Ceza Davasında Görev ve Yetki İtirazları

Ceza Hukuku · Av. Emre Taş

Ceza Davasında Görev ve Yetki İtirazları

Ceza davasında görev ve yetki farkı nedir? Doğru mahkeme, suç yeri, yetki itirazının zamanı, karar ve dosyanın gönderilmesinin takibi.

Ön Görüşme Formu

Av. Emre Taş · Eskişehir · Güncelleme: 15 Ekim 2026

Görev ile yer bakımından yetki farklı sorulardır

Görev itirazı, davaya hangi tür mahkemenin bakması gerektiğiyle ilgilidir. Yetki itirazı ise görevli mahkeme türü içinde hangi yerdeki mahkemenin davayı göreceğini tartışır. İki başlığın dayanağı, ileri sürülme zamanı ve karar sonrası işlemleri aynı değildir. “Dosya yanlış mahkemede” açıklaması hangi sorunun kastedildiği belirlenmeden yeterli olmaz.

Mahkemenin başka bir şehirde bulunması, tek başına görevsizlik konusu değildir. Aynı şekilde suçun niteliği nedeniyle farklı mahkeme türünün gündeme gelmesi yalnız adres sorunu olarak ele alınamaz. İddianame, olay anlatımı ve uygulanacak özel kanunlar ilk incelemede birlikte görülür.

Görev hangi bilgiler üzerinden incelenir?

CMK m.3–6 ile mahkemelerin görevini düzenleyen kanunlar ve özel hükümler değerlendirilir. Suçun hukuki niteliği, ilgili ceza düzenlemesi, kişinin yaşı veya özel yargılama usulü gibi konular önem taşıyabilir. Güncel görev düzeni görülmeden yalnız cezanın yaklaşık miktarı üzerinden sonuç çıkarılmamalıdır.

Mahkemenin görevini kendiliğinden değerlendirmesiyle tarafın itirazı birbirini dışlamaz. Ancak duruşmada suçun niteliğinin değişmesi sebebiyle dosyanın alt dereceli mahkemeye gönderilmesine ilişkin CMK m.6 sınırlaması da dikkate alınır. Görev kuralları, dosyanın her an istenen yere gönderilmesini sağlayan sınırsız imkân gibi anlatılamaz.

Ceza duruşması öncesinde savunma dosyasını inceleyen temsili avukat

Yetki hangi yere göre belirlenir?

CMK m.12 ve devamında suçun işlendiği yer temel bağlantıyı oluşturur; suç türü ve olayın yapısına göre özel kurallar bulunur. Birden fazla yerle bağlantı, kesintisiz veya zincirleme fiil, basın ya da dijital ortam gibi özellikler ayrı değerlendirme gerektirebilir. Şikâyetin verildiği adliye her durumda davaya bakacak yer olmak zorunda değildir.

Tarafların ikametleri, hesabın bulunduğu banka şubesi veya bir belgenin teslim yeri tek başına her suç için aynı yetki sonucunu doğurmaz. Önce isnat edilen fiilin nerede ve hangi aşamada gerçekleştiği belirlenir. Delillerin bulunduğu yer veya ulaşım kolaylığı da kanuni bağlantının yerine otomatik geçirilmemelidir.

Yetki itirazının zamanı neden önemlidir?

CMK m.18 uyarınca sanık, ilk derece mahkemesinde yetkisizlik iddiasını duruşmada sorgusundan önce bildirir. Bölge adliye mahkemesinde incelemenin başlaması ve duruşmalı işlerde inceleme raporunun okunması bakımından kanundaki özel zamanlar uygulanır. Bu başlık, esasa ilişkin savunmanın sonuna bırakılmamalıdır.

Görev incelemesindeki kurallarla yetki itirazının bu zaman sınırı karıştırılmamalıdır. Sorgunun yapılıp yapılmadığı ve oturum tutanağındaki işlem sırası kontrol edilir. “Daha sonra kanun yolunda söyleriz” düşüncesi, ileri sürülebilecek bir yetki meselesinin zamanında ele alınmasını engellememelidir.

KonuGörevYetki
Temel soruHangi mahkeme türü?Hangi yer mahkemesi?
DayanakGörev kanunları ve özel usulSuç yeri ve kanuni bağlantılar
ZamanKendi özel kuralları ve sınırlamalarıCMK 18’deki aşama sınırları
HazırlıkSuç, kişi ve yargılama türüFiilin gerçekleştiği yerlere ilişkin belgeler

İtiraz dilekçesinde ne gösterilir?

Mevcut mahkeme ve esas numarası, itirazın görev mi yetki mi olduğu, önerilen mahkeme veya yer ve bunun kanuni dayanağı açıkça yazılır. Olayın yer bağlantısını gösteren belge, işlem tarihi ve iddianamedeki ilgili bölüm belirtilir. Sadece kişinin başka şehirde yaşaması üzerinden hukuki gerekçe kurulmaz.

Birden fazla sanık veya bağlantılı dosya varsa birleştirme ve ayırmanın etkileri de incelenir. Dosyanın doğru yerde görülmesi talebiyle davaları birleştirme istemi aynı işlem değildir. Başvuru, belirsiz biçimde “uygun mahkemeye gönderilsin” demek yerine somut hukuki sorunu tarif etmelidir.

Karar ve dosyanın gönderilmesi nasıl takip edilir?

Görevsizlik veya yetkisizlik kararına karşı kullanılabilecek yol, karar türü ve kanundaki düzenleme üzerinden belirlenir. CMK m.18/3 yetkisizlik kararına itirazı düzenler. Her ara kararın aynı başvuruya açık olduğu veya her ret kararının bağımsız kanun yoluna tabi bulunduğu varsayılmamalıdır.

Karar sonrasında dosyanın yeni mahkemeye fiilen ulaşıp ulaşmadığı, yeni esas numarası, tebligatlar ve önceki işlemlerin durumu izlenir. Gönderme, bütün eski işlemlerin otomatik yok sayıldığı anlamına gelmez. Savunma ve delil talepleri yeni aşamaya göre gözden geçirilir.

İsnadın ilk incelenmesi iddianame ve suçlama; takip düzeni duruşma ve ara karar takibi yazısında açıklanır. Genel hizmet İddianame ve Ceza Davası sayfasındadır.

Sık sorulan sorular

Görev ve yetki aynı itiraz mı?

Hayır. Mahkeme türü ile yer bakımından bağlantı farklı kurallarla incelenir.

Şikâyeti verdiğim adliye mutlaka yetkili mi?

Değildir. Fiilin gerçekleştiği yer ve özel yetki kuralları değerlendirilir.

Yetki itirazı her zaman ileri sürülebilir mi?

CMK m.18’de aşama sınırları vardır. İlk derecede sanığın sorgusundan önceki zaman önemlidir.

Dosya gönderilince bütün işlemler geçersiz mi?

Otomatik bir sonuç değildir. Kararın türü ve önceki işlemlerin hukuki durumu ayrıca incelenir.

Başka şehirde yaşamak tek başına yeterli mi?

Hayır. Suçun ve olayın kanuni yer bağlantıları gösterilmelidir.

Mevzuat ve kaynaklar

Mevzuat kontrolü: 15 Ekim 2026. Genel bilgilendirmedir; özel hükümler, olay ve karar tarihleri ile dosya belgeleri birlikte değerlendirilir.

Yukarı Çık