
Tüketici Hukuku · Av. Emre Taş
Tüketici Sözleşmeleri
Tüketici sözleşmelerinde cayma, abonelik feshi, haksız şart, ödeme ve iade uyuşmazlıklarının sözleşme türüne göre değerlendirilmesi.
Ön Görüşme FormuTüketici sözleşmeleri, ticari veya mesleki amaçla hareket etmeyen kişinin satıcı ya da sağlayıcıyla kurduğu işlemleri kapsar. İnternet alışverişi, taksitle satış, tüketici kredisi ve aboneliklerde ortak korumalar bulunur; ancak cayma, fesih ve iade kuralları her sözleşmede aynı değildir. Her imzalanan sözleşmeden on dört gün içinde koşulsuz vazgeçilebileceği düşüncesi yanlıştır.
Hangi hakkın kullanılacağı; alışverişin nerede ve nasıl yapıldığına, malın ayıplı olup olmadığına, hizmetin başlayıp başlamadığına ve sözleşmenin özel türüne bağlıdır. Eskişehir’de tüketici sözleşmesi uyuşmazlığı için inceleme yapılırken önce sözleşme, ödeme, teslim, ön bilgilendirme ve bildirim tarihleri birlikte değerlendirilmelidir.
Hangi işlemler tüketici sözleşmesi sayılır?
6502 sayılı Kanun bakımından alıcının amacı ve karşı tarafın faaliyeti önemlidir. Evde kullanmak için bir mağazadan alınan bilgisayar ile mesleki faaliyet için edinilen cihaz aynı kapsamda değerlendirilmeyebilir. Gerçek kişiler yanında koşulları varsa tüzel kişiler de tüketici olabilir; her şirket işleminin tüketici işlemi olduğu varsayılmaz.
Satış dışında hizmet, eser, taşıma, sigorta, vekâlet ve benzeri ilişkiler de somut koşullarına göre tüketici işlemi olabilir. Ancak kamu hizmeti, özel kanun hükümleri veya tarafların sıfatı görevli merciyi değiştirebilir. Sözleşmenin başlığına yalnız “hizmet” yazılması yeterli değildir.
İnternet üzerinden iki kişinin kendi aralarında yaptığı arızi ikinci el satış da otomatik olarak 6502 kapsamına girmez. Satıcının ticari veya mesleki faaliyeti, işlemin niteliği ve platformun rolü araştırılmalıdır. Tüketici hukuku dışında kalan ilişkilerde genel borçlar hukuku hakları yine gündeme gelebilir.
Sözleşme türüne göre cayma ve fesih hakları
| Sözleşme | Temel değerlendirme | Dikkat edilecek ayrım |
|---|---|---|
| Fiziksel mağazadan peşin satış | Genel bir sebepsiz iade hakkı yoktur. | Ayıp hakları ve satıcının verdiği iade taahhüdü saklıdır. |
| Mesafeli satış | Kural olarak on dört günlük cayma hakkı vardır. | Kapsam, istisnalar, başlangıç ve bildirim incelenir. |
| Kanun kapsamındaki taksitle satış | Kural olarak yedi günlük cayma hakkı vardır. | Kredi kartıyla taksitlendirme aynı rejim değildir. |
| Tüketici kredisi | On dört günlük cayma hakkı bulunur. | Kullanılan anapara ve işlemiş faizin iadesi gerekebilir. |
| Abonelik | Süreye ve taahhüde göre fesih değerlendirilir. | Abonelik ile indirim taahhüdü birbirinden ayrılır. |
| Paket tur, devre tatil, konut finansmanı | Kendi özel hükümleri uygulanır. | Genel internet alışverişi kuralları aynen taşınmaz. |
Bu tablo başlangıç rehberidir. Örneğin aynı işlem hem taksitle hem mesafeli kurulmuş olabilir. Uygulanacak özel hükümler birlikte incelenmeden yalnız ödeme sayısına bakılarak süre seçilmemelidir.
İmza ve ön bilgilendirmede nelere dikkat edilmeli?
Mal veya hizmetin kapsamı, toplam bedeli, ek ücretler, teslim zamanı, sözleşme süresi ve sona erdirme koşulları açık olmalıdır. Yazılı veya kalıcı veri saklayıcısıyla verilmesi gereken metinlerin bir örneği tüketicide bulunmalıdır. Kalıcı veri saklayıcısı; tüketicinin bilgiyi makul süre inceleyip değişmeden saklayabilmesini sağlayan e-posta ve benzeri araçları kapsar.
Mesafeli sözleşmelerde ödeme yapılmadan önce ürünün temel nitelikleri, satıcının kimliği, toplam fiyat ve cayma koşulları açıklanmalıdır. Önceden işaretlenmiş ek hizmet seçenekleri tüketicinin açık onayının yerini tutmaz. Sonradan gönderilen genel bir bağlantı, her durumda usulüne uygun bilgilendirme yapıldığını göstermez.
Boş bırakılan tutar, tarih veya hizmet kapsamı bölümleri bulunan sözleşme imzalanmamalıdır. Reklamda söylenen bir özellik önemliyse kayıt altına alınmalı ve sözleşmeyle karşılaştırılmalıdır. Sözlü vaat ile standart metin çatışıyorsa, ileride ispat sorunu çıkmadan açıklık sağlanması yararlıdır.
İmzalanmış sözleşmedeki haksız şart geçerli midir?
6502 sayılı Kanun m.5; tüketiciyle müzakere edilmeden sözleşmeye konulan, dürüstlük kuralına aykırı biçimde tüketici aleyhine dengesizlik yaratan şartları denetime tabi tutar. Haksız şart kesin olarak hükümsüzdür; kural olarak sözleşmenin diğer hükümleri geçerliliğini korur. “Okudum, kabul ettim” ifadesi tek başına bütün hükümlerin gerçekten müzakere edildiğini göstermez.
Sağlayıcıya sınırsız değişiklik yetkisi tanıyan, tüketicinin kanuni haklarını ortadan kaldıran veya haksız bir yaptırım yükleyen hükümler bu açıdan incelenebilir. Her ağır görünen hüküm ise otomatik haksız şart değildir. Sözleşmenin bütünü, kuruluş koşulları, hükmün açıklığı ve ilgili özel düzenleme değerlendirilmelidir.
Açık olmayan veya birden fazla anlama gelen sözleşme hükümleri tüketici lehine yorumlanır. Bununla birlikte, hükümler açık ve anlaşılır yazılmışsa asli edimler arasındaki denge ile fiyatın piyasa değerine uygunluğu, m.5/7 uyarınca haksız şart denetiminin kapsamı dışındadır; sırf sonradan daha ucuz seçenek bulunması sözleşmeyi geçersiz yapmaz.
İnternet alışverişinde on dört günlük cayma hakkı
Mesafeli sözleşmede taraflar bir araya gelmeden, uzaktan pazarlamaya yönelik sistem içinde sözleşme kurar. Sosyal medyadaki her yazışma otomatik mesafeli sözleşme değildir; bu koşulların bulunması gerekir. Kapsamdaki sözleşmelerde tüketici, istisnalar dışında gerekçe göstermeden ve cezai şart ödemeden on dört gün içinde cayabilir.
Mal satışında süre kural olarak tüketicinin veya belirlediği üçüncü kişinin teslimiyle, hizmette sözleşmenin kurulmasıyla başlar. Ayrı teslimler gibi durumlarda özel hesaplama kuralları vardır. Mal henüz teslim edilmeden de cayma hakkı kullanılabilir. Cayma konusunda gereği gibi bilgilendirme yapılmamışsa olağan süreye bağlılık ve uzamaya ilişkin özel hükümler uygulanır; bu durum süresiz bir hak olarak yorumlanmamalıdır.
Bildirimin süresi içinde yazılı olarak veya kalıcı veri saklayıcısıyla yöneltilmesi gerekir. Sadece kargoyu kabul etmemek, her uyuşmazlıkta açık cayma bildiriminin yerine geçmeyebilir. Sipariş numarası ve sözleşme belirtilerek cayma iradesi anlaşılır şekilde iletilmeli, gönderim kaydı saklanmalıdır.
2026’da mesafeli satış iadelerinde hangi kurallar geçerli?
1 Ocak 2026’da yürürlüğe giren düzenlemeler nedeniyle eski haberler yanıltıcı olabilir. 24 Mayıs 2025 tarihli değişiklik, teslim edilmiş cep telefonu, akıllı saat, tablet ve bilgisayarları cayma istisnasına alan bendi kaldırmıştır. Bu ürünler için yalnız “elektronik ürün” denilerek genel bir cayma yasağı ileri sürülemez; somut olayda diğer şartlar yine incelenir.
Satıcının kendisinin geri almayı teklif etmediği durumda tüketici, cayma bildirimini yönelttiği tarihten itibaren on dört gün içinde malı geri göndermelidir. Satıcının öngördüğü taşıyıcı kullanıldığında tüketiciye iade masrafı yüklenemez. Taşıyıcı ön bilgilendirmede belirtilmemişse de iade masrafı istenemez; belirtilen taşıyıcının tüketicinin bulunduğu yerde şubesi yoksa ilave masrafsız teslim alma çözümü sağlanmalıdır.
Teslim edilmiş malda bedel iadesinin on dört günlük süresi, belirlenen taşıyıcıya teslimden; başka taşıyıcı kullanılmışsa malın satıcıya ulaşmasından başlar. Henüz teslim edilmemiş ürün ve hizmet sözleşmelerinde cayma bildiriminin ulaşmasına ilişkin esaslar uygulanır. Platformun bedeli tahsil etmesi ve elinde tutması gibi hususlar sorumluluk değerlendirmesinde önemlidir.
Hangi alışverişlerde cayma hakkı bulunmayabilir?
Tüketicinin kişisel isteğine göre hazırlanan ürünler, çabuk bozulabilen mallar ve koruyucu unsurları açılmış olup sağlık veya hijyen açısından iadesi uygun olmayan mallar gibi istisnalar bulunur. Dijital içerik ve ifasına başlanmış hizmetler bakımından da onay ve ifa koşulları ayrıca incelenir. Her ambalaj açılması bütün ürünlerde caymayı kaldırmaz.
Belirli tarihte sunulacak konaklama veya eğlence hizmetleri ile yolcu taşıma gibi alanlarda kapsam ve özel kurallar farklılaşır. Uçak bileti, otel rezervasyonu ve paket tur aynı sözleşme değildir. Cayma istisnası bulunması, ayıplı veya hiç sunulmamış bir hizmet karşısında bütün hakların kaybedildiği anlamına gelmez.

Taksitle satışta yedi günlük cayma ve ödeme koşulları
6502 sayılı Kanun m.17–18 kapsamındaki taksitle satışta tüketicinin kural olarak yedi günlük cayma hakkı vardır. Sürenin başlangıcı mal veya hizmete göre değişir. Olağan incelemeyi aşan kullanım, hizmetin tüketicinin onayıyla başlaması ve bazı finansal kiralama işlemleri bakımından istisnalar bulunur.
Kredi kartına taksit yapılması bu rejimin otomatik uygulanmasını sağlamaz. Satıcının kendi taksitli satış sözleşmesi ile bankanın kart işlemi ayrılmalıdır. Cayma sonrası mal ve bedel iadesinin süre ve masraf kuralları da mesafeli satıştan farklı olabilir.
Bir taksit gecikti diye kalan bütün borç her koşulda hemen istenemez. Kanundaki temerrüt oranları, satıcının edimlerini yerine getirmesi, muacceliyet kaydı ve süreli uyarı şartları incelenir. Tüketici işlemlerinde senet düzenlenmişse nama yazılılık ve her taksit için ayrı düzenleme kuralları ayrıca önemlidir.
Tüketici kredisi sözleşmesinden cayma
6502 sayılı Kanun m.24 kapsamında tüketici kredilerinde on dört günlük cayma hakkı bulunur. Bu hak, kullanılan paranın tüketicide kalacağı anlamına gelmez. Krediden yararlanılmışsa anapara ve kullanım ile geri ödeme arasında işleyen faiz, cayma bildiriminin gönderilmesinden sonra en geç otuz gün içinde geri ödenmelidir.
Kredi toplam maliyeti, sigorta, tahsis ve diğer ücretler kendi düzenlemelerine göre kontrol edilir. Konut finansmanı ile sıradan tüketici kredisi aynı rejim değildir. İnternetten yapılmış olması da bütün finansal işlemleri genel Mesafeli Sözleşmeler Yönetmeliği kapsamına sokmaz. Sözleşmenin gerçek türü önce belirlenmelidir.
Abonelik feshi ile taahhüt bedeli aynı şey mi?
Abonelik, düzenli mal veya hizmet edinme ilişkisidir; indirim karşılığında verilen taahhüt ise bu ilişkinin ayrı bir boyutudur. Taahhüdün bitmesi her durumda aboneliği kendiliğinden sona erdirmez. Sözleşme ve taahhütname birlikte okunmalıdır.
Abonelik Sözleşmeleri Yönetmeliği m.22’de belirsiz süreli veya bir yıl ve daha uzun belirli süreli abonelikler için gerekçesiz ve cezai şartsız fesih düzenlenir. Taahhütlü aboneliğin erken sonlandırılmasında ise sağlanan indirim ve faydalarla ilgili, mevzuatın izin verdiği bir bedel hesabı gündeme gelebilir. “Cezai şart alınamaz” ifadesi her durumda sıfır ödeme anlamına gelmez.
Fesih yöntemi kuruluş yönteminden daha ağır koşullara bağlanamaz. Başvurunun alındığına ilişkin kayıt saklanmalı; kullanılmayan dönem bedeli, güvence ve cihaz borcu ayrı hesaplanmalıdır. Hizmetin ayıplı olması veya yeni adreste sunulamaması gibi olaylar ile sektörel kurallar sonucu değiştirebilir.
Cayma, ayıplı mal ve tazminat hakları nasıl ayrılır?
Cayma için kural olarak ayıp göstermek gerekmez; ayıp hakları ise ürünün veya hizmetin sözleşmeye uygun olmamasına dayanır. Cayma süresinin geçmesi, kanuni ayıp haklarını kendiliğinden bitirmez. Fiziksel mağazada sebepsiz iade hakkının bulunmaması da ayıplı ürünün bedelinin hiçbir zaman istenemeyeceği anlamına gelmez.
Ürün sorunu için ayıplı mal uyuşmazlıkları, hizmet sorunu için ayıplı hizmet uyuşmazlıkları rehberleri incelenebilir. İade veya indirim dışında ayrıca zarar doğmuşsa, şartları çerçevesinde tüketici tazminat hakları değerlendirilir. Aynı kayıp farklı adlarla iki kez tahsil edilmez.
Fesih veya iade başvurusunda hangi belgeler gerekir?
| Belge | Gösterdiği husus | Pratik öneri |
|---|---|---|
| Sözleşme ve ön bilgilendirme | Hak, süre ve ücret koşulları | İşlem tarihindeki sürümü saklayın. |
| Fatura, sipariş ve dekont | Taraf, bedel ve işlem tarihi | Sipariş numarasıyla eşleştirin. |
| Teslim ve kargo kayıtları | Süre başlangıcı ve geri gönderim | İade takip numarasını kaydedin. |
| Cayma veya fesih bildirimi | Seçilen hak ve bildirim zamanı | Metni ve gönderim/ulaşma kaydını birlikte koruyun. |
| Reklam ve yazışmalar | Vaat edilen nitelikler ve verilen yanıtlar | Bağlamı ve tarihi belli kayıtlar hazırlayın. |
| Hesap dökümü | İstenen iade ve tartışmalı ücret | Her kalemin dayanağını ayrı gösterin. |
Başvuruda “şikâyetçiyim” demekle yetinilmemeli; hangi sözleşmenin hangi gerekçeyle sona erdirildiği veya hangi tutarın istendiği açıklanmalıdır. İşlemle ilgisiz kişisel belgeleri paylaşmak yerine uyuşmazlığı doğrulayan kayıtlar sunulmalıdır. Telefon görüşmesinden sonra yazılı teyit istemek ispatı kolaylaştırabilir.
2026’da hakem heyeti mi, tüketici mahkemesi mi?
2026 yılı parasal sınırına göre, kapsamındaki tüketici uyuşmazlıklarında 186.000 TL’nin altı için tüketici hakem heyetine başvurulur. 186.000 TL ve üzeri hakem heyetinin görev alanına girmez; tüketici mahkemesi yolu ve kural olarak dava şartı arabuluculuk değerlendirilir. Taşınmazın aynına ilişkin bazı davalar gibi kanuni istisnalar saklıdır.
Başvuru değeri, yalnız satın alınan ürünün etiketiyle değil, uyuşmazlık konusu talebe göre belirlenir. Aynı uyuşmazlığın sınırı aşmamak için yapay biçimde bölünmesi doğru değildir. Tüketici hakem heyeti başvurusu ve tüketici mahkemesi davaları için ayrı hazırlık yapılmalıdır.
Eskişehir’de yerel başvuru bilgileri için Eskişehir Tüketici Hakem Heyeti rehberi kullanılabilir. Bakanlığa idari şikâyet, kişisel bedel iadesi talebinin yerine her durumda geçmez; süreler ayrıca izlenmelidir.
Eskişehir’de tüketici sözleşmesi için hukuki değerlendirme
İlk aşamada işlem türü ve yürürlükteki kurallar belirlenir; ardından cayma veya fesih süresi, haksız şart, ödeme hesabı ve deliller incelenir. Özellikle birden fazla sözleşme, yüksek tutar, taahhüt veya kredi ilişkisi varsa belgelerin birlikte ele alınması gerekir.
Avukat Emre Taş Hukuk ve Danışmanlık Bürosunda sözleşme incelemesi, bildirim hazırlanması ve uyuşmazlığa uygun başvuru yolunun belirlenmesi için hukuki değerlendirme yapılabilir. Görüşmeye sözleşme ve eklerini, dekontları, teslim ve bildirim kayıtlarını hazırlayarak gelmeniz yararlı olur. Genel kapsam için Eskişehir tüketici avukatı sayfasını inceleyebilirsiniz.
Tüketici sözleşmeleri hakkında sık sorulan sorular
1. Mağazadan aldığım sağlam ürünü beğenmediğim için iade edebilir miyim?
Fiziksel mağazadaki peşin satışta genel bir sebepsiz iade hakkı yoktur. Satıcının taahhüt ettiği iade politikası veya uygulanabilir özel sözleşme hükümleri incelenir. Ayıplı ürün hakları ise ayrıca korunur.
2. Her sözleşmede on dört gün cayma süresi var mı?
Hayır. Mesafeli satış ve tüketici kredisi gibi ilişkilerde bu süre bulunabilir; taksitle satışta farklı süre vardır. Sözleşmenin kapsamı, istisnaları ve başlangıç tarihi belirlenmeden tek süre uygulanamaz.
3. 2026’da internetten aldığım telefon için cayma hakkı kaldırıldı mı?
Telefon, akıllı saat, tablet ve bilgisayarları sırf teslim edilmiş olmaları nedeniyle kapsam dışına çıkaran bent kaldırılmıştır. Mesafeli satışın genel şartları ve somut olayda uygulanabilecek diğer kurallar ayrıca incelenir.
4. Mesafeli satış iadesinde kargo ücretini ben mi öderim?
Satıcının ön bilgilendirmede öngördüğü taşıyıcı kullanıldığında tüketiciye iade masrafı yüklenemez. Taşıyıcı belirtilmemesi veya bulunduğunuz yerde şubesi olmaması için de tüketiciyi koruyan özel hükümler vardır.
5. İmzaladığım haksız şartı sonradan tartışabilir miyim?
Evet. İmza, haksız şart denetimini ortadan kaldırmaz. Hükmün müzakere edilip edilmediği, tüketici aleyhine dengesizlik ve sözleşmenin bütünündeki yeri incelenir. Hükümsüzlük bütün sözleşmeyi otomatik geçersiz kılmaz.
6. Abonelik taahhüdüm bittiğinde otomatik kapanır mı?
Her zaman değil. Taahhüt süresi ile aboneliğin devamı farklıdır. Sözleşme ve taahhütname kontrol edilmeli, gerekiyorsa fesih bildirimi gönderilmeli ve alındığına ilişkin kayıt korunmalıdır.
7. Cayma süresi geçtiyse ayıplı ürün için başvuramam mı?
Başvurabilirsiniz; cayma ile ayıp sorumluluğu farklıdır. Ayıbın niteliği, teslim ve ortaya çıkma tarihi ile ilgili süreler incelenerek iade, indirim, onarım veya değişim seçenekleri değerlendirilir.
8. Tam 186.000 TL uyuşmazlık için hakem heyeti görevli mi?
2026’da hayır. Sınırın altında kalan tüketici uyuşmazlıkları hakem heyetindedir. Tam 186.000 TL ve üzerindeki taleplerde mahkeme yolu ve uygulanabilir arabuluculuk şartı değerlendirilir.
Hukuki dayanaklar ve resmî kaynaklar
- 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun: m.3–5, 11, 15, 17–24, 48, 52, 68, 73 ve 73/A.
- 24.05.2025 tarihli Mesafeli Sözleşmeler Yönetmeliği değişikliği: 01.01.2026 yürürlük.
- Ticaret Bakanlığı mesafeli sözleşmeler bilgilendirmesi; abonelik bilgilendirmesi.
- 2026 tüketici hakem heyeti parasal sınırları tebliği.
Hukuki araştırma tarihi: 10 Ekim 2026. Somut işlem bakımından sözleşme tarihi, özel hükümler ve belgeler birlikte değerlendirilmelidir.
İlgili tüketici hukuku rehberleri
Genel hizmet kapsamı için Tüketici Hukuku sayfasını inceleyebilirsiniz.