HAGB ve Hapis Cezasının Ertelenmesi: Güncel Koşullar

Ceza Hukuku · Av. Emre Taş

HAGB ve Hapis Cezasının Ertelenmesi: Güncel Koşullar

HAGB ile hapis cezasının ertelenmesi farkı nedir? 2026 düzenlemesi, ceza sınırı, önceki mahkûmiyet, zarar, denetim ve kanun yolu.

Ön Görüşme Formu

Av. Emre Taş · Eskişehir · Güncelleme: 15 Ekim 2026

HAGB ile hapis cezasının ertelenmesi farklı kurumlardır

Hükmün açıklanmasının geri bırakılması (HAGB) CMK m.231’de, hapis cezasının ertelenmesi TCK m.51’de düzenlenir. Birinde kanuni koşullarla hükmün açıklanması geri bırakılır; diğerinde mahkûm olunan hapis cezasının infazı denetim koşullarıyla ertelenir. HAGB beraat değildir; erteleme de mahkûmiyetin bütün sonuçlarını ortadan kaldırmaz.

Bu iki kurum, savcılık aşamasındaki kamu davasının açılmasının ertelenmesinden de ayrıdır. Hangi aşamada bulunulduğu, verilen sonuç ceza, önceki kararlar ve özel suç hükümleri birlikte incelenmelidir. “Ceza iki yılın altında” bilgisi tek başına yeterli değildir.

15 Ekim 2026 bakımından HAGB’nin güncel dayanağı

7589 sayılı Kanun’un 15. maddesi, CMK m.231’in beş ila on dördüncü fıkralarını yeniden düzenlemiştir. Kanun 31 Temmuz 2026 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanmış; bu düzenleme yayımı tarihinde yürürlüğe girmiştir. Bu yazı HAGB değerlendirmesinde söz konusu güncel metni esas alır.

Geçmiş kararlar, önceki düzenleme ve Anayasa Mahkemesi iptal süreçleriyle ilgili geçiş sorunları kendi tarihleri içinde ayrıca incelenir. Güncel bir dosyanın sonucu yalnız eski HAGB metninden çıkarılmamalıdır. Özellikle kanun yolu ve sanığın kabulüne ilişkin eski açıklamalar bugünkü kurallarla karıştırılmamalıdır.

Ceza duruşması öncesinde savunma dosyasını inceleyen temsili avukat

HAGB koşulları birlikte değerlendirilir

CMK m.231/5’te sonuç cezanın iki yıl veya daha az hapis ya da adli para cezası olması çerçevesi yer alır. Altıncı fıkrada daha önce kasıtlı suçtan mahkûmiyet bulunmaması, yeniden suç işlemeyeceği yönünde kanaat ve mağdur veya kamu zararının giderilmesi koşulları düzenlenir. Önceki kararın niteliği ve kesinleşmesi görülmeden yalnız sicil özetinden sonuç çıkarılmamalıdır.

Zararın derhâl giderilememesinde dokuzuncu fıkradaki taksitli giderim imkânı ayrıca değerlendirilebilir. Kişinin talebi, zarar belgesi ve ödeme kaydı somutlaştırılır. Zararın bulunup bulunmadığı ve miktarı tartışılıyorsa hukuki değerlendirme yapılır; dosyada yer almayan bir tutar varsayılarak ödeme önerilmez.

Güncel m.231/14; işkence, eziyet ve kamu görevlisinin görevi sebebiyle işlediği, Anayasa m.17 kapsamında kötü muamele sayılabilecek suçlar yönünden uygulama yasağı içerir. Diğer özel kanunlardaki sınırlamalar da kontrol edilir. HAGB, ceza sınırına uyan her kişi ve suç için otomatik hak değildir.

Denetim süresinde kişi hakkında kasıtlı suç nedeniyle yeniden HAGB uygulanmasına ilişkin m.231/8 sınırlaması da önemlidir. Ayrıca HAGB verilen hükümdeki hapis cezası aynı anda ertelenemez veya kısa süreli olduğu için seçenek yaptırıma çevrilemez; m.231/7’deki bu ayrım talepler hazırlanırken gözetilir.

Hapis cezasının ertelenmesinde farklı eşikler

TCK m.51’de genel olarak iki yıl veya daha az hapis cezası esas alınır. Fiil sırasında on sekiz yaşını doldurmamış veya altmış beş yaşını bitirmiş kişiler için üst sınır üç yıldır. Önceki kasıtlı suçtan üç aydan fazla hapis mahkûmiyeti bulunmaması ve yeniden suç işlemeyeceği yönünde kanaat gibi koşullar ayrıca aranır.

HAGB’deki önceki kasıtlı mahkûmiyet koşuluyla ertelemedeki hapis süresi eşiği aynı değildir. Zararın giderilmesi TCK m.51’de koşula bağlanabilir; HAGB’deki düzenleme farklıdır. Mahkemenin hangi kurum için hangi koşulu değerlendirdiği karar gerekçesinde ayırt edilmelidir.

BaşlıkHAGBHapis cezasının ertelenmesi
DayanakCMK 231TCK 51
Ceza türüKoşullarıyla hapis veya adli para cezasıHapis cezası
Önceki mahkûmiyetKasıtlı suç mahkûmiyeti koşuluKasıtlı suçtan üç aydan fazla hapis koşulu
DenetimGenel olarak beş yıllık dönemBir–üç yıl; alt sınır ceza süresinden az olamaz
Hukuki etkiMüsadere hariç hükmün sonuçlarının geri bırakılmasıHapis infazının koşullarla ertelenmesi

Denetim, ihlal ve kanun yolu

HAGB’de denetim süresindeki kasıtlı yeni suç ve yükümlülüklere aykırılık, hükmün açıklanması bakımından değerlendirilir. Koşullara uyulduğunda hükmün kaldırılması ve düşme sonucu ayrıca kararlaştırılır. Hapis cezasının ertelenmesinde ise kendi denetim ve ihlal hükümleri uygulanır. İki kurumun süreleri ve sonuçları birbirine taşınmamalıdır.

Güncel CMK m.231/12’de ilk HAGB kararı için m.272/3 saklı tutularak istinaf ve ilgili hâllerde temyiz düzeni yer alır. Sonradan açıklanan veya yeni kurulan hüküm bakımından m.231/11’in özel itiraz düzeni vardır. Her HAGB bağlantılı karara aynı dilekçe ve aynı kanun yolu uygulanmamalıdır.

İnceleme için hangi belgeler gerekir?

Sonuç ceza ve gerekçeli karar, önceki mahkûmiyetlerin karar/kesinleşme bilgileri, zarar ve ödeme belgeleri, kişinin yaşı ve özel suç düzenlemeleri hazırlanır. Önceki bir HAGB’nin denetim durumu da önem taşıyabilir. Koşullar ayrı ayrı kontrol edilerek talep ve kanun yolu seçilir.

Hesap yönü ceza hesabı ve kişiselleştirme, soruşturma kararıyla fark kamu davasının ertelenmesi yazısında açıklanır. Genel hizmet Mütalaa, Ceza ve Hüküm sayfasındadır.

Sık sorulan sorular

HAGB beraat mi?

Hayır. Hükmün açıklanmasının kanuni koşullarla geri bırakılmasıdır.

İki yılın altındaki her ceza ertelenir mi?

Hayır. Önceki mahkûmiyet, kanaat ve diğer şartlar birlikte değerlendirilir.

Adli para cezasında TCK 51 uygulanır mı?

TCK m.51 hapis cezasının ertelenmesini düzenler; HAGB’nin ceza türü çerçevesi farklıdır.

HAGB kararlarının hepsine aynı itiraz mı yapılır?

İlk karar ile sonradan açıklanan hükmün güncel kanun yolu rejimleri ayrılır.

Eski HAGB yazıları güncel dosyaya aynen uygulanır mı?

Karar ve olay tarihleri, değişiklikler ve geçiş hükümleri kontrol edilmelidir.

Mevzuat ve kaynaklar

Mevzuat kontrolü: 15 Ekim 2026. Genel bilgilendirmedir; özel hükümler, olay ve karar tarihleri ile dosya belgeleri birlikte değerlendirilir.

Yukarı Çık