Ceza ve İnfaz Hukuku • Hukuki Bilgilendirme

Cezayı Dışarıda Çekmek: Denetimli Serbestlik Şartları

Cezaevine girdi çıktı, iyi hâl değerlendirmesi, yükümlülükler ve ihlale karşı başvurular

Cezayı dışarıda çekmek olarak ifade edilen denetimli serbestlik, hapis cezasının belirli şartlarla toplum içinde infazıdır. Denetimli serbestlik, şartları bulunan hükümlünün cezasının koşullu salıverilme tarihine kadar olan bölümünü toplum içinde, belirlenen yükümlülüklere uyarak infaz etmesidir. Cezanın kısa olması veya açık cezaevine teslim olunması tek başına yeterli değildir. İnfaz hesabı, suç tarihi, iyi hâl, hükümlünün talebi ve infaz hâkimliği kararı birlikte değerlendirilir. (5275 sayılı Kanun m.105/A.) [1]

Ön Görüşme Formu

“Cezaevine girdi çıktı kaç gün sürer?” sorusuna bütün dosyalar için aynı gün sayısıyla cevap verilemez. Kanuni asgari süre ile kurumun değerlendirme ve karar işlemleri farklı konulardır. Avukattan alınacak hizmet; doğru tarihin hesaplanması, başvurunun ve raporların takibi, olumsuz karara karşı hukuki yolun kullanılması ve dışarıdaki denetim planının incelenmesini kapsayabilir.

Bu yazı ağırlıklı olarak 5275 sayılı Kanun m.105/A kapsamında hapis cezasının denetimli serbestlikle infazını anlatır. Soruşturma aşamasındaki adli kontrol, TCK m.191 kapsamında kamu davasının açılmasının ertelenmesine bağlı denetim ve koşullu salıverilme sonrasındaki denetim ayrı kurallara tabidir. Bu süreçlere ilişkin süreler birbirine taşınmamalıdır.

Denetimli serbestlikten kimler yararlanabilir

Genel kural; açık ceza infaz kurumunda veya çocuk eğitimevinde bulunan, koşullu salıverilmesine bir yıl veya daha az süre kalan iyi hâlli hükümlünün talebidir. Cezaevi idaresinin değerlendirme raporu dikkate alınarak infaz hâkimi karar verir. Açık kuruma ayrılma şartları oluştuğu hâlde iradesi dışındaki bir nedenle ayrılamayan veya bu nedenle kapalı kuruma geri gönderilen iyi hâlli hükümlüler için m.105/A/2 ayrıca değerlendirilir. [1]

Avukat, uygunluk incelemesinde şu belgeleri birlikte değerlendirir:

  • Kesinleşmiş kararlar, suç tarihleri ve uygulanan kanun maddeleri.
  • Ceza miktarları, toplama kararları ve güncel müddetname.
  • Gözaltı/tutukluluk veya başka nedenle mahsup edilecek süreler.
  • Tekerrür ve koşullu salıverilmenin geri alınması gibi özel infaz kayıtları.
  • Açık kuruma ayrılma durumu, iyi hâl raporları ve disiplin işlemleri.
  • Yaş, çocuk, hastalık veya engellilik nedeniyle uygulanabilecek özel hükümler.

Ödenmeyen adli para cezasından çevrilen hapis, m.105/A/4 nedeniyle bu usulden yararlanamaz. Para cezasının infazındaki ödeme veya kamuya yararlı çalışma gibi yollar kendi kurallarına göre incelenir. Aynı kişinin başka bir hapis cezasının da bulunması, para cezasından çevrilen bölümün kendiliğinden denetimli serbestliğe dönüşmesini sağlamaz. [1]

Hukuk dosyası ve adalet terazisinin yanında, açık kapıdan günlük yaşama dönen kişiyi gösteren temsili denetimli serbestlik görseli
Denetimli serbestlik, cezanın yükümlülüklere uyularak toplum içinde infaz edilmesini sağlar. Temsili görsel.

Denetimli serbestlik bir yıl mı üç yıl mı

İnternette görülen farklı sürelerin önemli bölümü, farklı hukuki düzenlemelere aittir. Ayrıca denetimli serbestliğe ayrılabilecek zaman aralığı ile her hükümlünün dışarıda geçireceği fiilî süre aynı değildir. Koşullu salıverilmesine dört ay kalan bir kişinin sırf genel düzenlemede bir yıl yazıyor diye mutlaka bir yıl denetime tabi tutulması söz konusu olmaz.

Hukuki durumİncelenecek süre ve temel koşul
Genel düzenlemeKoşullu salıverilmeye bir yıl veya daha az kalması; m.105/A/1’in diğer koşulları
Sıfır-altı yaş grubunda çocuğu bulunan kadın hükümlüM.105/A/3-a kapsamında iki yıl veya daha az; diğer koşullar saklı
Ağır hastalık, engellilik veya kocama nedeniyle hayatını yalnız sürdüremeyen hükümlüM.105/A/3-b kapsamında üç yıl veya daha az; kanundaki rapor usulü ve diğer şartlar
30 Mart 2020 tarihine kadar işlenen, kapsam dışı tutulmamış suçlarGeçici m.6 kapsamında bir yıllık sürenin üç yıl uygulanması; maddede ayrıca özel kişisel durumlar bulunur
31 Temmuz 2023 ve öncesinde işlenen, geçici m.10/6 kapsamındaki suçlar7571 sayılı Kanun sonrası, koşulları varsa üç yıl erken yararlanma; bu yolun açık kurumda en az üç ay kalma koşulu ayrıca incelenir

İlk üç satırın dayanağı m.105/A; dördüncü satırın dayanağı geçici m.6; son satırın dayanağı geçici m.10/6 ve 7571 sayılı Kanun m.27’dir. [1][3]

31 Temmuz 2023 düzenlemesi herkes için otomatik tahliye anlamına gelmez. Geçici m.10/6; bazı nitelikli öldürme suçları, deprem nedeniyle yapıların yıkılması/çökmesi/hasarı sonucu meydana gelen öldürme suçları, maddede belirtilen cinsel suçlar, terör ve örgüt suçları ile diğer kapsam dışı suçlar bakımından istisnalar içerir. Kapalıdan açığa erken ayrılmada toplam cezaya göre bir veya üç ay kapalı kurumda bulunma koşulları; denetimli serbestlikte üç yıl erken yararlanmada ise en az üç ay açık kurumda kalma koşulu ayrıca önemlidir. [1][3]

Bu üç aylık koşul, geçici m.10/6’daki özel erken yararlanma yoluna aittir. Genel m.105/A kapsamında zaten uygun olan herkese ek üç ay cezaevinde kalma şartı getirildiği şeklinde yorumlanmamalıdır. Avukat, aynı dosyada uygulanabilecek genel ve özel hükümleri birlikte değerlendirir; farklı süreler otomatik olarak üst üste eklenmez.

4 Haziran 2025 sonrası beş gün ve onda bir şartı

7550 sayılı Kanun’la m.105/A/1’e eklenen kurala göre hükümlünün, beş günden az olmamak üzere, koşullu salıverilme tarihine kadar ceza infaz kurumunda geçirmesi gereken sürenin en az onda birini kurumda geçirmiş olması gerekir. Geçici m.11, bu düzenlemenin yürürlükten önce işlenen suçlarda uygulanmayacağını belirtir. [2]

  • 4 Haziran 2025’ten önce işlenen suçlar: Sonradan getirilen bu beş gün/onda bir şartı uygulanmaz. Diğer infaz ve iyi hâl koşulları devam eder.
  • 4 Haziran 2025 ve sonrasında işlenen suçlar: Düzenlemenin kapsamındaki dosyada, beş günlük taban ve onda bir hesabı birlikte gözetilir.

Burada esas alınan tarih suç tarihidir. Mahkûmiyetin kesinleştiği, çağrı kâğıdının geldiği veya HAGB hükmünün açıklandığı tarihin daha yeni olması, eski suç tarihini kendiliğinden değiştirmez.

Beş gün, herkes için yeterli süre değildir. Yalnızca hesap mantığını göstermek için: koşullu salıverilmeye kadar kurumda geçirilmesi gereken süre 40 gün olarak belirlenmişse onda biri 4 gündür ve beş günlük taban gündeme gelir. Aynı süre 180 günse onda biri 18 gündür. Bu örnekler; bütün diğer koşulların sağlandığı varsayımına dayanır, belirli bir ceza miktarı için tahliye tarihi vermez. Mahsup, birden fazla ilam, açık kurum koşulları ve uygulanacak rejim hesabı değiştirebilir.

İnfaz dosyasında hem önceki hem sonraki tarihli suçlar varsa her ilamın tarihi ve rejimi ayrı incelenmelidir. Eski tarihli bir cezanın varlığı bütün dosyayı yeni şarttan muaf kılmaz; yeni tarihli bir ilamın varlığı da eski suç tarihlerini yenilemez. Avukatın güncel müddetnamedeki hesabı ve dayanakları denetlemesi gerekir.

Cezaevine girdi çıktı kaç gün sürer

“Girdi çıktı”, kanunda tanımlanmış bağımsız bir tahliye türü değildir. Uygulamada kısa süreli cezaevi kabulü sonrasında denetimli serbestliğe ayrılma için kullanılan bir ifadedir. Kısa cezanın bulunması, kapıdan giriş ve aynı gün çıkış şeklinde garantili bir işlem yaratmaz.

Bütün dosyalar için geçerli bir “en fazla üç gün” veya “en fazla beş gün” sınırı yoktur. İlgili asgari süre dolsa bile iyi hâl incelemesi, değerlendirme raporu, infaz hesabı ve hâkim kararı tamamlanmalıdır. Buna karşılık sırf kurumun genel işleyişi gerekçe gösterilerek hukuki dayanağı bulunmayan bir bekleme süresinin uygulanması da sorgulanabilir.

4 Haziran 2025 öncesi suçta yeni beş günlük şartın uygulanmaması, birkaç gün içinde karar alınabilmesini hukuken mümkün kılabilir; fiilî süre taahhüt edilemez. Başka ilamın sonradan ulaşması, mahsup veya toplama sorunu, eksik rapor, disiplin işlemi, hafta sonu ve resmî tatil gibi nedenler değerlendirme süresini etkileyebilir.

Avukat; talebin kayıt tarihini, kurul kararını, raporun tamamlanmasını, infaz hâkimliğine gönderim tarihini ve kararın kuruma ulaşmasını izler. Hangi işlemin eksik olduğunu belirleyerek tamamlanmasını veya hukuka aykırılığın giderilmesini isteyebilir. Eskişehir için kamuya açık, bütün dosyalara uygulanabilecek doğrulanmış bir kısa süre ortalaması veya sabit kurul günü bulunmadığından bu yazıda gün garantisi verilmemektedir.

Çağrı kağıdından cezaevine kabule kadar süreç

Çağrı kâğıdının türüne göre önce Cumhuriyet başsavcılığına başvuru ve ardından belirlenen açık kuruma teslim gündeme gelebilir. Başsavcılığa başvurunun yerini doğrudan denetimli serbestlik müdürlüğüne gitmek almaz. Çağrı ve EK-1’deki ayrı süreler, Çağrı Kağıdı Geldi Ne Yapmalıyım yazısında açıklanmıştır.

Kurum kabulünde kimlik, infaz evrakı, kayıt, arama ve sağlık işlemleri gerçekleştirilir. Müddetnamedeki tarihler ile mevcut cezalar kontrol edilir. Kişinin denetimli serbestlikten yararlanma isteği ve koşulları, kurum aşamasındaki incelemenin konusudur. (5275 sayılı Kanun m.20-21 ve m.105/A.) [1]

Denetimli serbestlik başvurusu kendiliğinden mi yapılır

Genel m.105/A uygulaması hükümlünün talebine bağlıdır. Yalnızca cezaevine girilmesi, talebin mutlaka kayda alındığı anlamına gelmez. Hükümlünün isteği kurum aracılığıyla alınabilir; avukat da başvurunun, hukuki açıklamaların ve gerekli belgelerin dosyaya sunulmasını takip edebilir. Talebin alınması ile talebin kabulü farklı aşamalardır. [1]

Cezaevine kabulden önce ayrıca infaz hâkimliğine bir dilekçe verilmesi, henüz hazırlanmamış iyi hâl raporunun veya karşılanmamış kurum şartının yerine geçmez. Normal akışta kurumun değerlendirme belgeleri ilgili infaz hâkimliğine iletilir. Ret veya gecikme gibi ayrı bir uyuşmazlık doğmuşsa buna yönelik başvuru ayrıca değerlendirilir.

İyi hâli kim değerlendirir ve kurul ne zaman toplanır

İyi hâl, ceza infaz kurumundaki idare ve gözlem kurulu tarafından değerlendirilir. Kurum düzenine uyum, yükümlülüklerin yerine getirilmesi, iyileştirme faaliyetleri, diğer kişilerle ilişkiler ve yeniden suç işleme ya da mağdura zarar verme riski gibi ölçütler dikkate alınır. Sadece “disiplin cezası yok” denilmesi bütün değerlendirmenin yerine geçmez. (5275 sayılı Kanun m.89.) [1]

Kurulun yapısı dosyaya göre değişebilir. Kanunda sayılan suçlar ve toplam on yıl veya üzeri hapis cezaları yönünden Cumhuriyet savcısının başkanlık ettiği genişletilmiş kurul düzenlemesi bulunmaktadır. Kısa süreli her dosyanın aynı yapıda bir “savcılık komisyonuna” çıkacağı varsayılmamalıdır.

Gözlem ve Sınıflandırma Merkezleri ile Hükümlülerin Değerlendirilmesine Dair Yönetmelik m.15, kurulun gerektiğinde her zaman toplanabilmesine imkân verir. Kanundaki periyodik altı aylık değerlendirme, ilk defa gelen herkesin denetimli serbestlik için altı ay beklemesi gerektiği anlamına gelmez. Dosyanın hak kazanma tarihi ve gerekli incelemeler esas alınır. [5]

Olumsuz iyi hâl kararı verilirse gerekçe, değerlendirme kayıtları ve yeniden inceleme tarihi birlikte ele alınır. Avukat; kişiye özgü gerekçe bulunmamasını, yanlış olguya dayanılmasını veya usul eksikliğini, dayanaklarıyla infaz hâkimliğine taşıyabilir. Gerekçeyi görmeden yalnızca “kurul reddetti” bilgisiyle itiraz hazırlamak yeterli değildir.

Denetimli serbestliğe çıkma kararını kim verir

Kurumun olumlu görüşü, tek başına salıverilme kararı değildir. M.105/A kapsamındaki kararı infaz hâkimi verir. Hükümlünün talebi, kurum raporu, süre hesabı ve diğer koşullar değerlendirilir. Kararın kuruma ulaşması ve uygulanmasıyla hükümlü denetimli serbestliğe ayrılır. [1]

Denetimli Serbestlik Hizmetleri Yönetmeliği m.77 uyarınca infaz dosyası, kararın verildiği gün ilgili müdürlüğe UYAP üzerinden gönderilir. Avukat, kurum evrakının gönderimini ve infaz hâkimliği dosyasındaki gelişmeleri takip edebilir; elektronik olarak görünmeyen belgelerin örneklerini ilgili birimden isteyebilir. [4]

Buradaki idare ve gözlem kurulu ile dışarıdaki denetimli serbestlik müdürlüğünün infaz işlemleri değerlendirme komisyonu aynı kurul değildir. İlki cezaevi aşamasındaki iyi hâl ve ilgili değerlendirmeleri yapar; ikincisi dışarıdaki denetim planı ve uygulama işlemlerini değerlendirir.

Cezaevinden çıktıktan sonra müdürlüğe kaç gün içinde başvurulur

M.105/A kapsamında çıkan hükümlü, beş gün içinde talebinde belirttiği denetimli serbestlik müdürlüğüne başvurmak zorundadır. Süre, ceza infaz kurumundan ayrılışı takip eden gün başlar. Son gün tatile rastlarsa tatili izleyen günün mesai bitimine uzar. Buradaki beş gün, beş iş günü değildir. (M.105/A/6-a; Yönetmelik m.79.) [1][4]

Cezaevinden verilen bildirim ve başvuru bilgileri esas alınır; ev adresine yeni bir tebligat gelmesi beklenmez. Avukata ayrıca bildirim yapılması gerektiği düşüncesiyle kişinin başvurusunu ertelemesi de doğru değildir. Başvuru kişinin kendisine ait bir yükümlülüktür.

Başka bir müdürlüğe gitmek, kimlik belgesinin bulunmaması veya belgelenebilir bir engel nedeniyle başvuramamak gibi durumların yönetmelikte özel işlemleri vardır. Avukat, yönlendirme ve tutanakların oluşmasını, mazeretin belgelenmesini ve gerektiğinde hâkimliğe aktarılmasını takip edebilir. Bunlar sürenin isteğe bağlı olarak uzatılabileceği anlamına gelmez.

Yükümlülükler cezaevinde mi dışarı çıktıktan sonra mı belirlenir

Cezaevinde denetimli serbestliğe ayrılma koşulları değerlendirilir; ayrılışta başvurulacak müdürlük ve başvuru yükümlülüğü bildirilir. İmzanın günü, çalışma yeri, programlar ve diğer kişisel yükümlülükler ise esas olarak müdürlükteki risk ve ihtiyaç değerlendirmesinden sonra hazırlanan denetim planında somutlaştırılır. (M.105/A/5; Yönetmelik m.35-36 ve 78-80.) [1][4]

Plan, müdürlüğe başvurudan itibaren en geç beş iş günü içinde hazırlanır. Kişiye yükümlülükler, ihlal sayılacak davranışlar ve dikkat edilecek hususlar açıklanır; bir nüsha verilir. İmzadan kaçınmak yükümlülükten muafiyet sağlamaz. Plan hazırlandığı anda yürürlüğe girer; komisyon onayına sunulması yürürlüğü durdurmaz. [4]

Her yükümlülüğün fiilî başlangıcı, kendisine bildirilen takvime göre izlenir. Plan hazırlanması için tanınan süre, kişiye bu arada hiçbir kurala uymama hakkı vermez.

İşlem veya yükümlülükSüre kuralı
Cezaevinden sonra ilk müdürlük başvurusuAyrılışı takip eden günden başlayarak beş gün; son gün tatil kuralı saklı
Denetim planının hazırlanmasıMüdürlük başvurusundan itibaren en geç beş iş günü
Belirlenen yere başvurma yükümlülüğünün başlatılmasıMüdürlük başvurusundan itibaren on gün içinde
Kamuya yararlı çalışmanın başlatılmasıMüdürlük başvurusundan itibaren otuz gün içinde
Gereken eğitim ve iyileştirme programının başlatılmasıMüdürlük başvurusundan itibaren en geç üç ay içinde

Tablodaki son üç süre, idarenin uygulamayı başlatmasına ilişkin üst sürelerdir; hükümlünün bekleyebileceği serbest süreler değildir. Bildirilen daha erken randevuya uyulur. (Yönetmelik m.36, 79, 81, 83 ve 85.) [4]

Denetimli serbestlikte hangi yükümlülükler uygulanır

Kamuya yararlı bir işte ücretsiz çalışma

Yönetmelik m.80/2, m.105/A kapsamındaki hükümlüler için kamuya yararlı çalışma öngörür; m.81’de uygulanmama ve mazeret hükümleri ayrıca düzenlenmiştir. Genel hesapta denetimli serbestlik süresinin üçte birlik bölümü çalışma yükümlülüğüyle ilişkilendirilir; günlük dört, aylık seksen saat esas alınır. Kanuni sınırlar içinde çalışma saatlerinin birleştirilmesi mümkündür. Bu, bütün denetim dönemi boyunca her gün kesintisiz sekiz saat çalışılacağı anlamına gelmez. [4]

Bir iş sözleşmesiyle çalışma, kendi işini işletme, örgün eğitim veya çalışmaya engel sağlık durumu belgelenerek yükümlülüğün kaldırılması talep edilebilir. Mazeretin doğruluğu ve haklılığı araştırılır; komisyon gerektiğinde infaza ara verir ve durumun devamını denetler. Yaş, küçük çocuk veya gebelik nedeniyle uygulanmayan hâller de vardır. Çalışıyor olmak, karar alınmadan yükümlülüğü kendiliğinden kaldırmaz. Avukat, uygun belgelerle muafiyet/ara verme ve takvim taleplerini değerlendirebilir. (M.81/9-11.) [4]

İmza veya belirlenen yere başvurma

Halk arasında “imza” denilen denetim, belirlenen gün ve saatte müdürlüğe, kolluğa veya belirlenen başka bir yere başvurmayı kapsayabilir. Herkese haftada bir gün uygulanmaz. Yönetmelik m.83’te, bu yükümlülük verilenler için risk düzeyine göre şu takvim bulunur: [4]

Risk düzeyiİlk üç ayÜç ile altı ay arasıAltı aydan sonra
YüksekHer günHaftada üç günHaftada iki gün
OrtaHaftada dört günHaftada iki günHaftada bir gün
DüşükHaftada iki günHaftada bir günHaftada bir gün

Bu tablo, kişiye tebliğ edilen planın yerine geçmez. Başvuru yeri, saatleri, geçerli istisnalar ve sonradan verilen değişiklik kararları dosyadan izlenir.

Konutta bulunma ve belirli yerlere gitmeme

Yönetmelik m.80/3, yüksek riskli hükümlüler için ayrıca konutta denetim yükümlülüğü öngörür. M.82’ye göre bu yükümlülük, denetimli serbestlikte geçirilecek toplam sürenin en az üçte biri boyunca, günde on ile on iki saat arasında uygulanır. Saatler 18.00–08.00 aralığında; iş, eğitim ve aile durumu dikkate alınarak belirlenir. Risk durumundaki değişikliğe göre kaldırma veya süre değişikliği değerlendirilebilir. [4]

Kişisel risk ve mağdurun korunması ihtiyacına göre belirli yer veya bölgelere gitmeme ya da bölge sınırları içinde bulunma da uygulanabilir. Konutta denetim, m.110’daki cezanın konutta infazından ayrı bir yükümlülüktür. Elektronik izleme kararın niteliğine göre kullanılabilir; herkes için otomatik elektronik kelepçe söz konusu değildir. (Yönetmelik m.80, 82-84.) [4]

Görüşmeler eğitim ve tedavi programları

İhtiyaca göre bireysel görüşme, grup çalışması, öfke yönetimi, iletişim, mesleki eğitim, bağımlılıkla mücadele veya tedavi/iyileştirme programlarına katılım belirlenebilir. Programın konusu, süresi ve devam şartı kişiye açıklanmalıdır. (Yönetmelik m.85.) [4]

Suç türüne göre hangi denetimler gündeme gelebilir

Suçun adı tek başına hazır bir denetim listesi vermez. Suçun işleniş biçimi, tekrar riski, mağdurla ilişki, sağlık, eğitim ve iş durumu değerlendirilir. Aşağıdaki örnekler, özel kanuni zorunluluk dışında kişisel değerlendirmede gündeme gelebilecek konuları gösterir; sabit ceza veya program tarifesi değildir.

Suç veya risk alanıDeğerlendirilebilecek yükümlülük ve hukuki ayrım
Tehdit, ısrarlı takip, şiddet içeren davranışlarMağdurun korunmasına yönelik yer/bölge kısıtlaması, risk durumuna göre konutta denetim, öfke yönetimi ve iletişim programları gündeme gelebilir. Varsa 6284 tedbirleri ayrıca değerlendirilir.
Alkollü araç kullanma ve trafik güvenliği suçlarıAlkol kullanımıyla bağlantılı risk ve ihtiyaç saptanırsa ilgili iyileştirme programları değerlendirilebilir. Sırf mahkûmiyet nedeniyle herkese aynı test takvimi uygulanacağı söylenemez; ehliyete ilişkin ayrı kararlar da kontrol edilir.
TCK m.191 kapsamında uyuşturucu kullanma/bulundurma mahkûmiyetiM.105/A/5, ayrıca tedavi ve rehabilitasyon programlarına katılım öngörür. Bu açık kanuni düzenleme, sıradan bir program ihtimaliyle aynı değildir. Soruşturmadaki m.191 denetimiyle karıştırılmaz.
Hırsızlık, dolandırıcılık ve diğer malvarlığı suçlarıYeniden suç işleme riski, çalışma ve eğitim ihtiyacı üzerinden çalışma, başvuru ve iyileştirme programları değerlendirilebilir. Her dosyada otomatik mağdura ödeme planı kurulacağı söylenemez.
Cinsel suçlar ve bazı özel infaz rejimleriÖnce yararlanma ve açık kuruma ayrılma koşulları; ayrıca m.108 kapsamındaki tedavi ve diğer özel yükümlülükler incelenir. Genel tablo tek başına uygulanmaz.

Tablodaki olası uygulamalar, Yönetmelik m.35 ve 80-85’teki bireyselleştirme esaslarına dayanır. TCK m.191 mahkûmiyetindeki ek zorunluluk doğrudan m.105/A/5’ten kaynaklanır. Her suç için aynı sonuç veya aynı imza sıklığı çıkarılması bu esaslara uygun olmaz. [1][4]

Eskişehir Denetimli Serbestlik Müdürlüğünün açıkladığı uygulamalar

Eskişehir Müdürlüğünün resmî İyileştirme Çalışmaları sayfasında öfke yönetimi, iletişim, bağımlılıkla mücadele, bireysel ve grup çalışmaları ile meslek kursları açıklanmaktadır. Bu bilgi, yerelde uygulanabilecek faaliyetleri gösterir; her hükümlünün hepsine katılacağı anlamına gelmez. [6]

Resmî Kamu Yararına Çalışma açıklamasında park ve bahçe düzenlemesi, kütüphane/arşiv işleri, temizlik ve bakım gibi görev örnekleri bulunmaktadır. Bağımlılıkla Mücadele sayfası danışmanlık, eğitim ve rehabilitasyon faaliyetlerini; Elektronik İzleme sayfası ise kararın niteliğine göre toplum içinde izlemeyi anlatır. [7][8][9]

Müdürlüğün mesleki eğitim duyuruları, kurs olanaklarının da bulunabileceğini gösterir. Ancak genel bir duyuru, kişinin kendi denetim planında değişiklik yapmaz. Kursa kabul, devam ve çalışmadan sayılma gibi hususlar dosyadaki kararla eşleştirilmelidir.

Resmî sayfalarda müdürlük adresi Arifiye Mahallesi, Müftülük Sokak No:8, Odunpazarı/Eskişehir; telefonları 0222 230 92 11 ve 0222 220 79 79 olarak gösterilmektedir. Telefonla bilgi alınması, şahsen başvuru yükümlülüğünü yerine getirmez. Güncel kurum bilgileri resmî iletişim sayfasından kontrol edilebilir.

İş adres veya sağlık durumuna göre denetim planı değişebilir mi

Risk ve ihtiyaçların değişmesi, iş veya eğitim takvimi ve belgelenmiş sağlık sorunları üzerine planın yeniden değerlendirilmesi istenebilir. Avukat; değişikliğin gerekçesini, ilgili belgeleri ve talep edilen uygulanabilir takvimi somutlaştırabilir. Yükümlülüklerin infazı mümkün olmalı ve hapis cezasından daha ağır sonuç doğuracak şekilde uygulanmamalıdır. (Yönetmelik m.35-36 ve m.80/7.) [4]

Adres değişikliği, başka müdürlüğe nakil ve müdürlüğün yetki sınırı dışına çıkma aynı işlem değildir. Yönetmelik m.43 çerçevesinde izin veya nakil gerekebilir. İşe girmek, şehir değiştirmek veya seyahat etmek, verilmiş yükümlülükleri kendiliğinden askıya almaz. Yazılı karar ve bildirilen yeni takvim esas alınır.

Denetimli serbestliğe beş gün içinde başvurulmazsa ne olur

İlk başvuru süresinin kaçırılması, devam eden bir programda imzanın aksatılmasından farklı değerlendirilir. Burada “önce üç ihlal hakkım var” düşüncesiyle hareket edilemez. M.105/A/6-a uyarınca açık ceza infaz kurumuna gönderilme gündeme gelir. [1]

Yönetmelik m.79/6-8, beş günlük süreden sonra yedinci gün mesai bitimine kadar izlenecek işlemleri; altıncı veya yedinci gün gelen kişinin mazeretinin tutanakla hâkime gönderilmesini düzenler. Bu düzenleme, başvuru süresinin serbestçe yedi güne çıktığı anlamına gelmez. Başvuru süresi beş gündür. Sürenin bitiminden itibaren iki gün daha geçmiş olmasına rağmen başvurmayanlar hakkında TCK m.292-293 kapsamında işlem de gündeme gelir. [1][4]

Hastanede yatış veya başka belgelenebilir engel varsa avukat; zaman çizelgesini, sağlık kayıtlarını, bildirimleri ve başvuru girişimlerini ortaya koyabilir. Mazeretin kabulünü ve hukuki sonucu ilgili merci değerlendirir.

İmzaya gitmezsem veya programa katılmazsam denetim bozulur mu

Yönetmelik m.44 uyarınca belirlenen kurallara, programa ve denetimli serbestlik personelinin ilgili çağrılarına uyulmaması ihlal sayılabilir. Uyarı yazılı olarak tebliğ edilir. Yetişkinler bakımından bir yıl içinde mazeretsiz ve kasıtlı üç ihlal, uymamakta ısrar olarak değerlendirilir; ikinci uyarıdan sonra üçüncü ihlal saptandığında dosyanın kapatılması süreci başlatılır. Çocuklara ilişkin özel düzenleme ayrıca değerlendirilir. [4]

Bu kural, “iki kez istediğim gibi gitmeyebilirim” hakkı vermez. İlk ihlal de kayda alınabilir ve uyarı doğurabilir. Ayrıca ilk müdürlük başvurusunu kaçırma, yeni suç nedeniyle kamu davası veya başka bir mahkûmiyet gibi durumlar, program ihlaline ait uyarı sayısıyla aynı değildir.

Israr hâlinde müdürlüğün talebi üzerine infaz hâkimi, koşullu salıverilme tarihine kadar kalan cezanın açık ceza infaz kurumunda infazına karar verebilir. Müdürlükten iade talebi gönderilmiş olması ile hâkim tarafından iade kararı verilmesi ayrı aşamalardır. Yönetmelik m.87’ye göre karar gelene kadar denetimli serbestlik infazına devam edilir. [1][4]

Denetim sırasında yeni suç isnadı olursa ne olur

M.105/A/7, denetim başladıktan sonra işlendiği iddia edilen ve cezasının alt sınırı en az bir yıl hapis olan kasıtlı suçtan kamu davası açılmasını özel olarak düzenler. Bu durumda müdürlüğün talebiyle infaz hâkimi açık ceza infaz kurumuna gönderme kararı verebilir. Yalnızca bir şikâyet yapılması veya soruşturma bulunması ile bu koşul aynı değildir. [1]

Yeni yargılamada beraat, ceza verilmesine yer olmadığı, ret veya düşme kararı verilirse denetimli serbestlikle infaza devam konusunda yeniden infaz hâkimi kararı gerekir. Başka bir kesinleşmiş mahkûmiyetin infaza girmesi ise toplama ve yeni süre hesabı doğurabilir. Avukat, iki dosyanın birbirine etkisini takip eder.

Denetimli serbestlik ihlaline nasıl itiraz edilir

Başvuru yolu, itiraz edilen işlemin türüne göre belirlenir. Avukatın önce denetim planını, ihlal tutanağını, uyarıların tebliğini ve varsa iade kararını edinmesi gerekir.

İşlem veya kararHukuki yol
Denetim planı, müdürlük uyarısı veya müdürlük işlemiMüdürlüğe itiraz veya infaz hâkimliğine şikâyet; Yönetmelik m.48
İdare ve gözlem kurulunun olumsuz iyi hâl kararıİşlemin niteliğine göre infaz hâkimliğine şikâyet; 4675 sayılı Kanun
Denetimli serbestlik talebinin reddine veya kuruma iadeye ilişkin infaz hâkimliği kararıKararı veren hâkimlik aracılığıyla ilgili ağır ceza mahkemesine itiraz

İnfaz hâkimliğine şikâyet için genel süre, öğrenmeden itibaren on beş gün ve her hâlde işlem tarihinden itibaren otuz gündür. İnfaz hâkimliği kararına itiraz süresi, tebliğden itibaren iki haftadır. Müdürlüğe yapılan yeniden değerlendirme talebinin bütün yargısal süreleri kendiliğinden durdurduğu varsayılmamalıdır. (4675 sayılı Kanun m.5-6; Yönetmelik m.48.) [4][10]

Şikâyet, işlemi kendiliğinden durdurmaz. Açık hukuka aykırılık ve giderilmesi güç veya imkânsız sonuç koşulları birlikte bulunuyorsa durdurma/erteleme ayrıca talep edilebilir. Karar alınmadan denetime son vermek, yeni ihlal oluşturabilir.

Avukat ihlal dosyasında neleri inceler

Planın doğru kişiye ve anlaşılır biçimde bildirilip bildirilmediği, gün ve saat değişikliğinin tebliği, ihlalin gerçekten gerçekleşip gerçekleşmediği ve kayıtların tutarlılığı değerlendirilir. Sağlık veya başka mazeret belgeleriyle ihlal tarihi eşleştirilir. Uyarı sırası, bir yıllık dönem, mazeretsizlik ve kasıt koşulları ile kararın gerekçesi kontrol edilir.

Örneğin bir sağlık belgesi, her ihlali otomatik olarak ortadan kaldırmaz; belgenin ihlal günüyle ve yükümlülüğün yerine getirilememesiyle bağlantısı açıklanmalıdır. Benzer şekilde sözlü olarak izin istendiği iddiası, verilen yazılı iznin yerine geçmeyebilir. Avukatın görevi, haklı hukuki ve maddi itirazları kayıtlarla ortaya koymaktır.

Denetimli serbestlik bittiğinde ceza tamamen bitmiş olur mu

M.105/A kapsamındaki infaz, koşullu salıverilme tarihine kadar olan bölümü kapsar. Bu tarihe yaklaşılırken müdürlük tarafından salıverme öncesi değerlendirme raporu hazırlanır ve koşullu salıverilme işlemleri için dosya gönderilir. Koşullu salıverilme sonrası denetim ile hak ederek tahliye tarihi ayrı kavramlardır. Denetimli serbestlik planının sona ermesi, her durumda cezanın bütün sonuçlarıyla o gün bittiğini veya adli sicilin hemen silineceğini göstermez. (M.107-108; Yönetmelik m.88-89.) [1][4]

Avukat, süreç sonunda kararların ve dosya kayıtlarının doğru kapanmasını, varsa sonraki denetim yükümlülüklerinin açıklanmasını ve müddetnamedeki tarihlerin birbirinden ayrılmasını sağlayacak hukuki takibi yapabilir.

Denetimli serbestlik sürecinde avukattan nasıl hizmet alınır

Hizmet, cezaevine teslimden önce infaz hesabının kontrolüyle başlayabilir. Kuruma girdikten sonra talebin kaydı, iyi hâl raporu, infaz hâkimliği dosyası ve kararın uygulanması izlenebilir. Dışarıya ayrıldıktan sonra denetim planı incelenebilir; iş, eğitim ve sağlık durumuna uygun değişiklik talepleri ile ihlal veya iade kararına karşı başvurular hazırlanabilir.

Avukatla çalışılması, şahsen başvuru, imza, çalışma veya programa katılma yükümlülüklerini kaldırmaz. Ancak bu yükümlülüklerin doğru anlaşılmasına, hukuka uygun kurulmasına ve haklı itirazların süresinde ileri sürülmesine katkı sağlar.

Eskişehir’de infaz hesabı, denetimli serbestlik talebi, iyi hâl kararı veya ihlal işleminin değerlendirilmesi için ceza hukuku avukatlık hizmetlerimiz hakkında bilgi alabilirsiniz. Görüşme talebinde bulunurken aşamanızı ve size tebliğ edilen belgenin tarihini belirtmeniz, hizmet kapsamının belirlenmesini kolaylaştırır.

Sık sorulan sorular

Denetimli serbestlik için herkes beş gün yatmak zorunda mı

Hayır. Yeni beş gün/onda bir koşulu 4 Haziran 2025 öncesi suçlarda uygulanmaz. Sonraki suçlarda da beş gün tek başına yeterli olmayabilir; onda bir hesabı ve diğer koşullar birlikte incelenir.

Kurul olumlu karar verdiğinde hemen çıkılır mı

Olumlu değerlendirme, infaz hâkimliği kararının yerine geçmez. Kararın verilmesi, kuruma ulaşması ve uygulanması gerekir.

Cezaevinden çıkınca evime tebligat gelmesini bekleyebilir miyim

M.105/A kapsamında beş günlük müdürlük başvurusu için yeni bir ev tebligatı beklenmez. Ayrılışta verilen belge ve bilgiler esas alınır.

İşe girersem kamuya yararlı çalışma kendiliğinden kalkar mı

Hayır. Çalışmanın belgelenmesi ve ilgili talebin değerlendirilmesi gerekir. Karar değişmeden yükümlülüğe uyulmaması ihlal riski doğurur.

İmzaya bir kez gitmemek kesin olarak cezaevine dönüş sebebi mi

Her dosyada otomatik aynı sonuç doğmaz. İhlalin türü, mazeret, kasıt, uyarılar ve tekrar değerlendirilir. İlk müdürlük başvurusunun kaçırılması ise farklı bir düzenlemeye tabidir.

İtiraz ederken denetimlere devam etmek gerekir mi

Evet; işlemi durduran veya değiştiren bir karar olmadıkça mevcut yükümlülüklerin devam ettiği gözetilmelidir. Başvuru tek başına durdurma sağlamaz.

Mevzuat ve kaynaklar

Hukuki kontrol tarihi 25 Ekim 2026. Suç tarihi, infaz rejimi ve özel düzenlemeler dosya üzerinden değerlendirilmelidir. Kurumsal duyurular kişiye verilmiş kararın yerine geçmez.

[1] 5275 sayılı Kanun, özellikle m.20-21, 89, 105/A, 106-108 ve geçici m.6, 10. Kurumsal sayfadaki eski metin, aşağıdaki değişiklik kanunlarıyla birlikte değerlendirilmiştir.

[2] 7550 sayılı Kanun, m.13 ve 17; beş gün/onda bir koşulu ve geçici m.11.

[3] 7571 sayılı Kanun, m.27; geçici m.10/6’nın suç tarihi ve kapsam düzenlemesi.

[4] Denetimli Serbestlik Hizmetleri Yönetmeliği, 10 Kasım 2021 tarihli, 31655 sayılı Resmî Gazete; özellikle m.32, 35-36, 41, 43-44, 48 ve 77-89.

[5] Gözlem ve Sınıflandırma Merkezleri ile Hükümlülerin Değerlendirilmesine Dair Yönetmelik, özellikle m.13-17. CTE resmî yönetmelik dizini ve kurulların çalışma usulüne ilişkin resmî yönetmelik metni, m.22 ve 26.

[6] Eskişehir DSM — İyileştirme Çalışmaları.

[7] Eskişehir DSM — Kamu Yararına Çalışma.

[8] Eskişehir DSM — Bağımlılıkla Mücadele.

[9] Eskişehir DSM — Elektronik İzleme; mesleki eğitim duyurusu.

[10] 4675 sayılı İnfaz Hâkimliği Kanunu, m.4-6.

Yorum bırakın

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Yukarı Çık