Kira ve Tahliye · Kiracının veya Eşinin Konutu
Başka Evi Olan Kiracının Tahliyesi
Kiracının veya birlikte yaşadığı eşinin başka konutu bulunmasına dayalı tahliye. Konutun yeri, kullanılabilirliği, kiraya verenin bilgisi ve dava takvimi.
Ön Görüşme FormuHer başka konut tahliye sebebi olmaz. Kiracının veya birlikte yaşadığı eşinin, aynı ilçe veya belde belediye sınırları içinde oturmaya elverişli konutu bulunmalı; kiraya veren sözleşme kurulurken bunu bilmiyor olmalıdır. Bu şartlarla sözleşme bitiminden başlayarak bir ay içinde dava yolu düzenlenir. TBK m.352/3.
Başka evi bulunan kiracı için tahliye şartları
| Koşul | Açıklama |
|---|---|
| Konutun kime ait olduğu | Kiracının veya onunla birlikte yaşayan eşinin konutu olmalıdır. |
| Yer koşulu | Aynı ilçe veya belde belediye sınırları içindeki konut araştırılır. |
| Oturmaya elverişlilik | Yalnız tapudaki nitelik değil, somut kullanım uygunluğu incelenir. |
| Kiraya verenin bilmemesi | Sözleşme kurulurken bu durumun bilinip bilinmediği önemlidir. |
| Dava zamanı | Sözleşme bitiminden başlayan bir aylık takvim ve dava şartları gözetilir. |
Bu koşullar birbirinin alternatifi değildir. Sadece bir tapu kaydı bulmak, diğer şartlar araştırılmadan tahliye hakkının kesinleştiği anlamına gelmez. Konutun kime ait olduğu kadar yeri, uygunluğu ve sözleşmenin kurulma koşulları önemlidir.
Aynı şehirde başka ev olması yeterli mi?
Kanundaki ölçüt yalnız “aynı şehir” değildir. Aynı ilçe veya belde belediye sınırları içinde oturmaya elverişli konut bulunması düzenlenmiştir. Bu nedenle farklı ilçedeki veya başka şehirdeki ev, bu özel sebep bakımından aynı değerlendirmeye tabi tutulamaz. TBK m.352/3.
Mahalle adları farklı olsa bile ilçe sınırları aynı olabilir; aynı büyükşehir içinde bulunmak ise tek başına aynı ilçe demek değildir. Tapu adresi ve güncel idari sınırlar somut olarak kontrol edilmelidir. Eskişehir’de de yalnız şehir adının aynı olmasıyla Tepebaşı ve Odunpazarı ayrımı göz ardı edilmemelidir.
Kiracının eşinin evi varsa tahliye istenebilir mi?
Hüküm, kiracının birlikte yaşadığı eşinin konutunu da kapsar. Yalnız evlilik kaydının bulunması ile fiilî birlikte yaşama ve konutun aile bakımından kullanım durumu aynı bilgi değildir. Bu ilişkinin dosyaya uygun delillerle açıklanması gerekir.
Çocuğun, kardeşin veya başka bir yakının evi, yalnız akrabalık nedeniyle bu hükümde kiracının kendi konutuymuş gibi kabul edilmez. Hangi kişinin hangi hakla konuta sahip olduğu açıklaştırılmalıdır. TBK m.352/3.
Oturmaya elverişli konut ne demektir?
Tapuda “mesken” yazması tek başına bütün incelemeyi bitirmez. Konutun fiilî durumu ve kiracının yaşam koşullarıyla bağlantılı kullanılabilirliği araştırılır. Fiziksel özellik, konutun mevcut kullanımı ve somut engeller dosyada tartışılabilir.
| Bilgi | Neden araştırılır? |
|---|---|
| Yapının gerçek durumu | Konutta fiilen oturulup oturulamayacağını anlamak için. |
| Büyüklük ve kullanım özellikleri | Somut konut gereksinimiyle uyumunu değerlendirmek için. |
| Hak ve pay durumu | Tek başına tapu kaydı yerine konut üzerindeki hukuki durumu belirlemek için. |
| Mevcut kullanım ve engeller | Konuta ilişkin iddianın fiilî koşullarla karşılaştırılması için. |
Paylı mülkiyet, konutun başkası tarafından kullanılması veya özel ihtiyaçlar bulunduğunda otomatik kabul ya da ret kuralı kurulamaz. Gerekli görülen kayıt ve teknik inceleme, iddianın kapsamına göre istenir.
Ev sahibi sözleşme yapılırken diğer evi biliyorsa
TBK m.352/3, kiraya verenin sözleşme kurulurken diğer konutu bilmemesi koşulunu açıkça düzenler. Kiraya veren bunu baştan bildiği hâlde aynı durumu sonradan yalnız bu hükme dayanarak tahliye gerekçesi yapamaz.
Kira görüşmelerindeki açıklamalar, yazışmalar, tarafların önceki ilişkileri ve uygun diğer deliller önem taşıyabilir. Konutun edinim tarihi, kira sözleşmesinin kurulma tarihi ve kiraya verenin hangi tarihte neyi öğrendiği ayrı ayrı belirlenir. Yalnız bugünkü tapu kaydından geçmişteki bilgi durumuna ilişkin kesin sonuç çıkarılamaz.
Başka evi olan kiracıya karşı dava ne zaman açılır?
Kanun, sözleşmenin bitiminden başlayarak bir ay içinde dava açılmasını düzenler. Ev sahibinin diğer konutu bugün öğrendiği gün, sözleşme sonuna bağlı takvimin yerine otomatik olarak geçmez. Sözleşme süresi ve o tarihte doğmuş dava hakkı birlikte incelenir. TBK m.352/3.
- Koşullar araştırılırKonutun sahibi, yeri, elverişliliği ve bilgi durumu belirlenir.
- Sözleşme sonu bulunurBaşlangıç, süre ve sonraki anlaşmalar kontrol edilir.
- Arabuluculuk ve davaBir aylık takvim ve gerekiyorsa süre koruyucu bildirim gözetilir.
Dava açılacağı süresinde yazılı olarak bildirilmişse TBK m.353’ün dava süresini bir kira yılı uzatması ayrıca değerlendirilebilir. Bunun için her türlü genel uyarının yeterli olduğu varsayılmamalı; metin ve ulaşma kaydı görülmelidir.
Tapu, adres ve diğer deliller nasıl kullanılır?
- Kiralanan taşınmazın kira sözleşmesi ve ekleri.
- Diğer konutun malik, pay, nitelik ve adres bilgileri.
- Konutun idari sınırlar içindeki konumunu gösteren kayıtlar.
- Oturmaya elverişliliğe ilişkin gerekli bilgi ve belgeler.
- Eşin konutuna dayanılıyorsa birlikte yaşama durumuna ilişkin uygun kayıtlar.
- Sözleşme kurulurken kiraya verenin bilgi durumuyla ilgili deliller.
- Arabuluculuk son tutanağı, ihtarlar ve tebliğ kayıtları.
Tarafların erişemediği gerekli resmî kayıtların yargılama içinde istenmesi değerlendirilir. Kayıt araştırması hukuka uygun yapılmalı; kişisel verilere yetkisiz erişim, ispat hazırlığının bir yöntemi hâline getirilmemelidir.
Hangi durumlar birbirinden farklıdır?
Örnek 1: Kiracının aynı ilçe içinde kendi konutu vardır; ancak bu durumun kira kurulurken kiraya verene açıkça bildirildiği yazışmalarla gösterilmektedir. Burada yalnız tapu varlığı üzerinden sonuç kurulamaz; bilme koşulu belirleyicidir.
Örnek 2: Kiracının başka şehirde bir evi bulunmaktadır. Sırf malik olduğu için TBK m.352/3’ün yer koşulunun sağlandığı söylenemez. Başka tahliye sebepleri varsa bunlar ayrıca incelenir.
Örnek 3: Birlikte yaşanan eşin aynı ilçe içindeki konutuna dayanılmaktadır. Malik kaydı yanında birlikte yaşama, elverişlilik, kiraya verenin bilgisi ve dava zamanı birlikte değerlendirilir.
Mahkeme, savunmalar ve avukatlık hizmeti
Bu tahliye davasında kural olarak sulh hukuk mahkemesi görevlidir ve dava açılmadan önce arabuluculuk gerekir. Başvurudan son tutanağa kadar hak düşürücü süre işlemez; geçmiş bir sürenin canlandırıldığı sonucu çıkarılamaz. HMK m.4; 6325 sayılı Kanun m.18/A–18/B.
Kiracı; konutun farklı yerde olduğunu, elverişli olmadığını, hükümdeki kişiye ait bulunmadığını, kiraya verenin baştan bildiğini veya sürenin geçirilmiş olduğunu savunabilir. Av. Emre Taş, Eskişehir’de kira ve tapu kayıtlarının karşılaştırılması, dava takvimi, arabuluculuk, tahliye davası ve savunma kapsamında hukuki destek sunar.
Sık sorulan sorular
Kiracının herhangi bir yerde evi olması yeterli mi?
Hayır. TBK m.352/3’te aynı ilçe veya belde belediye sınırları, elverişlilik, kiraya verenin bilmemesi ve dava zamanı birlikte aranır.
Aynı şehirde farklı ilçedeki ev bu maddeye yeter mi?
Aynı şehirde bulunmak tek başına kanundaki yer koşulunu karşılamaz. İlçe veya belde belediye sınırları somut olarak kontrol edilmelidir.
Kiracının eşinin evi de dikkate alınır mı?
Birlikte yaşadığı eşinin konutu hükümde yer alır. Bunun yanında diğer yer, elverişlilik, bilme ve süre koşulları da bulunmalıdır.
Ev sahibi diğer evi baştan biliyorsa ne olur?
Kanun sözleşme kurulurken bilmeme koşulunu arar. Baştan bilinen konut üzerinden yalnız bu özel hükme dayanılarak aynı sonuç istenemez.
Tapuda mesken yazması yeterli kanıt mı?
Malik ve nitelik kaydı önemlidir; ancak oturmaya elverişlilik ve diğer koşullar da araştırılır.
Diğer ev öğrenilince hemen dava açılır mı?
Bu yol sözleşmenin bitiminden başlayan bir aylık dava takvimine bağlıdır. Öğrenme günü her durumda onun yerine geçmez.
İlgili tahliye sebepleri
Diğer kanuni sebepleri karşılaştırmak için Kiracı Tahliye Davaları ana rehberine dönebilirsiniz.
Kanuni dayanaklar ve kaynaklar
Temel dayanaklar: TBK m.352/3, 353 ve 354; HMK m.4 ve 190; 6325 sayılı Kanun m.18/A–18/B. Hükümler konut ve çatılı işyeri kiraları esas alınarak açıklanmıştır.