir. Dava açılacağı tarihte sözleşmenin hukuki durumu, bildirim, arabuluculuk ve talepler birlikte ele alınır. Davanın toplam süresi tebligat, savunma ve kanun yolu aşamalarına bağlıdır.
Süre incelemesi için gerekli belgeler
- İlk kira sözleşmesi ve okunabilir bütün sayfaları.
- Daha sonra imzalanan sözleşmeler, artış ve uzatma protokolleri.
- Fesih bildirimi, tebliğ mazbatası ve muhatap bilgileri.
- Kira ilişkisinin başlangıcını ve devamını gösteren uygun ödeme kayıtları.
- Varsa önceki dava, arabuluculuk veya devir belgeleri.
Kiracı; on yıllık uzamanın dolmadığını, yanlış sözleşme türü esas alındığını veya bildirimin süresinde ulaşmadığını savunabilir. Av. Emre Taş, Eskişehir’de sözleşme geçmişinin incelenmesi, dönem hesabı, fesih bildirimi, arabuluculuk ve tahliye davası kapsamında hukuki destek sunar.
Sık sorulan sorular
10 yıl oturan her kiracı çıkarılabilir mi?
Hayır. Belirli süreli kirada ilk sözleşme süresi ve on yıllık uzama ayrıdır; izleyen uzama yılı ile en az üç aylık yazılı bildirim koşulları aranır.
Bu yol için ev sahibinin ihtiyacını ispatlaması gerekir mi?
TBK m.347’nin süre ve bildirim koşulları gerçekleştiğinde ayrıca ihtiyaç veya kiracı kusuru gösterilmesi gerekmez.
Kiracı kirayı düzenli ödüyorsa ne olur?
Düzenli ödeme, TBK m.347’deki süre ve bildirimle sona erdirme hakkını tek başına engellemez. Kiranın ödenmemesi ayrı bir sebeptir.
Üç ay önce ihtarı postaya vermek yeterli mi?
Muhataba ulaşma tarihi de kontrol edilmelidir. Son gün gönderim yapılması her durumda hedeflenen dönem için süreyi korumaz.
Her yıl kira artış belgesi imzalamak süreyi yeniden başlatır mı?
Belgenin gerçek hukuki niteliğine bağlıdır. Artışın yazıya geçirilmesi ile yeni kira sözleşmesi kurulması aynı işlem sayılmaz.
Beş yılın dolmasıyla bu tahliye yolu kullanılabilir mi?
Beş yıllık kira tespiti dönemi ile TBK m.347’deki on yıllık uzama düzenlemesi farklıdır. Beş yıl tek başına otomatik tahliye sağlamaz.
İlgili tahliye sebepleri
Diğer kanuni sebepleri karşılaştırmak için Kiracı Tahliye Davaları ana rehberine dönebilirsiniz.
Kanuni dayanaklar ve kaynaklar
Temel dayanaklar: TBK m.347–348 ve 328–329; 6101 sayılı Kanun geçici m.2; HMK m.4; 6325 sayılı Kanun m.18/A–18/B. Hükümler konut ve çatılı işyeri kiraları esas alınarak açıklanmıştır.
- 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu — güncel resmî metin
- 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu
- 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu
6101 sayılı yürürlük kanunu: eski kira ilişkilerinde geçici m.2.