
Hisseli taşınmazda öncelikli alım
Önalım (Şufa) Davası – Hisseli Taşınmazda Hissedarın Öncelikli Alım Hakkı
Pay başkasına satıldıysa hangi süre içinde, kime karşı ve hangi bedelle hak kullanabilirsiniz? Tapu, bildirim ve dava koşullarını birlikte değerlendirin.
Ön Görüşme FormuÖnalım (şufa) davası, paylı mülkiyette bir taşınmaz payının üçüncü kişiye satılması üzerine, diğer paydaşın bu payı kanundaki koşullarla kendi adına tescil ettirmek için açtığı davadır. Hisseli arsa, tarla, ev veya işyerindeki payınız, size her satışta otomatik mülkiyet kazandırmaz. Satışın türü, alıcının paydaş olup olmadığı, noter bildirimi, dava süresi ve yatırılacak bedel birlikte incelenir.
Bu rehber yasal önalım hakkına odaklanır. Payını satan kişi, pay satın alan kişi ve önalım kullanmak isteyen hissedar bakımından farklı sonuçları açıklar. Taşınmazın mevcut hukuki durumunu incelemeden yalnız “şufa hakkım var” düşüncesiyle hareket etmek, süre veya bedel yönünden hak kaybına yol açabilir.
Önalım (şufa) hakkı nedir?
“Şufa” ve “önalım” aynı hukuki kurumu anlatır. Türk Medeni Kanunu m.732 uyarınca, paylı mülkiyette bir paydaş payının tamamını veya bir kısmını taşınmazda paydaş olmayan bir kişiye sattığında diğer paydaşların yasal önalım hakkı kullanılabilir hâle gelir. Bunun için önceden ayrıca bir önalım sözleşmesi yapılması gerekmez.
Örneğin aynı arsada A, B ve C paydaş olsun. C’nin payını dışarıdan D’ye satması, koşulları varsa A veya B’nin önalım hakkını gündeme getirir. C’nin payını zaten paydaş olan B’ye satması ise aynı durumu oluşturmaz. Bu örnek temsilidir; gerçek dosyada satış tarihindeki tapu kayıtları esas alınır.
Önalım hakkı, paydaşın taşınmazın tamamını kendi istediği bedelle satın alma hakkı değildir. Uyuşmazlık, satışa konu edilen pay ve kanunun aradığı koşullarla sınırlıdır. Satılan payın belirli bir oda veya tarla köşesiyle aynı şey olmadığı da unutulmamalıdır.
Hissedar payını satmadan önce diğer hissedarlara sormak zorunda mı?
Yasal önalım, kural olarak satış gerçekleştikten sonra kullanılabilen bir haktır. Paydaşın kendi payını satabilmesi için diğer bütün paydaşlardan izin alması veya satıştan önce onlara mutlaka teklif götürmesi gerektiği söylenemez. Buna karşılık tamamlanan satışın alıcı veya satıcı tarafından diğer paydaşlara noter aracılığıyla bildirilmesi kanunda düzenlenmiştir.
Satış öncesi “payımı şu bedelle alır mısın?” görüşmesi ile gerçekleşmiş satışın noter bildirimi aynı işlem değildir. Görüşmeler sırasında imzalanan bir belge, belirli satıştan vazgeçme beyanı veya başka bir sözleşme niteliğinde olabilir. Belgenin başlığı kadar içeriği, tarafları ve hangi satışa ilişkin olduğu önemlidir.
Alıcı bakımından da tapu devrinin tamamlanmış olması, diğer paydaşların hakkının ortadan kalktığı anlamına gelmez. Tapu ve kullanım düzeninin satıştan önce incelenmesi, sonraki uyuşmazlık riskinin değerlendirilmesine yardımcı olur.
Kimler önalım davası açabilir?
Yasal önalım hakkı, kişiye yakınlığına veya taşınmazı fiilen kullanmasına değil, ilgili taşınmazdaki paydaşlığa dayanır. Hakkı kullanacak kişinin satış tarihindeki ve dava sürecindeki mülkiyet durumu incelenir. Pay oranının diğer hissedarlardan büyük olması tek başına öncelik veya davayı kazanma güvencesi sağlamaz.
- Paylı mülkiyette malik: Tapuda belirli payla kayıtlı kişi, diğer koşullar da varsa hak kullanabilir.
- Aynı bağımsız bölümün paydaşı: Bir dairenin kendi içindeki hissedarlık, apartmandaki başka dairenin maliki olmaktan farklıdır.
- Mirasçı: Terekenin elbirliği niteliği, paylı mülkiyete geçilip geçilmediği ve temsil koşulları ayrıca değerlendirilir.
- Sözleşmesel hak sahibi: Paydaş olmasa da geçerli bir önalım sözleşmesine dayanabilir; bunun dayanağı ve etkisi yasal önalımdan farklıdır.
Kiracı olmak, bitişik parselin sahibi olmak veya taşınmazı uzun süredir kullanmak tek başına TMK m.732 kapsamında hissedar sıfatı kazandırmaz.
Hangi satışlarda önalım hakkı doğar, hangi devirlerde doğmaz?
Tapuda işlem yapılmış olması yeterli değildir; işlemin hukuki niteliği belirlenmelidir. Aşağıdaki ayrımlar ilk değerlendirmeyi sağlar:
| İşlem | Önalım yönünden değerlendirme |
|---|---|
| Payın dışarıdan üçüncü kişiye satışı | Yasal önalımın temel uygulama alanıdır; diğer koşullar ayrıca aranır. |
| Payın mevcut paydaşa satışı | Kural olarak diğer paydaşlar yönünden yasal önalım doğurmaz. |
| Gerçek bağış, miras yoluyla geçiş veya trampa | Satışla aynı değildir; sırf devir yapılması önalım için yeterli olmaz. |
| Cebrî artırma yoluyla satış | TMK m.733 gereğince yasal önalım kullanılamaz. |
| 2886 sayılı Kanun kapsamındaki satış | 25 Aralık 2025’te yürürlüğe giren düzenleme ve satış tarihine ilişkin geçiş hükmü birlikte uygulanır. |
| Bağımsız bölümün başka daire malikine veya dışarıya satışı | Diğer daire maliklerinin sırf aynı binada bulunmaları nedeniyle yasal önalımı yoktur; bölümün kendi içindeki paydaşlık ayrıdır. |
Bağış veya trampa görünümündeki işlemin gerçekte satış olduğu ileri sürülüyorsa, işlem türüne ilişkin muvazaa ve ispat ayrıca ele alınır. Sadece düşük bedel veya akrabalık, işlemin gerçek niteliğini tek başına kanıtlamaz. Arsa payı karşılığı inşaat gibi kendine özgü sözleşmeler de sıradan pay satışıyla özdeşleştirilmemelidir.
Önalım davası açma süresi: üç ay, bir yıl ve eski satışlar
25 Aralık 2025 ve sonrasında yapılan satışlarda önalım hakkı, noter bildiriminin hak sahibine ulaştığı tarihten itibaren üç ay ve her durumda satıştan itibaren bir yıl geçmekle düşer. Bu süreler zamanaşımı değil, hak düşürücü süredir; mahkeme tarafından kendiliğinden dikkate alınır.
25 Aralık 2025’ten önceki satışlarda ise TMK geçici m.1 uyarınca m.733’ün eski hükümleri uygulanmaya devam eder. Bu satışlarda üç aylık bildirim süresinin yanında satıştan itibaren iki yıllık üst süre korunur. Bu nedenle bugün açılacak her dava için tek bir yıllık sınır bulunduğunu söylemek de, bütün satışlara hâlâ iki yıl tanımak da doğru değildir.
| Satış tarihi | Noter bildirimi sonrası | Satıştan itibaren üst süre |
|---|---|---|
| 25.12.2025’ten önce | 3 ay | 2 yıl |
| 25.12.2025 ve sonrası | 3 ay | 1 yıl |
İki süre birlikte değerlendirilir. Bildirimden sonraki üç ay, satışa bağlı üst süreyi aşacak ek bir süre vermez. Noter bildirim tarihi, tebliğin geçerliliği, satışın tarihi ve varsa kanunen süre hesabını etkileyen bir süreç dosya üzerinden kontrol edilmelidir. Görüşme yapmak, tapuya başvurmak veya tek başına ihtar göndermek, dava açmanın yerine geçmez.
Noter bildirimi yapılmadıysa süre başlar mı?
Kanunun üç aylık süre bakımından aradığı bildirim, alıcı veya satıcının noter aracılığıyla yaptığı satış bildirimidir. Satışı komşudan öğrenmek, bir mesajda görmek veya tapu kaydını incelemek, tek başına bu noter bildiriminin yerine geçirilmez. Bu ayrım, Anayasa Mahkemesinin 2021/57966 başvuru numaralı kararında aktarılan içtihatlarda da açıklanır; kararda yer alan eski üst süre anlatımı yeni satışlara aynen taşınmamalıdır.
Ancak “noter ihtarı gelmedi, istediğim zaman dava açarım” düşüncesi yanlıştır. Satıştan itibaren işleyen bir veya iki yıllık üst sınır, bildirim yokluğunda da önemini korur. Tebligat zarfı, tebliğ mazbatası ve bildirimin içeriği saklanmalıdır. Bildirimin kime, hangi adrese ve ne zaman yapıldığı süre hesabını etkileyebilir.
Önalım bedeli nasıl belirlenir? Tapudaki satış bedeli yeterli mi?
7571 sayılı Kanun ile TMK m.734/2 değiştirilmiştir. Yeni düzenlemede dava konusu payın rayiç bedelinin hâkim tarafından gecikmeksizin belirlenmesi esastır. Bu bedel ile alıcıya düşen tapu giderleri, nemalandırılmak üzere mahkemenin belirlediği yere yatırılır. Bu nedenle tapuda yazılı bedeli tek başına kesin önalım bedeli sayarak bütçe oluşturmak güvenli değildir.
Rayiç bedel incelemesinde taşınmazın konumu, yüzölçümü, imar ve kullanım durumu, yapıların niteliği, satışa konu pay ve uygun emsaller önem taşır. İnternet ilanındaki istenen fiyat ile gerçekleşmiş emsal satış aynı veri değildir. Taşınmazın tamamının değeri ile dava konusu payın değeri de birbirine karıştırılmamalıdır.
Değerlemede esas alınacak tarih, dosyanın satış ve dava tarihleri, geçiş hükümleri ve güncel yargısal değerlendirmelerle birlikte ele alınmalıdır. “Her dosyada bugünkü ilan fiyatı” veya “tapudaki rakam değişmez” şeklinde otomatik hesap kurulmaz. Bilirkişi raporundaki emsaller, pay hesabı ve gerekçe denetlenmeli; somut hatalar süresinde ileri sürülmelidir.
Yeni bedel düzenlemesi devam eden eski davalara uygulanır mı?
Evet. TMK geçici m.1, m.734’teki değişikliğin yürürlük tarihinden önce açılmış davalara da uygulanacağını ayrıca düzenler. Satış tarihi bakımından eski süre hükümlerine tabi bir uyuşmazlıkta, bedel bakımından yeni düzenleme gündeme gelebilir. Süreye ilişkin geçiş kuralı ile bedelin yatırılmasına ilişkin geçiş kuralı aynı değildir.
Önceden depo edilmiş para bulunan devam eden dosyalarda da dosyanın aşaması ve yeni düzenlemenin etkisi incelenmelidir. Eski tutarın yeterli olacağı peşinen kabul edilmemelidir. Kesinleşmiş kararların durumu ise devam eden davadan farklıdır; yeni kanun, her kesinleşmiş dosyanın kendiliğinden yeniden açılacağı anlamına gelmez.
UYAP’ta yayımlanan güncel karar metni, yeni bedel düzenlemesi ve geçiş hükmünün eldeki uyuşmazlık yönünden değerlendirilmesi gereğini açıklamaktadır.
Mahkemenin verdiği kesin sürede bedel yatırılmazsa ne olur?
Mahkemece belirlenen rayiç bedel ve alıcıya düşen tapu giderleri, gösterilen yere verilen kesin süre içinde nakden yatırılmalıdır. Kanun, bu yükümlülük süresinde yerine getirilmezse önalım hakkı sahibi adına tescile karar verilemeyeceğini açıkça belirtir. “Davayı kazanırsam öderim” yaklaşımı bu nedenle uygun değildir.
Temsili bir örnekle; dava konusu pay için 1.000.000 TL rayiç ve 10.000 TL alıcı tapu gideri belirlenmişse, bu kalemlerin toplamı 1.010.000 TL’dir. Bunlar piyasa tahmini, güncel harç oranı veya dosyanız için hesap değildir. Mahkemenin hangi kalemleri, hangi hesaba ve hangi tarihe kadar istediği kendi ara kararından okunmalıdır; dava giderleri ayrıca değerlendirilir.
Ödeme dekontu, dosya numarası ve alıcı hesap bilgileri kontrol edilerek ödeme mahkemeye bildirilmelidir. Bedel nemalandırılır; hüküm kesinleştiğinde nemalarıyla birlikte ilgilisine ödenir. Rapor itirazı ile ödeme yükümlülüğünün takibi ayrı işlerdir; itirazın her durumda kesin süreyi durdurduğu varsayılmamalıdır.
Fiilî taksim önalım davasını nasıl etkiler?
Tapuda tek ve hisseli görünen taşınmaz, paydaşlar arasında uzun süredir belirli bölümler kullanılarak paylaşılmış olabilir. Önalım isteyen paydaşın ve satış yapan paydaşın belirli yerleri kullandığı, bu kullanım düzeninin benimsendiği olgularda, hakkın kullanılması dürüstlük kuralı bakımından tartışılır. Uygulamada bu durum fiilî taksim veya eylemli paylaşım olarak adlandırılır.
Bir tel örgü, ağaç sırası veya geçici kullanım tek başına kesin sonuç doğurmaz. Kullanımın ne zamandan beri sürdüğü, hangi paydaşa ait olduğu, davacının durumdan haberi ve itirazı, krokiler ve tanık anlatımları birlikte incelenir. Keşif ve fen bilirkişisi incelemesi, anlatılan bölümün parselde nerede bulunduğunu somutlaştırabilir.
Fiilî taksim, tapuda resmî ifraz veya mülkiyet paylaşımı yapılmış olmasıyla aynı şey değildir. Buna rağmen önalım talebinin reddi bakımından belirleyici bir savunma olabilir. Tarım arazileri yönünden de özel mevzuat ve güncel içtihat değerlendirmesi gerekir; “tarla olduğu için fiilî taksim savunması hiç dinlenmez” gibi kesin bir genelleme yapılmamalıdır.
Miras kalan taşınmazda ve hisseli tarlada şufa hakkı
Miras kalan her taşınmaz tapuda paylı mülkiyete tabi değildir. Elbirliği mülkiyetinde mirasçılar, terekenin belirli bir taşınmazında ayrı ayrı serbestçe tasarruf edebildikleri tapu paylarına sahipmiş gibi değerlendirilemez. Miras payının devri, taşınmazdaki paylı mülkiyet payının satışı ve mirasın paylaşılması farklı işlemlerdir.
Bu nedenle ilk adım, mirasçılık belgesiyle birlikte güncel ve işlem tarihindeki tapu kayıtlarını incelemektir. Talebin bütün miras ortaklığı adına mı yürütüleceği, temsil veya birlikte hareket gerekip gerekmediği belirlenir. İlgili ayrımlar için mirasın paylaşılması rehberi de incelenebilir.
Tarım arazisinde aynı parselin hissedarı olmak ile yalnız komşu parselin sahibi olmak farklıdır. Sınırdaş tarım arazisi malikine tanınmış özel önalım düzenlemesi 2020’de kaldırılmıştır. Günümüzde yalnız “tarlam bitişik” denilerek TMK m.732 kapsamındaki paydaş önalımı ileri sürülemez. Eski uyuşmazlıkların geçiş ve karar etkileri ayrıca incelenmelidir.
Apartmandaki başka daire satılırsa önalım hakkı var mı?
Kat Mülkiyeti Kanunu m.8, bağımsız bölümlerden birinin satılması nedeniyle diğer kat maliklerine sırf komşuluk ilişkisi üzerinden yasal önalım tanımaz. Aynı apartmanda oturmak veya ortak arsa paylarının bulunması, komşu daireyi öncelikle satın alma hakkı anlamına gelmez.
Buna karşılık aynı daire A ve B adına hisseli kayıtlıysa, A’nın kendi payını dışarıdan bir kişiye satması farklıdır. Bu durumda bağımsız bölümün kendi içindeki paydaşlık nedeniyle önalım incelenebilir. Tapuda “arsa”, “kat irtifakı” veya “kat mülkiyeti” yazmasının ve işlemin hangi paya ilişkin olduğunun doğru okunması önemlidir. Sözleşmesel hakların bulunup bulunmadığı da ayrıca kontrol edilir.
Şufa davası kime karşı, hangi mahkemede açılır?
Yasal önalım hakkı payı satın alan kişiye karşı dava açılarak kullanılır. Satıcıya “payı bana devret” şeklinde ihtar göndermek, bu davanın yerine geçmez. Dava, satışa konu payın alıcı adına olan tapu kaydının iptali ve hak sahibi adına tescili talebini içerir.
Genel görevli mahkeme asliye hukuk mahkemesidir. Taşınmazın aynına ilişkin sonuç istendiği için HMK m.12 uyarınca taşınmazın bulunduğu yer mahkemesinin kesin yetkisi dikkate alınır. Bu yönüyle salt para alacağı talebinden ayrılır. Eskişehir’deki taşınmazlarda da ilgili adli yargı çevresi ve görev dağılımı belirlenmelidir.
Pay yeniden devredilmişse veya birden fazla alıcı ve farklı satış varsa, tarafların kimliği, devir zinciri ve dava sırasında taraf değişikliğine ilişkin kurallar ayrıca incelenir. Davacının kendi payını devretmesi de davadaki hak sahipliğini etkileyebilir. İlk tapu belgesine bakıp tarafları sabit kabul etmek yeterli değildir.
Önalım davasında arabuluculuk zorunlu mu?
Salt TMK m.732–734’e dayalı yasal önalım davası, taşınmazla ilgili olması nedeniyle kendiliğinden zorunlu arabuluculuğa tabi olmaz. 6325 sayılı Kanun m.18/B’de taşınmazların paylaştırılması ve ortaklığın giderilmesi gibi belirli uyuşmazlıklar sayılmıştır. Önalım, ortaklığın giderilmesi davasıyla aynı talep değildir.
Uyuşmazlıkta sözleşmesel hak, Kat Mülkiyeti Kanunu veya başka bir özel ilişki bulunuyorsa, dava şartı ayrıca değerlendirilmelidir. Taraflar uygun uyuşmazlıklarda ihtiyari arabuluculukla da çözüm arayabilir. Taşınmaz devrine ilişkin anlaşmanın şekil, icra edilebilirlik ve tapu işlemleri koşulları gözetilmelidir.
Gündelik pazarlık ile kanuna uygun başlayan arabuluculuk sürecinin süreler üzerindeki etkisi aynı değildir. Yalnız “uzlaşma görüşüyoruz” düşüncesiyle hak düşürücü süreyi geçirmekten kaçınılmalıdır.
Önalım hakkından feragat ve belirli satıştan vazgeçme
İki ayrı işlem vardır: Önalım hakkından genel olarak feragat için resmî şekil ve tapu kütüğüne şerh aranır. Belirli bir satışta hakkı kullanmaktan vazgeçme ise yazılı şekle tabidir; satıştan önce veya sonra yapılabilir.
İmzalanan belgenin tek bir satışa mı, belirli paya mı yoksa genel feragate mi ilişkin olduğu dikkatle okunmalıdır. Bir paydaşın beyanı, diğer bütün paydaşların hakkını kendiliğinden ortadan kaldırmaz. Sadece satışa tanıklık etmek veya sözlü olarak “itirazım yok” demekle bütün hukuki sonuçların çözüldüğü varsayılmamalıdır. Vekil eliyle imzalanan belgelerde temsil yetkisi de kontrol edilmelidir.
Yasal önalım ile sözleşmeden doğan önalım arasındaki fark
Yasal önalımın kaynağı paydaşlık ve kanundur. Sözleşmesel önalım ise malik ile hak sahibi arasındaki anlaşmaya dayanır; hak sahibinin mutlaka hissedar olması gerekmez. Sözleşmenin geçerliliği, kapsamı, kullanım koşulları ve tapuya şerhin etkisi ayrı değerlendirilir.
TMK m.735’e göre tapuya şerh verilen sözleşmesel önalım, şerhteki süre ve koşullarla sonraki maliklere karşı da ileri sürülebilir; şerhin etkisi her durumda on yıl sonunda sona erer. Önalım sözleşmesindeki yazılı şekil ile taşınmaz satış vaadinin resmî şekli karıştırılmamalıdır. Alım, geri alım ve önalım hakları farklı koşullarda işler.
Dava için hangi belgeler ve deliller hazırlanmalı?
İlk görüşmeye yalnız güncel tapu fotokopisiyle gelmek yerine, satış ve bildirim kronolojisini gösteren belgelerin hazırlanması yararlıdır. Henüz elinizde olmayan kayıtların hangilerinin mahkemeden isteneceği ayrıca belirlenebilir.
- Mülkiyet ve satış: Güncel tapu kaydı, satış tarihindeki paydaşlar, resmî satış senedi ve sonraki devir bilgileri.
- Bildirim: Noter belgesi, tebliğ zarfı ve mazbata; varsa adres veya tebliğ itirazını destekleyen kayıtlar.
- Kullanım düzeni: Hukuka uygun elde edilmiş fotoğraflar, kullanım anlaşmaları, krokiler, önceki dava dosyaları ve bilgisi olan tanıklar.
- Bedel: Emsal satış bilgileri, taşınmazın özelliklerini gösteren belgeler ve mevcut ödeme veya depo dekontları.
- Özel durum: Mirasçılık belgesi, temsil belgeleri, feragat veya vazgeçme belgesi, sözleşmesel hak ve şerh kayıtları.
Belgenin aslını ve bütünlüğünü koruyun; tarih veya içerik üzerinde değişiklik yapmayın. Kişisel tahminleri somut kayıtların yerine geçirmek, özellikle süre ve fiilî kullanım uyuşmazlıklarında dosyayı zayıflatabilir.
Önalım davası nasıl ilerler, tedbir istenebilir mi?
- Ön inceleme: Paydaşlık, satış türü, alıcı, süreler ve kullanım düzeni belirlenir.
- Talebin kurulması: İptal ve tescili istenen pay açıkça gösterilir; deliller ve hukuki açıklamalar dilekçede sunulur.
- Geçici koruma: Yeni devir riski gibi somut koşullar varsa ihtiyati tedbir talebi değerlendirilir. Tedbir otomatik verilmez; yaklaşık ispat ve gerektiğinde teminat gündeme gelir.
- Kayıt ve keşif: Tapu, tebligat ve diğer belgeler toplanır; gereken hâllerde keşif, tanık ve bilirkişi incelemesi yapılır.
- Bedel ve kesin süre: Değerleme raporu denetlenir; mahkemenin depo kararı eksiksiz takip edilir.
- Karar ve tescil: Karar, kanun yolu ve kesinleşme aşamalarından sonra tapu ve bedelin ödenmesine ilişkin işlemler yürütülür.
Davayı açmak tek başına tapudaki satışı veya sonraki işlemleri durdurmaz. Bu nedenle gerekli koruma talepleri başlangıçta değerlendirilmelidir. Tebligatlar, delil tartışmaları, bilirkişi raporları ve kanun yolları süreyi etkilediğinden bütün dosyalar için güvenilir bir ay sayısı verilemez.
Dava masrafları, riskler ve Eskişehir’de hukuki destek
Önalım bedeli, yargılama harç ve giderleri ile avukatlık ücreti farklı kalemlerdir. Harç, gider avansı, tebligat, keşif ve bilirkişi giderleri; talep değeri ve dosyanın özelliklerine göre değerlendirilir. Karşı tarafa yükletilebilecek yargılama giderleri ve vekâlet ücreti de sonuca göre değişir. Bu nedenle yalnız başlangıç harcına bakılarak davanın toplam maliyeti belirlenemez.
Dosyanın güçlü görünmesi, rayiç bedelin karşılanması ihtiyacını ortadan kaldırmaz. Sürelerin geçirilmesi, hakkın doğmadığı bir devir için dava açılması, fiilî taksim olgularının gözden kaçırılması veya kesin süreye uyulmaması talebi sonuçsuz bırakabilir. Hukuki inceleme, bu riskleri dosya başında görünür kılar.
Eskişehir Avukat Emre TAŞ Hukuk ve Danışmanlık Bürosunda; tapu ve satış belgelerinin incelenmesi, noter bildirimi ve süre hesabı, tarafların belirlenmesi, tedbir talebi, bilirkişi raporuna itiraz ve dava takibi konusunda hukuki yardım alınabilir. Pay satın alan kişilerin savunması ve satış öncesi risk incelemesi de aynı belgelerin farklı yönden değerlendirilmesini gerektirir.
Ön görüşme talebinizi iletirken taşınmazın ilçe ve ada/parsel bilgisini, satış tarihini ve noter bildirimi alıp almadığınızı belirtmeniz başlangıç değerlendirmesini kolaylaştırır. Hukuki değerlendirme, dosya belgeleri görülerek yapılır.
Önalım, ortaklığın giderilmesi ve ecrimisil aynı dava mı?
Önalımın amacı, koşulları gerçekleşen bir pay satışında satılan payı edinmektir. Ortak kullanımı sona erdirip malı paylaşmak için ortaklığın giderilmesi; geçmiş haksız kullanımın bedeli için işgal / ecrimisil tazminatı değerlendirilir. Tapu devrinin muvazaa, ehliyetsizlik veya başka nedenle geçersiz olduğu iddiası ise tapu iptali ve tescil başlığındaki farklı hukuki sebeplere dayanabilir.
Aynı taşınmazda birden fazla uyuşmazlık bulunması mümkündür; ancak her talebin tarafı, süresi, ispatı ve sonucu aynı değildir. Amaç payı almak mı, ortaklığı sona erdirmek mi, kullanım bedeli istemek mi? İlk görüşmede bu sorunun netleştirilmesi, doğru hukuki yolun seçilmesine yardımcı olur. Diğer hizmetler için Gayrimenkul Hukuku sayfamızı inceleyebilirsiniz.
Önalım (şufa) davası hakkında sık sorulan sorular
Şufa ile önalım arasında fark var mı?
Bu rehberde aynı hakkı ifade ederler. “Şufa” eski ve yaygın adıdır; kanundaki ifade “önalım”dır.
Hissedar payını benden habersiz satabilir mi?
Kendi payının satışı için kural olarak bütün paydaşların izni aranmaz. Satışın ardından bildirim ve diğer paydaşların önalım hakkı ayrıca gündeme gelir.
Alıcı zaten hissedarsa şufa kullanabilir miyim?
Mevcut paydaşa yapılan satışta, kural olarak yasal önalım doğmaz. Alıcının satış tarihindeki sıfatı tapu kayıtlarıyla kontrol edilir.
2026 yılında dava süresi bir yıl mı, iki yıl mı?
Satış tarihine bağlıdır. 25 Aralık 2025 ve sonrasındaki satışlarda üst sınır bir yıl; önceki satışlarda geçiş hükmü gereği iki yıldır. Noter bildirimiyle başlayan üç aylık süre her iki durumda ayrıca dikkate alınır.
Noter bildirimi gelmezse süre hiç dolmaz mı?
Hayır. Üç aylık bildirim süresi ile satıştan itibaren işleyen üst süre farklıdır. Bildirim yapılmaması üst süreyi ortadan kaldırmaz.
Tapuda gösterilen düşük bedeli yatırarak payı alabilir miyim?
Yeni düzenlemede mahkemece belirlenen rayiç bedel ve alıcıya düşen tapu giderleri esas alınır. Tapudaki düşük tutarın mutlaka yeterli olacağı kabul edilemez.
Eski açılmış davamda bedel değişebilir mi?
Bedel düzenlemesi yürürlükten önce açılmış davalara da uygulanır. Dosyanın aşaması, mevcut depo ve mahkemenin yeni ara kararları incelenmelidir.
Önalım bedelini taksitle yatırabilir miyim?
Kanun, mahkemenin belirlediği yere kesin sürede nakden yatırma yükümlülüğü getirir. Alıcıyı veya mahkemeyi bağlayan kendiliğinden bir taksit hakkı yoktur.
Taşınmazı yıllardır ayrı bölümler hâlinde kullanıyoruz. Bunun etkisi olur mu?
Evet. Fiilî taksim ve dürüstlük kuralı yönünden değerlendirme yapılabilir. Kullanımın kapsamı ve benimsenmesi somut delillerle araştırılır.
Bağış gösterilen satışta önalım mümkün mü?
Gerçek bağış satış değildir. İşlemin gerçekte satış olduğu iddiası varsa muvazaa ve ispat ayrıca değerlendirilir; yalnız şüphe yeterli değildir.
Komşu tarlayı öncelikle alabilir miyim?
Sırf sınırdaş olmak, bugün TMK’daki paydaş önalımını sağlamaz. Aynı parselde hissedar olmak farklıdır; sınırdaş malike ilişkin eski özel düzenleme kaldırılmıştır.
Aynı apartmanda başka daire satılırsa şufa hakkım var mı?
Sırf başka bir dairenin maliki olmanız nedeniyle yoktur. Satılan bağımsız bölümün kendisinde paydaş olmanız hâlinde durum farklı değerlendirilir.
Birden fazla hissedar aynı pay için dava açabilir mi?
Birden fazla paydaş hakkını kullanabilir. Her birinin koşulları, süreleri ve taleplerin birlikte değerlendirilmesi incelenir; ilk başvuranın otomatik olarak bütün payı kazanacağı varsayılmaz.
İhtar çekmek dava açmak yerine geçer mi?
Hayır. Yasal önalım alıcıya karşı dava ile kullanılır. Tek başına satın almak istediğinizi bildirmeniz tescili sağlamaz.
Önalım davası satış işlemlerini kendiliğinden durdurur mu?
Hayır. Uygun koşullarda ayrıca ihtiyati tedbir istenebilir. Mahkeme somut olgulara ve ilgili usul koşullarına göre karar verir.
Avukat tutmak zorunlu mu?
Kural olarak kişi davasını kendisi takip edebilir. Ancak satış tarihi, taraf teşkili, bedel deposu, deliller ve kesin süreler birlikte yönetildiğinden dosyaya özgü hukuki yardım almak önemlidir.