
Ceza Hukuku · Av. Emre Taş
Ceza İstinaf ve Temyiz Başvuruları Süre ve Usul
Gerekçeli kararın tebliği, istinaf ve temyiz süreleri, başvuru nedenleri ve kararın kesinleşmesi. Kanun yoluna başvurmadan önce kontrol edilmesi gereken noktalar.
Ön Görüşme FormuCeza istinaf ve temyiz başvuruları, mahkeme kararlarının kanunda belirlenen koşullarla üst yargı mercilerince denetlenmesini sağlar. İstinafta bölge adliye mahkemesi, temyizde Yargıtay görev yapar. Her ceza kararı için iki yolun da açık olduğu söylenemez. Güncel genel kuralda, istinaf ve temyiz başvurusu gerekçeli hükmün tebliğinden itibaren iki hafta içinde yapılır. Bu düzenleme 1 Haziran 2024 ve sonrasında verilen kararlar için geçiş hükümleriyle birlikte değerlendirilir. Tutuklama itirazı, takipsizliğe itiraz ve özel yargılama usulleri farklı başlangıç ve başvuru kurallarına sahip olabilir.
İtiraz, istinaf ve temyiz arasındaki fark
| Yol | Genel olarak hangi karar? | İnceleme |
|---|---|---|
| İtiraz | Kanunun itiraza açık saydığı hâkim veya mahkeme kararları | CMK’daki özel görev dağılımına göre ilgili merci |
| İstinaf | Kanundaki istisnalar dışında ilk derece ceza hükümleri | Bölge adliye mahkemesinde maddi ve hukuki denetim |
| Temyiz | Temyize açık bölge adliye mahkemesi hükümleri ve özel hâller | Yargıtayda hukuka uygunluk denetimi |
| Olağanüstü yollar | Kanunun sınırlı koşullarla belirlediği kararlar | Başsavcılık itirazı, kanun yararına bozma, yargılamanın yenilenmesi gibi ayrı usuller |
“Karara itiraz edeceğim” günlük dilde üst incelemenin tamamını anlatabilir. Dilekçenin hazırlanmasında ise kararın gerçek hukuki niteliği belirlenmelidir. Yanlış adlandırmanın bazı durumlarda başvuru hakkını ortadan kaldırmaması, her yanlış başvurunun ve kaçırılan sürenin kendiliğinden düzeltileceği anlamına gelmez. Bu aşamalardaki çalışma kapsamı ve ayrıntılı yazılar İstinaf, Temyiz ve İnfaz hizmet sayfasında açıklanır.
Tutuklama ve adli kontrol kararları için kullanılan itiraz ile mahkûmiyet hükmüne karşı istinaf birbirinin yerine geçmez. Aynı duruşmada hem hüküm hem tutukluluğun devamı kararı verilmişse iki başvuru ayrı değerlendirilmelidir.
Ceza istinaf süresi ne zaman başlar?
CMK m.273’te güncel genel süre, hükmün gerekçesiyle birlikte tebliğinden itibaren iki haftadır. Başvuru hükmü veren mahkemeye dilekçe sunularak veya zabıt kâtibine tutanağa geçirilen beyanla yapılabilir. Tutuklu kişiler için CMK m.263’teki başvuru imkânları saklıdır.
Eski kaynaklarda görülen “karar açıklanınca yedi gün” ifadesi, yeni kararlar için güncel genel kural değildir. Bununla birlikte 1 Haziran 2024’ten önce verilen kararların kanun yolu ve süreleri CMK geçici m.6’ya göre eski hükümler kapsamında kalabilir. Yalnız tebligatın bugünkü tarihine bakarak yeni rejimin uygulanacağı sonucuna varılamaz; karar tarihi de gerekir.
İki hafta, on beş gün olarak hesaplanmamalıdır. CMK m.39’daki süre hesabı ve tatil günü kuralı dikkate alınır. Elektronik tebligatta da UETS’ye ulaşma ile kanunen tebliğ edilmiş sayılma farklı tarihler olabilir. Sanık ve müdafiye yapılan bildirimler, dosyanın özelliği ve ilgili hükümlerle birlikte incelenmelidir.
Hangi ceza kararları istinaf edilebilir?
CMK m.272 temel düzenlemedir. İlk derece ceza mahkemelerinin hükümleri genel olarak istinaf denetimine tabidir; ancak kanunda kesin sayılan kararlar ve özel usuller vardır. Adli para cezasının doğrudan verilmesi veya hapis cezasından çevrilmesi, karar türü ve karar tarihindeki parasal sınır değerlendirmeyi değiştirebilir.
Bu nedenle bütün para cezaları için “istinaf yolu kapalıdır” denilemez. Aynı şekilde beraat kararının veya HAGB kararının her durumda aynı kanun yoluna tabi olduğu varsayılmamalıdır. Kararın sonuç kısmındaki kanun yolu bildirimi incelenir; bildirim hatası ihtimali varsa kanunla karşılaştırılır.
Basit yargılama veya seri muhakeme gibi özel usullerle verilen kararlar kendi başvuru düzeni içinde ele alınır. Genel istinaf dilekçesi hazırlamadan önce kararın hangi usulde verildiği görülmelidir. Suç ve hüküm birden fazlaysa her hüküm için kanun yolunun açıklığı ayrı kontrol edilir.
İstinaf dilekçesinde hangi gerekçeler bulunmalı?
Dilekçede mahkeme, esas ve karar numarası, hüküm tarihi, tebligat bilgisi, başvuran sıfatı ve hangi hükme karşı başvurulduğu açıkça yazılır. Ardından dosyaya özgü hukuka aykırılıklar, delil değerlendirmesindeki sorunlar ve istenen sonuç açıklanır.
- İncelenmediği düşünülen delil veya dinlenmeyen tanık.
- Gerekçeli kararda cevaplanmayan esaslı savunma.
- Hukuka aykırı delil veya savunma hakkının kısıtlanması.
- Suçun unsurları, kast veya taksir değerlendirmesindeki hata.
- Ceza hesabı, artırım, indirim, mahsup veya lehe hüküm sorunu.
- Katılma, tebligat veya duruşma usulüne ilişkin hukuka aykırılık.
CMK m.273/4’te sayılan kişiler bakımından nedenlerin gösterilmemesi tek başına incelemeyi engellemez. Ancak bu güvence, gerekçesiz bir dilekçenin her dosyada yeterli çalışma olduğu anlamına gelmez. Hangi sonucun neden hatalı olduğu açıklanırsa başvurunun kapsamı ve talepler daha anlaşılır olur. İlk derece aşamasındaki hazırlık için Ceza Davalarında Savunma rehberi incelenebilir.
İstinafta duruşma olur mu, hangi kararlar verilebilir?
Bölge adliye mahkemesi önce başvurunun süresi, başvuranın hakkı ve kararın kanun yoluna açık olup olmadığı gibi koşulları inceler. Esas incelemesinde CMK m.280 ve devamındaki usuller uygulanır. Dosyanın durumuna göre başvurunun esastan reddi, kanuni sınırlar içinde düzeltme, bozma ve gönderme veya duruşma açılarak yeniden hüküm kurulması gündeme gelebilir.
Her istinaf dosyasında mutlaka yeni duruşma yapılmaz. İstinafın ne kadar süreceği; dosya kapsamı, inceleme ihtiyacı ve mahkemenin iş durumuna göre değişir. İnternette verilen sabit ay tahminleri dosyanın sonuçlanma tarihini garanti etmez.
İstinaf sonucu yalnız “onandı” kelimesiyle değerlendirilmemelidir. Kararın tam sonucu, gerekçesi, hangi hükümleri kapsadığı ve sonraki kanun yolu bildirimi okunmalıdır. Aynı kararda bazı hükümler kesin, bazıları temyize açık olabilir.

Ceza temyiz süresi ve Yargıtay başvurusu
CMK m.291’in güncel genel kuralına göre temyiz de gerekçeli hükmün tebliğinden itibaren iki hafta içinde, hükmü veren mahkemeye yapılır. Kararın temyize açık olup olmadığı CMK m.286’daki istisna ve özel hükümlerle kontrol edilir. “Beş yılın altı hiçbir zaman temyiz edilemez” şeklindeki tek cümlelik açıklama, suç türü ve kararın niteliğine bağlı istisnaları gözden kaçırabilir.
Temyiz nedenlerini başvuru süresinde belirtmek önemlidir. CMK m.294, hükmün neden bozulmasının istendiğinin gösterilmesini arar; temyiz sebebi hükmün hukuki yönüne ilişkindir. 7499 sayılı Kanunla CMK m.295 kaldırılmıştır. Yeni rejime tabi kararlarda eski düzenlemedeki ek gerekçe süresinin hâlâ bulunduğu düşünülerek yalnız “temyiz ediyorum” yazılması hak kaybı riski yaratabilir.
Yargıtay incelemesi istinaftaki maddi olay denetimiyle aynı değildir. Hukuki hata; kararın gerekçesi, usul, suçun unsurları, delil değerlendirmesinin hukuk kurallarına uygunluğu ve ceza uygulaması üzerinden somutlaştırılmalıdır. Kanunun öngördüğü kesin hukuka aykırılık hâlleri de ayrıca incelenir.
Başvuru cezayı artırır mı, infazı durdurur mu?
Yalnız sanık lehine kanun yoluna başvurulması hâlinde CMK m.283 ve ilgili temyiz hükümlerindeki aleyhe değiştirme yasağı önem taşır. Ancak savcının veya hak sahibi katılanın sanık aleyhine başvurusu varsa aynı güvence koşulsuz biçimde ileri sürülemez. Kimin, hangi hükme, hangi yönde başvurduğu birlikte görülmelidir.
Süresinde yapılan ve ilgili usule uygun istinaf veya temyiz başvurusu, kanundaki hükümler çerçevesinde kararın kesinleşmesini engeller. Bununla birlikte tutukluluk veya adli kontrol kendiliğinden sona ermez; bunlar için ayrıca karar gerekir. Hükmün kesinleşmesi ile geçici özgürlük tedbirleri farklı konulardır.
Olağanüstü bir yola başvurulması da kesinleşmiş cezanın infazını her durumda otomatik durdurmaz. Başvurunun türü ve durdurma konusunda yetkili makamın kararı ayrıca değerlendirilmelidir.
Mağdur, katılan ve HAGB kararlarında kanun yolu
Sanık yanında savcı, katılan ve kanunda belirtilen diğer hak sahipleri de koşulları varsa başvurabilir. Katılma talebi karara bağlanmamış veya reddedilmiş kişiler ile katılan sıfatını alabilecek şekilde suçtan zarar görenlerin durumu CMK m.260’a göre ayrıca incelenir. Salt ihbar eden kişi olmak her karara başvuru hakkı vermez. Bu sıfatlar Mağdur ve Müşteki Vekilliği rehberinde açıklanır.
HAGB’de karar tarihi ve hangi işlemin yapıldığı özellikle önemlidir. Güncel CMK m.231/12 düzenlemesinde, m.272/3 saklı kalmak üzere HAGB kararına karşı istinaf öngörülür. 7589 sayılı Kanunla yapılan 2026 düzenlemesi ve eski HAGB kararlarına ilişkin geçiş hükümleri birlikte okunmalıdır. Denetim ihlali sonrasında hükmün açıklanması gibi işlemler, ilk HAGB kararıyla aynı başvuru rejiminde olmayabilir.
Süre kaçırıldıysa veya karar kesinleştiyse ne yapılır?
Önce sürenin gerçekten dolup dolmadığı, tebligatın usulü, kanun yolu bildirimi ve başvuru kayıtları incelenir. Kusur olmaksızın süre kaçırılmışsa CMK m.40 ve devamındaki eski hâle getirme koşulları değerlendirilebilir. Bu yol yeni bir genel başvuru süresi değildir; engel, kusursuzluk, süre ve eksik işlemin yapılması birlikte ele alınır.
Kesinleşen kararlarda yargılamanın yenilenmesi, kanun yararına bozma veya başsavcılık itirazı gibi olağanüstü yollar yalnız kanuni koşullarla kullanılabilir. Anayasa Mahkemesine bireysel başvuru da olağan kanun yolunun aynısı değildir. Sadece karardan memnun olmamak bu yolların kabulünü sağlamaz; ayrı süre ve kabul edilebilirlik koşulları bulunur.
2026’da CMK m.308’deki Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı itirazı da değiştirilmiştir. Bu kurum, tarafın doğrudan yeni bir olağan temyiz hakkı kazandığı anlamına gelmez. Hangi yolun açık olduğu, karar ve dosya üzerinden belirlenmelidir.
Eskişehir’de kanun yolu incelemesi için belge listesi
| Belge | Kontrol amacı |
|---|---|
| Gerekçeli kararın tamamı | Gerekçe, sonuç, ceza ve kanun yolu |
| Tebligat zarfı, mazbata veya UETS kaydı | Başvuru süresinin başlangıcı |
| İddianame, savunmalar ve mütalaa | İsnat ve karşılanmayan hukuki iddialar |
| Duruşma tutanakları ve raporlar | Delil ve usul sorunları |
| Önceki başvurular ve karşı taraf dilekçeleri | Kapsam, yön ve aleyhe başvuru durumu |
| Tutuklama veya adli kontrol kararları | Hükümden ayrı tedbir talepleri |
Eskişehir Ceza Hukuku hizmetleri kapsamında gerekçeli karar, süre, kanun yolunun açıklığı ve dosyaya özgü başvuru nedenleri birlikte incelenir. Görüşme talebinde tebliğ tarihini ve yaklaşan son günü belirtin. İnternet formu göndermek, mahkemeye istinaf veya temyiz dilekçesi vermek değildir ve süreyi korumaz.
Ceza istinaf ve temyiz hakkında sık sorulan sorular
Ceza istinaf süresi 7 gün mü, 2 hafta mı?
1 Haziran 2024 ve sonrasında verilen kararlara ilişkin güncel genel kural, gerekçeli hükmün tebliğinden itibaren iki haftadır. Eski kararlar ve özel usuller ayrıca incelenir.
Temyiz süresi 15 gün mü?
Yeni rejime tabi kararlar için genel süre iki haftadır. İki hafta on beş gün değildir; karar tarihi ve tebligat üzerinden hesap yapılmalıdır.
Her istinaf kararı Yargıtaya gider mi?
Hayır. CMK m.286’da temyiz edilemeyen kararlar ve bunlara ilişkin istisnalar vardır. Suç, ceza ve kararın niteliği birlikte kontrol edilir.
Temyiz gerekçesini daha sonra verebilir miyim?
Güncel rejimde temyiz nedenlerinin süresinde gösterilmesi gerekir. CMK m.295’teki eski ek süre düzenlemesi kaldırılmıştır; eski kararlara ilişkin geçiş hükmü saklıdır.
İstinafa başvurunca tutukluluk biter mi?
Hayır. Hükmün denetimi ve tutukluluk farklı konulardır. Tahliye veya tedbir değişikliği için ayrıca değerlendirme ve karar gerekir.
Başvuru yaparsam cezam kesin artar mı?
Hayır. Yalnız sanık lehine başvuruda aleyhe değiştirme yasağı önemlidir. Sanık aleyhine başka başvuruların bulunup bulunmadığı ayrıca incelenir.
HAGB kararına istinaf başvurusu yapılır mı?
Güncel hükümde kanundaki istisnalar saklı tutularak istinaf öngörülür. Kararın tarihi, ilk HAGB mi sonradan açıklanan hüküm mü olduğu ve geçiş kuralları belirleyicidir.
İstinaf veya temyiz kaç ay sürer?
Bütün dosyalar için güvenilir tek bir süre yoktur. Dosyanın kapsamı, duruşma ve araştırma ihtiyacı ile ilgili dairenin iş durumu sonucu etkiler.
Mevzuat ve kaynaklar
- 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu — Adalet Bakanlığı Mevzuat Bilgi Sistemi — m.39–42, 231, 260–271, 272–307, 308 ve geçici m.6
- 7499 sayılı Kanun — TBMM kabul edilen kanun metni — Kanun yolu süreleri ve CMK geçici m.6
- 7589 sayılı Kanun — TBMM kabul edilen kanun metni — 2026 CMK m.231 ve m.308 düzenlemeleri
İlgili ceza hukuku rehberleri
Genel hizmet kapsamı için Ceza Hukuku sayfasını inceleyebilirsiniz.