Avukatlık görüşmesini ve dosya incelemesini temsil eden görsel
Çalışma Anlayışımız · İlke ve Prensipler

Çözüm Odaklı Avukatlık: Dava, Müzakere ve Arabuluculuk

Hukuki yükümlülükler · Meslek etiği · Uygulama ölçütleri

Bir uyuşmazlıkta amaç bazen alacağı tahsil etmek, bazen bir hakkı korumak, bazen de devam eden ilişkinin kurallarını açıklığa kavuşturmaktır. Çözüm odaklı avukatlık, bu amacı belirleyerek dava, müzakere ve arabuluculuk seçeneklerini dosyanın özellikleriyle birlikte değerlendirmektir. Her dosyada anlaşmayı önermek veya belirli bir sonucu garanti etmek anlamına gelmez.

Mevzuat dayanaklarıSomut değerlendirme soruları5 soruda yanıtlar

Çözüm odaklı avukat, müvekkilin hukuka uygun hedefini belirler; delilleri, süreleri, masrafları ve uygulanabilirliği inceler. Elverişli dosyada uzlaşmayı değerlendirir, gerektiğinde dava ve takip yollarını kullanır. Sulh veya haklardan vazgeçme konusunda gerekli özel yetki ve müvekkil talimatı ayrıca ele alınır.

Avukat Emre Taş · 15 Ekim 2026 · İlke ve Prensipler içerik serisi

İçindekiler — bölüme git

Çözüm odaklılık bir hukuk kuralı mı, çalışma ilkesi mi?

Mevzuatta her uyuşmazlığı anlaşmayla sonuçlandırmayı emreden genel bir yükümlülük bulunmaz. Çözüm odaklılık, hukuki araçları müvekkilin somut ihtiyacına göre değerlendiren bir çalışma ve iş etiği yaklaşımıdır. Avukatlık Kanunu’nun 2. maddesi mesleğin amacını hukuki ilişkilerin düzenlenmesi ve uyuşmazlıkların hukuk, adalet ve hakkaniyet çerçevesinde çözümlenmesiyle ilişkilendirir; 34. madde ise özen ve doğruluk içinde çalışma yükümlülüğünü düzenler.

Bu çerçeve, bir davayı açmanın teknik olarak mümkün olup olmadığının yanında, müvekkilin ne elde etmek istediğinin de konuşulmasını gerektirir. Bazen etkili seçenek ihtardır; bazen gecikmeden dava açmak veya koruma tedbiri istemek gerekir. Büro yaklaşımımızın diğer unsurları İlke ve Prensipler sayfasında birlikte açıklanmaktadır.

Önce gerçek hedef, deliller ve acil ihtiyaç belirlenir

İlk değerlendirmede yalnızca olayın anlatılması yeterli değildir. Sözleşme, tebligat, ödeme kayıtları ve yazışmalar tarihlerle birlikte incelenmelidir. Müvekkilin önem verdiği sonuç ile hukuken ileri sürülebilecek talepler ayrı ayrı belirlenir. Örneğin ticari alacakta hedef, yıllar sonra bir karar elde etmekten önce, işletmenin nakit ihtiyacını karşılayabilecek güvenli bir ödeme planı olabilir.

  • Hedef: Para tahsili, malın teslimi, ilişkinin sona ermesi veya bir hakkın korunması mı isteniyor?
  • Dayanak: Hangi belge hangi iddiayı destekliyor; hangi önemli husus henüz kanıtlanamıyor?
  • Aciliyet: Yaklaşan başvuru süresi, kaybolabilecek delil veya mal kaçırma riski var mı?
  • Sınırlar: Müvekkilin kabul edebileceği ödeme tarihi, tutar veya diğer koşullar neler?

Ön değerlendirme, yeni belge ve karşı taraf savunması geldiğinde değişebilir. Bu nedenle başlangıçta çizilen yolun gerekçesi ve hangi gelişmede yeniden değerlendirileceği anlaşılır olmalıdır.

Dava, müzakere ve arabuluculuk nasıl karşılaştırılır?

Bu yollar arasında her dosya için geçerli bir üstünlük sıralaması yoktur. Seçim; uyuşmazlığın niteliğine, tarafların iradesine ve gerektiğinde uygulanacak dava şartlarına bağlıdır. Karşılaştırma yapılırken aşağıdaki sorular kullanılabilir:

YolDeğerlendirilecek husus
MüzakereKarşı tarafın somut ve uygulanabilir bir teklife yaklaşımı var mı; görüşme sürerken haklar korunuyor mu?
ArabuluculukUyuşmazlık elverişli mi; başvuru dava şartı mı; anlaşma koşulları yeterince açık mı?
Dava veya takipTalep ve deliller yeterli mi; görev, yetki, süre ve tahsil ihtimali değerlendirildi mi?
Koruyucu işlemKoşulları varsa delil tespiti, ihtiyati tedbir veya ihtiyati haciz ihtiyacı bulunuyor mu?

Örneğin ödeme iradesi bulunan bir borçlu için teminatlı taksit seçeneği düşünülebilir. Buna karşılık oyalama belirtileri veya varlığın elden çıkarılması riski varsa görüşmeleri tek başına sürdürmek müvekkilin menfaatine uygun olmayabilir. Dosyaya özgü değerlendirme olmadan bu örneklerden kesin işlem sonucu çıkarılamaz.

Avukatlık Kanunu 35/A: Avukatların uzlaşma sağlaması

1136 sayılı Avukatlık Kanunu’nun 35/A maddesi, dava açılmadan veya açılmış davada henüz duruşma başlamadan önce, tarafların kendi iradeleriyle sonuca ulaşabilecekleri konularda avukatların müvekkilleriyle birlikte karşı tarafı uzlaşmaya davet etmesine imkân verir. Kanundaki içeriğe ve imza koşullarına uygun düzenlenen tutanak, İcra ve İflas Kanunu’nun 38. maddesi anlamında ilam niteliğindedir.

Her e-posta mutabakatı veya iki kişinin imzaladığı ödeme planı kendiliğinden bu niteliği taşımaz. Kullanılacak yöntemin koşulları ile belgenin sonuçları ayrıca değerlendirilmelidir. Uygulamada ödeme günü, yükümlülüklerin kapsamı, masraflar ve yerine getirmeme hâlinde izlenecek yolun açık yazılması yeni bir uyuşmazlığı önlemeye yardımcı olur.

Arabuluculukta anlaşmak zorunlu mudur?

6325 sayılı Kanun, tarafların serbestçe tasarruf edebileceği özel hukuk uyuşmazlıklarında uygulanır; aile içi şiddet iddiası içeren uyuşmazlıkları kapsam dışında bırakır. Dava şartı arabuluculuk hükümleri saklı olmak üzere süreçte iradilik ve eşitlik esastır. Arabulucuya başvurmanın dava şartı olması, anlaşmayı kabul etme zorunluluğu oluşturmaz.

Arabulucu taraflar arasında iletişimi kolaylaştırır; taraf avukatı ise müvekkilinin hukuki durumunu değerlendirir. Anlaşma öncesinde talep kalemleri, ödeme ve teslim tarihleri, giderler ve bırakılan haklar açıklığa kavuşturulmalıdır. Anlaşılan konularda dava açma yasağı ve belgenin icra edilebilirliği önem taşır. İcra edilebilirlik şerhi ve imzalar bakımından genel kural ile özel düzenlemeler birlikte kontrol edilmelidir.

Sulh, özel yetki ve müvekkil talimatı birbirinden ayrıdır

HMK’nin 313–315. maddelerine göre mahkeme önündeki sulh, serbestçe tasarruf edilebilir uyuşmazlıklarda davayı kısmen veya tamamen sona erdirebilir; kesin hüküm gibi sonuç doğurur. HMK’nin 74. maddesi ise sulh, ibra, kabul, feragat ve alternatif uyuşmazlık çözüm yollarına başvurma gibi işlemler için açık yetki arar.

Vekâletnamede yetki bulunması, belirli bir teklifin müvekkille konuşulmasını gereksiz hâle getirmez. Hangi hakkın, hangi tutar ve koşulla sona ereceği açıklanmalı; somut talimat ve yetki kapsamı belirlenmelidir. Anlaşmayı kabul etmek müvekkilin iradesiyle ilgilidir; hukuki riskleri değerlendirmek ve uygun biçimi belirlemek avukatın mesleki görevidir. Salt talimatın bulunması da gerekli özel yetki kontrolünün yerine geçmez.

Masraf, süre ve risk açık biçimde konuşulmalıdır

Yöntem seçiminin mali tarafında avukatlık ücreti, harç, bilirkişi, tebligat, arabuluculuk ve olası icra giderleri ayrı kalemlerdir. Hangi giderin kesin, hangisinin tahmin olduğu belirtilmeli; işin hangi aşamalarının ücret anlaşmasına dâhil bulunduğu açıklanmalıdır. Karşı tarafa yüklenebilecek giderler de bunların fiilen tahsil edileceği varsayımıyla değerlendirilmemelidir.

Yargılama süresi için mahkemenin iş yükü, delil toplama ve kanun yolu ihtimali gibi değişkenler bulunur. Tahmin yapılabilir; kesin bitiş tarihi veya kazanma garantisi verilemez. Görüşmeler yapılırken başvuru süreleri ayrıca izlenir. Sıradan müzakerenin süreleri durdurduğu varsayılmamalıdır. Arabuluculuğun sürelere etkisi ise kanundaki başlangıç ve dava şartı hükümlerine göre ayrıca hesaplanır.

Müvekkil açısından yararlı kayıt; yapılacak işlem, sorumlusu, ihtiyaç duyulan belge, tahmini gider ve kritik tarihin kısa bir listede gösterilmesidir.

Sonuç, kâğıt üzerindeki karardan sonra da değerlendirilir

Alacak uyuşmazlığında karar elde etmek ile tahsil etmek farklı aşamalardır. Karşı tarafın ödeme gücü, teminatın gerçek değeri ve borcun yerine getirilmesini sağlayacak araçlar başlangıçta düşünülmelidir. Çok yüksek tutarlı fakat belirsiz bir vaat, daha düşük tutarlı ancak güvenli bir seçeneğin her zaman önüne geçmez; tercih dosyanın koşulları ve müvekkilin bilgilenmiş kararıyla yapılır.

Örneğin teslim konusunda yalnızca bir tarih belirlemek yeterli olmayabilir. Teslimin nerede, hangi belgelerle ve hangi koşullarda yapılacağı da yazılmalıdır. Ödeme planında taksit tutarları, vadeler ve teminat yapısı birlikte ele alınır. Hangi belgenin hangi takip yoluna elverişli olduğu avukat tarafından kontrol edilir. Çözümün niteliği, açık ve uygulanabilir yükümlülükler kurulmasıyla güçlenir.

Avukat seçerken çözüm yaklaşımı nasıl anlaşılır?

Eskişehir’de avukat arayan bir kişi için anlamlı ölçüt, yalnızca anlaşma önerilip önerilmediği değildir. Önerinin hangi belgeye, hukuki değerlendirmeye ve somut ihtiyaca dayandığının açıklanabilmesidir. Dava açmayı önermek de uzlaşmayı önermek de gerekçesiz olduğunda yeterli bir değerlendirme sunmaz.

  • Bu dosyada öncelikle hangi hakkı veya süreyi korumamız gerekiyor?
  • Önerdiğiniz yolun alternatifleri ve başlıca riskleri neler?
  • Toplam giderler hangi aşamada değişebilir?
  • Teklif kabul edilirse hangi talepler sona erecek?
  • Karşı taraf yükümlülüğünü yerine getirmezse ne yapabiliriz?
  • Hangi yeni belge veya gelişmede stratejiyi yeniden değerlendiririz?

Bu soruların açıkça konuşulması sağlıklı çalışma ilişkisinin başlangıcıdır. Deneyim, şeffaflık ve mesleki sorumluluk gibi tamamlayıcı ölçütler için İyi Avukat Nasıl Anlaşılır? Avukat Seçerken Nelere Dikkat Edilmeli? rehberini inceleyebilirsiniz.

Sık Sorulan Sorular

Çözüm odaklı avukat her dosyada uzlaşmayı mı önerir?

Hayır. Uzlaşma hukuken elverişli ve müvekkilin menfaatine uygun olduğunda değerlendirilir. Acil hak koruması, karşı tarafın oyalaması, delil veya malvarlığı riski dava ve koruyucu işlemleri öncelikli kılabilir.

Avukatım benim haberim olmadan sulh olabilir mi?

Sulh için vekâletnamedeki açık yetki kontrol edilir. Bunun yanında somut teklifin kapsamı, sonuçları ve müvekkilin talimatı ayrıca önemlidir. Yetki belgesi ile belirli anlaşmaya ilişkin talimat aynı konu değildir.

Dava şartı arabuluculukta anlaşmayı kabul etmek zorunda mıyım?

Hayır. Başvuruya ilişkin dava şartı ile anlaşmayı kabul etme iradesi ayrıdır. Teklifin hukuki ve mali sonuçları değerlendirilerek karar verilir; sürece ilişkin özel usul hükümleri de gözetilir.

Karşı tarafla görüşürken dava açma süresi durur mu?

Sıradan müzakerenin süreleri durdurduğu varsayılmamalıdır. Arabuluculuğun süreler üzerindeki etkisi ise ilgili kanuni koşullara bağlıdır. Görüşme sürerken kritik tarihler dosyaya göre ayrıca hesaplanmalıdır.

Uzlaşma tutanağı imzalanınca tahsil kesinleşir mi?

Bir belgenin icra edilebilir olması fiilî tahsil garantisi vermez. Borçlunun ödeme gücü, teminatlar, belgenin kapsamı ve yerine getirmeme hâlindeki takip olanakları birlikte incelenmelidir.

İlgili İlke ve Prensipler

Her ilke, avukatlık ilişkisinin farklı bir yönünü açıklar. İlgili rehberlerle birlikte değerlendirebilirsiniz.

Hukuki Dayanaklar ve Kaynaklar

Kaynak kontrolü: 15 Ekim 2026. Aşağıdaki düzenlemeler ilgili maddeleri bakımından değerlendirilmiştir. TBMM kabul metinleri sonraki değişiklikleri içeren konsolide metin olarak sunulmamıştır.

  1. 1136 sayılı Avukatlık Kanunu — Türkiye Barolar Birliği resmî metni: m.2, 34 ve 35/A.
  2. Türkiye Barolar Birliği – Avukatlık Kanunu 35/A Uzlaşması: 1136 sayılı Kanun m.35/A; uzlaşmanın kapsamı, zamanı, tutanak ve imzalar..
  3. Adalet Bakanlığı UYAP Mevzuat – 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu: m.74; m.313–315..
  4. Adalet Bakanlığı UYAP Mevzuat – 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu: m.1, m.3, m.16, m.18 ve dava şartı arabuluculuğa ilişkin m.18/A..
  5. Türkiye Barolar Birliği Disiplin Kurulu — 22.10.2023, E.2023/807, K.2023/890: 1136 sayılı Kanun m.34 ve mesleki özenin somut olayda değerlendirilmesi. Yazıda karara özgü olay veya yaptırım aktarılmamıştır..

Bu metin genel bilgilendirme içindir. Somut işte uygulanacak kurallar, olayın tarihi, belgeler, üstlenilen işin kapsamı ve ilgili özel düzenlemeler birlikte incelenir.

Yukarı Çık