
Ceza Hukuku · Av. Emre Taş
Şikâyet ve Suç Duyurusu Dilekçesi Nasıl Hazırlanır?
Anlaşılır olay anlatımı, açıklamalı delil listesi ve somut araştırma talepleri. Kopyalanacak suç isnatları yerine, olayınıza göre doldurulabilecek bir dilekçe düzeni.
Ön Görüşme Talebiİyi dilekçe hangi soruları cevaplar?
Şikâyet dilekçesi, başvuranın yaşadığı olayı yetkili makamın anlayabileceği ve araştırabileceği biçimde anlatır. Çok sayıda kanun maddesi veya ağır sıfat kullanmak, eksik olay anlatımını tamamlamaz. Metin okunduğunda kimden, hangi davranış nedeniyle, hangi tarih ve yer bakımından şikâyet edildiği anlaşılmalıdır.
İlk sayfada konunun kısa özeti bulunması yararlıdır. Devamında olaylar tarih sırasıyla açıklanır; her önemli olay, varsa ilgili ek veya delil talebiyle ilişkilendirilir. Dilekçenin sonunda ise yalnız genel cezalandırma talebi değil, dosyayı aydınlatabilecek somut araştırmalar gösterilir.
Başvurunun sözlü yapılması da mümkündür. CMK m.158 kapsamında tutanağa geçirilen anlatım, imzadan önce okunmalı; eksik tarih, kişi veya delil bilgisi varsa düzeltilmesi istenmelidir. Yazılı dilekçe için kullanılan açıklık ölçütü, sözlü başvurunun tutanağı için de geçerlidir.
Başlık ve taraf bilgileri nasıl düzenlenir?
Dilekçe, başvurulacak makama hitaben hazırlanır. Şikâyetçinin kimliğini ve ulaşılabilecek adresini belirleyen bilgiler yazılır. Vekille başvuruluyorsa vekil bilgileri ve temsil belgesi değerlendirilir. Tüzel kişi adına başvuruda şirket unvanı ile işlemi yapan kişinin temsil yetkisi birbirinden ayrılır.
Şüpheliye ilişkin yalnız bilinen bilgiler kullanılmalıdır. Kimliği bilinmeyen kişinin adı veya T.C. kimlik numarası tahmin edilmez. Telefon numarası, hesap bilgisi, plaka, profil bağlantısı veya işlem numarası gibi verilerin neden o kişiyle bağlantılı görüldüğü açıklanabilir. Bir hesabın görünen adı, hesabı fiilen kullanan kişinin kesin kimliği gibi sunulmamalıdır.
Dosya zaten açılmışsa dilekçede soruşturma numarası bulunmalı ve bunun ek beyan veya delil sunumu olduğu belirtilmelidir. Birden fazla dosya varsa hangi belgeyi hangi dosyaya sunduğunuz ayrıca kontrol edilmelidir.
Olaylar bölümünde kronoloji ve somutluk
Her paragrafta tek bir olay veya bağlantılı olay grubu anlatılması metni izlenebilir kılar. “Beni uzun süredir mağdur ediyor” gibi genel bir ifade yerine, hatırlanan tarihlerdeki somut davranışlar gösterilir. Tam tarihi bilinmeyen olay için yaklaşık dönem ve belirsizliğin nedeni yazılabilir.
Varsayımsal anlatım karşılaştırması: “Paramı aldı, hiçbir şey yapmadı” yerine; görüşmenin tarihi, vaat edilen iş, ödeme tarihi, teslim günü ve sonrasında alınan cevaplar ayrı ayrı açıklanır. Bunun ardından dekontun hangi ödemeye, mesajın hangi vaade ilişkin olduğu belirtilir. Bu örnek, olayın suç olduğu sonucunu peşinen kurmaz; yalnız anlatım yöntemini gösterir.
Kişinin kendi gözlemi ile başkasından duyduğu bilgi ayrılmalıdır. Karşı tarafın öne sürdüğü açıklama biliniyorsa, bu açıklamanın neden yeterli bulunmadığı somut verilerle yazılabilir. Lehe veya aleyhe ayrıntıları seçerek bağlamı değiştirmek, dilekçenin güvenilirliğini zedeler.
Suç isnadının değerlendirilmesi henüz yapılmadıysa olgu, çıkarım ve hukuki nitelendirme ayrımını ele alan yazıdan başlanabilir.
Delil listesi yalnız belge adlarından oluşmamalı
“Mesajlar, tanıklar, banka kayıtları ve her türlü delil” şeklindeki genel liste, hangi araştırmanın gerektiğini tek başına açıklamaz. Her kayıt için tarih aralığı, elde bulunup bulunmadığı ve ispat edilmek istenen olay gösterilmelidir.
| Delil veya talep | Açıklama örneği |
|---|---|
| Ek-1: ödeme belgesi | Belirtilen tarihteki ödemenin tutarını ve alıcı hesabı gösterir. |
| Ek-2: yazışma dizisi | Ödeme öncesi vaat ile sonrasındaki cevapları kronolojik olarak içerir. |
| Kamera kaydının istenmesi | İşyerinin açık konumu, tarih ve mümkünse kısa saat aralığı belirtilir. |
| Tanığın dinlenmesi | Tanığın hangi davranışı doğrudan gördüğü ve bilinen iletişim bilgisi açıklanır. |
| Kurum kaydı | Kurum adı, işlem veya hesap numarası ve kayıtla açıklığa kavuşacak husus yazılır. |
Ekler okunaklı olmalı ve metindeki numaralarıyla örtüşmelidir. Dijital dosyanın özgün kopyası saklanırken okuma kolaylığı için ayrı bir indeks hazırlanabilir. Kırpılmış ekran görüntüsünün bütün konuşmayı yansıttığı iddia edilmemelidir. Teknik saklama ayrıntıları delillerin korunması ve sunulması yazısındadır.
Somut talepler nasıl yazılır?
Talep, delilin hangi olguyu açıklayacağını göstermelidir. “Bütün kayıtlar araştırılsın” yerine, olayla bağlantılı kurum, kayıt türü ve dönem belirtilir. Kaybolma riski olan bir kamera kaydı için gecikmenin neden önemli olduğu da açıklanabilir. Belirsiz süreler ve sınırsız kişi listeleri, ilgili kaydın bulunmasını zorlaştırır.
Başvuran, soruşturmayı yürüten makamın yetkisini kendi başına kullanamaz. Hesap bilgisi isteme, dijital cihaz incelemesi, arama veya el koyma gibi işlemlerin koşulları ayrıdır. Dilekçede talep bulunması, o işlemin otomatik yapılacağı anlamına gelmez. Tutuklama da şikâyetçinin talebi üzerine kendiliğinden uygulanan bir yaptırım değildir.
Sonuç bölümünde soruşturma yapılması, belirtilen delillerin toplanması ve kanuni koşullar oluştuğunda kamu davası açılması talep edilebilir. Şikâyete bağlı fiiller bakımından şikâyet iradesinin açık olması ve öğrenme tarihinin doğru aktarılması ayrıca önem taşır.
Açıklamalı dilekçe iskeleti
Aşağıdaki metin bir yerleşim örneğidir. Köşeli parantezler gerçek bilgilerle doldurulmalı; olayda bulunmayan bölümler çıkarılmalıdır. Somut olay ve hukuki nitelendirme incelenmeden hazır bir suç listesi eklenmemiştir.
[İLGİLİ YER] CUMHURİYET BAŞSAVCILIĞINA
Şikâyetçi: [Kimlik ve iletişim bilgileri]
Vekili: [Varsa]
Şüpheli: [Bilinen bilgiler; kimlik bilinmiyorsa bu husus]
Olayın tarihi ve yeri: [Tarih/saat veya yaklaşık aralık]
Konu: [Somut fiile ilişkin kısa başvuru özeti]
Açıklamalar
1. [İlk temas ve olayın başlangıcı.]
2. [Şikâyet edilen somut davranışlar; tarih sırası ve kişi-fiil ilişkisi.]
3. [Zarar ve olayın sonuçları.]
4. [Varsa fiilin ve failin öğrenilme tarihi; bu bilgiyi destekleyen kayıt.]
5. [Ekte sunulan delillerin ilgili olaylarla bağlantısı.]
Toplanmasını istediğim deliller: [Kayıt/kurum/tarih aralığı ve araştırılacak olgu.]
Sonuç ve talep: Açıklanan fiiller yönünden şikâyetçi olduğumu bildirir; belirtilen delillerin toplanmasını, olayın araştırılmasını ve kanuni koşulları oluşursa kamu davası açılmasını talep ederim.
[Tarih — ad soyad — imza]
Ekler: [Numaralı ve açıklamalı liste]
Bu iskelet, takipsizlik kararına itiraz dilekçesi değildir. Mevcut bir karara karşı başvuruda kararın gerekçesine ve ilgili kanun yolunun koşullarına ayrıca cevap verilmesi gerekir.
Teslim, kayıt ve ek dilekçe
Dilekçenin teslim edildiğini gösteren kayıt ile ek listesinin bir kopyası saklanmalıdır. Dosya numarası öğrenildiğinde sonraki başvurular bu numarayla ilişkilendirilir. Her yeni belge için tarih, açıklama ve ilgili olayın kısa özeti bulunan ek dilekçe hazırlanması yararlıdır.
Elektronik bir kanaldan işlem yapılıyorsa o kanalın bu başvuru türünü kabul edip etmediği, kimlik ve imza koşulları ile başarılı gönderim kaydı kontrol edilmelidir. Sıradan e-posta, sosyal medya mesajı veya yalnız taslak kaydı, usulüne uygun ve süresinde başvuru yapıldığının güvencesi sayılmamalıdır.
Son kontrolde kişi adları, tarih sırası, eklerin numarası, imza ve iletişim bilgileri gözden geçirilir. Dilekçe hazırlığı sürerken hak düşürücü süre veya kaybolabilecek delil bekletilmemelidir. Şikâyet süresi ve vazgeçme yazısı süre ayrımlarını; genel suç duyurusu sayfası sürecin bütününü açıklar.
Sık sorulan sorular
Dilekçeye bütün ceza maddelerini yazmalı mıyım?
Hayır. Somut olayla ilgisiz suç adları eklemek yerine fiili, kişiyi ve delili açıkça anlatmak gerekir. Hukuki nitelendirme yetkili makamın değerlendirmesine tabidir.
Şüphelinin kimlik numarası bilinmiyorsa ne yazılır?
Bilinmediği açıkça belirtilir. Kişiyi veya hesabı belirlemeye yarayabilecek gerçek bilgiler aktarılır; eksik kimlik bilgisi tahmin edilmez.
Dilekçe kaç sayfa olmalıdır?
Her dosya için ideal veya zorunlu tek sayfa sayısı yoktur. Metin olayın anlaşılmasını sağlayacak kadar ayrıntılı, tekrarları azaltacak kadar düzenli olmalıdır.
Sonradan yeni delil sunabilir miyim?
Dosya aşaması ve ilgili usul çerçevesinde ek belge veya araştırma talebi sunulabilir. Bunun için ilk başvuruyu gereksiz yere geciktirmemek ve yeni delilin dosyayla ilişkisini göstermek gerekir.
Hazır örnek aynen kullanılabilir mi?
Yalnız yerleşim bakımından yararlanılabilir. Olay, sıfat, şikâyet iradesi, süre ve talepler somut dosyaya uyarlanmalıdır.
Mevzuat ve kaynaklar
- CMK m.158 — yazılı ve tutanağa geçirilen sözlü başvuru
- Adalet Bakanlığı — başvuru içeriği
- Bitlis Adliyesi — Dijital Adliye Rehberi
Mevzuat kontrolü: 15 Ekim 2026. Açıklamalar genel bilgilendirme içindir; somut olayın tarihleri, belgeleri ve özel hükümleri ayrıca değerlendirilir.

