İstirdat Davası - Borçlu Olmamasına Rağmen Ödenmek Zorunda Kalınan Bedelin İadesi

İcra Hukuku · Ödenen Bedelin İadesi

İstirdat Davası – Borçlu Olmamasına Rağmen Ödenmek Zorunda Kalınan Bedelin İadesi

Borçlu olmadığınız bir bedeli icra baskısıyla mı ödediniz? Ödeme kayıtlarını, iade hakkınızı ve dava süresini dosyanız üzerinden değerlendirelim.

Dosyanız İçin Ön Görüşme

Av. Emre Taş · Eskişehir · Güncelleme: 5 Ekim 2026

Borçlu olmadığınız hâlde icrada ödediğiniz parayı geri alabilir misiniz?

İstirdat davası, gerçekte borçlu olunmayan bir bedelin icra takibi nedeniyle ödenmesi hâlinde paranın geri alınması için başvurulabilen yoldur. Takibin kesinleşmiş olması veya ödeme yapılması, maddi hukuk bakımından borcun mutlaka mevcut olduğu anlamına gelmez. Ancak geri alma talebi; ödeme nedeni, takibin niteliği, süre, deliller ve varsa önceki mahkeme kararları birlikte incelenerek kurulmalıdır.

İcra ve İflas Kanunu’nun 72. maddesine dayanan bağımsız istirdat davasında bir yıllık hak düşürücü süre bulunur. Sürenin başlangıcında takip konusu borcun tamamen ödendiği tarih önemlidir. İcra müdürlüğünün parayı alacaklıya daha sonra göndermesi, süreyi o tarihe kadar beklettiği anlamına gelmez. Taksit, maaş haczi ve birden fazla ödeme bulunan dosyalarda hesap ayrıca yapılmalıdır.

Henüz ödeme yapmadıysanız borçlu olmadığının belirlenmesini sağlayan Menfi Tespit – Borçlu Olmadığının Tespiti Davası gündeme gelebilir. Ödeme dava sırasında yapılmışsa mevcut davanın istirdat olarak devam etmesi değerlendirilebilir. Bu sayfada, ödenmiş paranın iadesine ilişkin koşullar ve dosya hazırlığı ele alınmaktadır.

İstirdat davası nedir, neyi geri almayı amaçlar?

İstirdat sözcüğü, geri isteme anlamına gelir. İİK m. 72 kapsamındaki istirdat davasında kişi, icra takibi nedeniyle ödediği paranın gerçekte borçlu olmadığı bölümünü geri ister. Dava yalnızca borcun bulunmadığını belirlemeye yönelik değildir; davalıdan bir bedelin tahsiline ilişkin talep de içerir.

Örneğin daha önce kapatılmış bir borç için ikinci kez ödeme yapılması, sözleşmede doğmamış bir bedelin takip baskısıyla tahsil edilmesi veya kişisel sorumluluk bulunmamasına rağmen ödeme alınması bu değerlendirmeyi gerektirebilir. Geri istenen tutar, ödenen toplamın tamamı olabileceği gibi yalnızca haksız olduğu ileri sürülen bölümü de olabilir. Talebin hangi ödeme ve borç kalemlerine ilişkin olduğu açıkça belirtilmelidir.

Her para iadesi uyuşmazlığı İİK m. 72 istirdat davası değildir. İcra takibiyle bağlantısı bulunmayan yanlış havale, geçersiz sözleşme, fazla ödeme veya başka bir iade nedeni, genel hükümler ve farklı süreler kapsamında değerlendirilebilir. Davanın başlığına “istirdat” yazılması tek başına hukuki niteliği belirlemez; mahkemeye anlatılan olaylar ve talep edilen sonuç önemlidir.

Borç olmayan bir edim kendi isteğiyle yerine getirilmişse, TBK m. 78 kapsamında kişinin kendisini borçlu sanarak ödeme yaptığını ispat etmesi koşulu gündeme gelir. Sebepsiz zenginleşmeye dayanan istemlerde TBK m. 82, geri isteme hakkının öğrenilmesinden itibaren iki yıllık ve her hâlde zenginleşmenin gerçekleşmesinden itibaren on yıllık zamanaşımı öngörür. Bu hükümler, İİK m. 72’deki bir yıllık süreyi kaçıran her dosyada otomatik bir ek süre sağlamaz. Ödemenin gerçek hukuki nedeni ve geri istemeye elverişliliği ayrıca incelenir.

Davacı ve davalının doğru belirlenmesi de gerekir. Takip borçlusu, ödemeyi yapan kişi, parayı tahsil eden taraf ve varsa alacağın devri aynı kişiler olmayabilir. Bir başkasının borcunu ödeyen kişinin hangi hukuki temelde ve kime karşı talepte bulunabileceği ayrıca incelenir.

İİK m. 72 kapsamında istirdat davasının şartları

Kanun, takibe itiraz etmemiş veya itirazının kaldırılmış olması nedeniyle gerçekte borçlu olmadığı parayı ödemek zorunda kalan kişiye geri alma imkânı tanır. Uygulamada borcun bulunmaması ile ödemenin icra takibine bağlı olması birlikte değerlendirilir.

  • İcra takibi ve ödeme arasında bağlantı: Ödeme, devam eden takip veya cebri icra tehdidi nedeniyle yapılmış olmalıdır. Ödeme emri, haciz işlemleri, dosya hesabı ve banka kayıtları bu bağlantıyı gösterebilir.
  • Gerçekte borçlu olunmaması: Borç hiç doğmamış, daha önce sona ermiş veya istenen tutarın yalnızca bir bölümü mevcut olabilir. Sadece “Ödemek istemiyordum” açıklaması yeterli değildir.
  • Geri istenen bedelin belirlenmesi: Hangi tarihte, kime, hangi icra dosyası için ve ne kadar ödeme yapıldığı ortaya konulmalıdır.
  • Süre ve usul şartları: Bir yıllık sürenin hesabı, görevli ve yetkili mahkeme, gerekiyorsa dava şartı arabuluculuk ve önceki yargılamaların etkisi incelenmelidir.

Ödemenin yalnızca haczedilen malın satışından sağlanması gerekmez. Takip baskısı altında banka yoluyla veya doğrudan alacaklıya yapılmış bir ödeme de koşulları varsa değerlendirilebilir. Ancak icra dosyasına yatırılmamış bir bedelin hangi takip nedeniyle ödendiği belgelerle açıklanmalıdır.

İİK m. 72 kapsamındaki davada, kişinin parayı kendisini borçlu sanarak yanlışlıkla ödediğini ayrıca kanıtlaması aranmaz. Bununla birlikte ödemenin borcu kabul, sulh, ibra veya başka bir sözleşme kapsamında yapılıp yapılmadığı önem taşır. Özellikle ödeme sırasında imzalanmış protokoller, yalnızca dekonta bakılarak gözden kaçırılmamalıdır.

Takibin itiraz edilmeyerek kesinleşmesi ile borcun bir mahkeme kararıyla kesin hükme bağlanması farklıdır. Aynı borç hakkında kesinleşmiş bir karar varsa, o kararın kapsamı incelenmeden istirdat davasıyla uyuşmazlığın yeniden görülebileceği söylenemez.

İstirdat davasında bir yıllık süre ne zaman başlar?

İİK m. 72’ye dayanan bağımsız istirdat davasının, takip nedeniyle borçlu olunmayan paranın tamamen ödendiği tarihten itibaren bir yıl içinde açılması gerekir. Bu süre hak düşürücüdür; karşı taraf ileri sürmese bile mahkeme tarafından dikkate alınır. Ödeme tarihinin ve süreyi etkileyen kanuni düzenlemelerin doğru belirlenmesi bu nedenle önceliklidir.

Ödeme şekline göre istirdat süresinde kontrol edilecek tarihler
Ödeme durumuSüre hesabındaki temel noktaKontrol edilecek belge
Takip borcunun tek seferde ödenmesiBorcun tamamen ödendiği tarih esas alınır.Tahsilat makbuzu, banka kaydı ve güncel dosya hesabı.
Taksitle veya düzenli kesintiyle ödemeTam ödemenin hangi işlemle gerçekleştiği belirlenir; ilk ödeme tarihiyle karıştırılmaz.Tüm tahsilat kayıtları, kesinti dökümü ve bakiye hesabı.
İcra dosyasına ödeme, sonra alacaklıya aktarımAlacaklıya aktarımın daha sonraki tarihi süre başlangıcını kendiliğinden değiştirmez.Dosyaya giriş tarihi ve alacaklıya ödeme kaydı.
Takip nedeniyle doğrudan alacaklıya ödemeTakiple bağlantı ve borcun tamamen ödendiği tarih belgelenmelidir.Dekont, ödeme açıklaması, protokol ve dosya kayıtları.

Dosyanın arşive kaldırıldığı tarih, borçlu olmadığınızın sonradan öğrenildiği gün veya alacaklının iade talebine verdiği cevap, kanundaki ödeme tarihi yerine otomatik olarak geçmez. Dosyada masraf, faiz veya başka tahsilatlar bulunuyorsa borcun gerçekten hangi tarihte tamamlandığı ayrıca hesaplanır.

Dava şartı arabuluculuk kapsamındaki başvurularda, 6325 sayılı Kanun m. 18/A(15) uyarınca arabuluculuk bürosuna başvurudan son tutanağın düzenlenmesine kadar hak düşürücü süre işlemez. Bu kural, başvuru öncesinde dolmuş bir süreyi yeniden başlatmaz. Sadece karşı tarafa ihtar göndermek veya iade görüşmesi yapmak ise bir yıllık süreyi kendiliğinden koruyan bir işlem olarak kabul edilmemelidir.

Kısmi ödeme, maaş haczi ve fazla tahsilat

Takip borcu taksit, maaş haczi veya aralıklı tahsilatlarla ödeniyorsa “Her kesinti için ayrı bir yıl geçti” şeklinde doğrudan bir hesap yapılmamalıdır. Takip konusu borcun tamamının ödenip ödenmediği önemlidir. Kısmi ödeme hâlinde tam ödemeye bağlanan bir yıllık süre başlangıcı gerçekleşmemiş olabilir.

Bu durum, hukuki inceleme için borcun tamamının ödenmesinin beklenmesi gerektiği anlamına gelmez. Ödenmiş bölümün iadesi ile henüz ödenmemiş bölümden borçlu olunmadığının tespiti aynı uyuşmazlık içinde farklı talepler olarak gündeme gelebilir. Talep edilen miktar, sonraki kesintiler ve davanın usulü birlikte planlanmalıdır.

Kısmi ödeme ile takip dosyasında ortaya çıkan fazla tahsilat da aynı sorun değildir. Borcun gerçekten mevcut olup olmadığı tartışılmadan yalnızca hesap veya aktarım hatası söz konusuysa, önce icra dosyasındaki düzeltme ve başvuru olanakları incelenebilir. Birden fazla dosyada aynı alacağın tahsil edildiği iddiasında ise her dosyanın ödeme kayıtları karşılaştırılır.

İade talebi hazırlanırken “Yatırılan toplam”, “hukuken mevcut borç” ve “geri istenen bölüm” ayrı gösterilmelidir. Bu ayrım, hem dava değerinin hem de olası bilirkişi incelemesinin anlaşılmasını sağlar.

Menfi tespit davası istirdat davasına nasıl dönüşür?

Menfi tespit davası, ödeme yapılmadan borcun bulunmadığının belirlenmesine yöneliktir. Buna karşılık istirdatta daha önce ödenmiş bir bedelin geri verilmesi istenir. Bu iki talep arasındaki bağlantı, İİK m. 72’de özel olarak düzenlenmiştir.

Menfi tespit davası sürerken takip nedeniyle ödeme yapılmışsa, kanundaki koşullarla mevcut davaya istirdat davası olarak devam edilir. Dava sırasında ödeme yapıldığı, ödeme belgesi ve ilgili icra dosyasıyla mahkemeye bildirilmelidir. İade istenen tutar ve talep kapsamı açıklaştırılmalı; harç ve usul işlemleri kontrol edilmelidir.

Ödemenin zamanına göre dava talebinin belirlenmesi
Dosyanın durumuGündeme gelebilecek talepÖnemli ayrım
Henüz ödeme yapılmamışMenfi tespit ve şartları varsa geçici hukuki koruma.Borcun bulunmadığına ilişkin tespit istenir.
Dava açılmadan önce ödeme tamamlanmışŞartları varsa bağımsız istirdat davası.Bir yıllık süre ve paranın geri verilmesi talebi öne çıkar.
Menfi tespit davası devam ederken ödemeMevcut davanın istirdat olarak devam etmesi.Ödeme dosyaya bildirilir; talep ve harç durumu incelenir.
Yalnız bir bölüm ödenmişÖdenen ve ödenmeyen bölümlere göre talep düzenlenmesi.Aynı borç için ödeme ile tespit kapsamları ayrılmalıdır.

Ödeme öncesinde açılmış bir menfi tespit davasının dönüşmesi, tam ödeme sonrasında ilk kez açılan bağımsız istirdat davasıyla aynı usul değildir. Dava sırasında ödeme üzerine kanun gereği gerçekleşen dönüşümde, ödeme tarihinden itibaren bir yıl içinde yeniden ayrı dava açılması gerekmez. Mevcut dava, dava tarihindeki talep ve yargılama sırasında yapılan ödemeler birlikte incelenir. Ödeme kayıtlarının sunulması, tahsil talebinin açıklanması ve usul işlemlerinin takip edilmesi gerekir.

Takibin durdurulması veya icra veznesindeki paranın alacaklıya verilmemesi yönündeki korumalar hakkında ayrıntılı bilgi menfi tespit ve ihtiyati tedbir bölümündedir. Paranın geri alınması talebiyle, gelecekteki tahsilatı önleme talebi birbirinden ayrılmalıdır.

İstirdat davası hangi mahkemede açılır? Arabuluculuk gerekir mi?

İstirdat davası, sırf icra dosyasıyla ilgili olduğu için icra hukuk mahkemesinde açılmaz. Görevli mahkeme borcun dayandığı ilişkiye göre belirlenir. Aynı yöntemle tahsil edilen iki bedel, birinin kira ilişkisinden diğerinin ticari sözleşmeden kaynaklanması nedeniyle farklı mahkemelerin görev alanına girebilir.

Borcun kaynağına göre görev ve dava şartı arabuluculuk incelemesi
Borç ilişkisinin türüGörev değerlendirmesiArabuluculuk kontrolü
Genel özel hukuk ilişkisiÖzel görev kuralı yoksa asliye hukuk mahkemesi.Uyuşmazlığın özel bir dava şartı kapsamına girip girmediği araştırılır.
Ticari uyuşmazlıkTicari dava niteliği varsa asliye ticaret mahkemesi.TTK m. 5/A kapsamında ticari nitelikteki istirdat davaları dava şartı arabuluculuğa tabidir.
Kira ilişkisiSulh hukuk mahkemesine ilişkin görev kuralları incelenir.6325 sayılı Kanun m. 18/B kapsamı ve istisnalar kontrol edilir.
Tüketici işlemiTüketici mahkemesi ve hakem heyetinin görev alanı birlikte incelenir.6502 sayılı Kanun m. 73/A ve istisnaları uygulanır.
İş ilişkisiİş mahkemesinin görev alanına girip girmediği belirlenir.7036 sayılı Kanun’daki dava şartı, talebin niteliğine göre değerlendirilir.

TTK m. 5/A’da 1 Eylül 2023’ten itibaren ticari nitelikteki menfi tespit ve istirdat davaları açıkça dava şartı arabuluculuk kapsamına alınmıştır. Güncel başvuruda önceki dönemlere ait bilgilerle “İstirdatta arabuluculuk gerekmez” şeklinde hareket edilmemelidir.

Takibin senede dayanması da tek başına her uyuşmazlığı ticari dava yapmaz. Senedin tüketici veya kira ilişkisi için verildiği dosyalarda temel ilişki ve özel görev hükümleri ayrıca incelenir. Görev, arabuluculuk ve talep kapsamının birlikte belirlenmesi, yanlış başvuru nedeniyle sürecin uzamasını önlemeye yardımcı olur.

Yetkili mahkeme ve önceki kararların etkisi

İİK m. 72’ye göre menfi tespit ve istirdat davaları, takibi yapan icra dairesinin bulunduğu yer mahkemesinde veya davalının yerleşim yeri mahkemesinde açılabilir. Somut ilişkiye uygulanabilecek özel yetki kuralları da kontrol edilmelidir. Eskişehir’de yaşayan bir kişinin dosyası bakımından, yalnızca kişinin kendi adresine bakılarak mahkeme seçilmez.

İtirazın kaldırılması kararı ile itirazın iptali davasındaki kesin hüküm aynı etkiye sahip değildir. İcra hukuk mahkemesindeki belgeye dayalı sınırlı inceleme sonrasında genel mahkemede dava olanağı gündeme gelebilir. Ancak borcun esasına ilişkin aynı uyuşmazlık bir mahkeme kararıyla kesinleşmişse, bu kararın kapsamı istirdat talebini etkileyebilir.

Önceki bir dava, sulh, kabul, feragat veya ödeme protokolü bulunan dosyalarda bu belgeler baştan incelenmelidir. İstirdat davası, kanun yolu süresi geçirilmiş her kararın yeniden tartışılmasını sağlayan genel bir yol değildir. İcraya itirazın kaldırılması hakkındaki bilgi, başvurular arasındaki ayrımı anlamaya yardımcı olabilir.

İstirdat davasında neyi, nasıl ispatlamalısınız?

Davacı, geri istediği paranın verilmesi gerekmediğini ortaya koymalıdır. Bu, tek bir dilekçede “Borçlu değildim” denilmesiyle sağlanmaz. Borcun neden doğmadığı veya hangi işlemle sona erdiği açıklanmalı; ödeme, takip ve temel ilişki birbirine bağlanmalıdır.

İspat yükünün somut dağılımı, tarafların kabul ettiği olaylara ve savunmalarına göre değişebilir. Sözleşme ilişkisini kabul edip bedelin daha önce ödendiğini ileri sürmekle, borcu doğurduğu söylenen işlemin hiç gerçekleşmediğini ileri sürmek aynı ispat tartışması değildir. Senetle ispat ve senede karşı delil kuralları bulunan dosyalarda yazılı belgeler özellikle önemlidir.

  • Borcun kaynağı: Sözleşme, senet, fatura, teslim belgesi, sipariş ve hesap mutabakatları.
  • Borcu sona erdiren işlem: Önceki ödeme dekontları, makbuzlar, ibra, mahsup veya iade belgeleri.
  • Takip nedeniyle yapılan ödeme: Tahsilat makbuzu, kesinti dökümü, alacaklıya havale kaydı ve ödeme açıklamaları.
  • Tarafların açıklamaları: E-posta, mesaj, ihtar ve ödeme talebi; elektronik kayıtların kaynağı ve bütünlüğü.
  • Önceki süreçler: Arabuluculuk tutanağı, mahkeme kararı ve tarafların yaptığı anlaşmalar.

Banka dekontunda aynı alacaklıya yapılmış bir ödeme görünmesi önemlidir; ancak birden fazla borç varsa hangi borcun kapandığı ayrıca belirlenmelidir. Fatura, teslim kaydı ve ticari defterlerin bulunduğu dosyalarda bilirkişi incelemesi gerekebilir. Belgelerin tarih sırasına konulması ve çelişkili kayıtların açıklanması, talebin denetlenebilir olmasını sağlar.

Senet, fatura ve kefalet kaynaklı ödeme uyuşmazlıkları

Ödenmiş borcun ikinci kez tahsil edilmesi

Bir borç önceden ödenmiş, buna rağmen takip açılmış ve takip nedeniyle yeniden ödeme yapılmış olabilir. İlk ve ikinci ödemenin aynı alacağa ilişkin olduğu gösterilmelidir. Sözleşme, açıklamalı dekont ve varsa alacaklının yazılı bildirimi bu bağlantıyı kurabilir. Senedin ödeme sonrasında iade edilmemesi veya aynı alacağın birden fazla dosyada takip edilmesi, dosyaların birlikte incelenmesini gerektirir.

Teminat amacıyla verilen senet

Teminat senedinin şartları oluşmadığı hâlde kullanıldığı ileri sürülüyorsa, senetle güvence altına alınan yükümlülük ve veriliş koşulları belirlenir. “Teminat olarak verdim” şeklindeki sözlü açıklama tek başına her dosyada yeterli olmayabilir. Sözleşmenin senede atfı, senedin tutarı ve tarihi, yükümlülüğün yerine getirildiğini gösteren belgeler önemlidir. Senedin üçüncü kişiye devredilmesi savunmaları ayrıca etkileyebilir. Takip yönteminin ve ödeme emrine başvuruların özellikleri için bono ve senet icra takibi açıklamalarına bakabilirsiniz.

Fatura veya hizmet bedeli

Malın teslim edilmediği, hizmetin sunulmadığı, ürünün iade edildiği veya bedelin yanlış hesaplandığı iddialarında sözleşme ve ifa kayıtları karşılaştırılır. Bir faturanın mevcut olmasıyla fatura bedelinin her durumda haklı olduğu sonucu aynı değildir. Buna karşılık yalnızca faturaya itiraz edildiğini söylemek de borcun bulunmadığını otomatik olarak kanıtlamaz. Faturaya dayanan icra takibi sayfasında takip dayanağı ve teslim belgeleri arasındaki ilişki ayrıca açıklanır.

Kefalet veya başka kişinin borcu

Kefil olduğu ileri sürülen kişinin ödediği bedelde, kefaletin geçerliliği, kapsamı, sorumluluk sınırı ve yapılan ödemenin hangi borcu karşıladığı incelenir. Şekil, eş rızası ve kanuni istisnalar dosyaya göre değerlendirilir. Aval ile kefalet aynı hukuki kurum değildir. Geçerli sorumluluğu nedeniyle ödeme yapan kefilin asıl borçluya rücu hakkı da alacaklıya yöneltilen istirdat talebinden farklıdır.

Üç temsili örnekle geri alma talebi

Aşağıdaki olaylar yalnızca hukuki değerlendirmeyi açıklayan temsili örneklerdir. Gerçek dosya, müvekkil veya elde edilmiş dava sonucu anlatımı değildir.

Daha önce ödenmiş bedelin takip nedeniyle yeniden ödenmesi

Bir kişi sözleşme bedelini bankadan öder. Aylar sonra aynı bedel için takip başlatılır; kişi haciz işlemleri nedeniyle dosya borcunu kapatır. İncelemede ilk dekontun hangi borca ilişkin olduğu, takip dayanağı ve ikinci ödemenin tamamlama tarihi belirlenir. İade talebi, bu belgeler ve bir yıllık süre hesabı üzerinden değerlendirilir.

Maaş kesintilerinin dava sırasında devam etmesi

Borçlu olmadığını ileri süren kişi menfi tespit davası açar. Yargılama sürerken maaşından kesinti yapılır. Ödemeler mahkemeye bildirilir; ödenen tutarın iadesi ile kalan borç yönünden tespit talebi birlikte ele alınır. Her yeni kesintinin kaydının saklanması, dava kapsamının güncel tutulmasını sağlar.

Ticari faturada eksik teslimin gözden kaçması

Bir işletme, teslim edilmeyen ürünleri de içeren fatura için yapılan takipte ödeme yapar. Sipariş, sevk, teslim ve iade kayıtları karşılaştırılır. Tartışmalı bölüm belirlenir; ticari dava niteliği, arabuluculuk ve geri istenebilecek tutar incelenir. Faturanın toplam bedelinin ödenmiş olması, teslim uyuşmazlığının tek başına çözüldüğü anlamına gelmez.

İstirdat davası değerlendirmesi için hangi belgeler hazırlanmalı?

Dosya hazırlığında iki ayrı ödeme grubu varsa karıştırılmamalıdır: Borcun daha önce ödendiğini gösteren kayıtlar ile icra takibi nedeniyle sonradan yapılan tahsilatlar. Her ödeme için tarih, tutar, alıcı, açıklama ve ilgili dosya numarası belirlenebilir.

  • İcra dosya numarası; takip talebi, ödeme emri ve tebligat belgesi.
  • Güncel dosya hesabı; tüm tahsilat makbuzları, maaş kesintileri ve satıştan gelen bedel kayıtları.
  • Alacaklıya doğrudan yapılan ödemelerin banka dekontları ve varsa ödeme protokolü.
  • Takip dayanağı senet, sözleşme, fatura ve ilgili ekler.
  • Borcu sona erdiren önceki ödeme, ibra, iade veya mahsup belgeleri.
  • Arabuluculuk tutanağı, önceki mahkeme kararları, ihtarlar ve yazışmalar.

Belgenin aslını, elektronik kaydın bütününü ve elde ediliş bilgisini korumak önemlidir. Yalnızca mesajın bir bölümünü gösteren ekran görüntüsü uyuşmazlığın tümünü açıklamayabilir. Bir yıllık süre yakınsa bütün belgelerin tamamlanmasını beklemek yerine mevcut kayıtlarla başvuru planı gecikmeden incelenmelidir.

Eskişehir’de istirdat davası için Avukat Emre Taş’tan hukuki destek talebinizde, icra dosyanızı ve ödeme kayıtlarınızı ön görüşme için paylaşabilirsiniz. İnceleme, talebin İİK m. 72 kapsamında olup olmadığının, süre hesabının ve gerekli delillerin belirlenmesine yardımcı olur.

Dava süreci, harç ve avukatlık ücreti

İlk aşamada icra dosyası, temel borç ilişkisi ve ödeme kronolojisi incelenir. Geri istenen tutar belirlenir; görev, yetki, arabuluculuk ve önceki kararlar kontrol edilir. Sonrasında dava dilekçesinde borçlu olunmamasının nedeni ile iade talebi açıklanır, deliller gösterilir ve gerekli açılış işlemleri tamamlanır.

  1. Ön inceleme: Ödeme ve takip kayıtları karşılaştırılır, süre hesabı yapılır.
  2. Başvuru hazırlığı: Gerekiyorsa dava şartı arabuluculuk yürütülür; talep ve taraflar belirlenir.
  3. Dava açılışı: Harç ve gider avansı yatırılır; dava dilekçesi ve ekler sunulur.
  4. Yargılama: Savunmalar, deliller ve gerekiyorsa bilirkişi incelemesi değerlendirilir.
  5. Karar ve uygulama: Hükmün kapsamı, kanun yolu ve bedelin tahsili izlenir.

İade istenen para tutarı dava değerini ve harcı etkiler. Tebligat, bilirkişi ve diğer yargılama giderleri ayrıca doğabilir. Avukatlık ücreti, hukuki hizmetin kapsamı ve dosya için yapılacak işlemlere göre sözleşmeyle belirlenir. Karşı tarafa yükletilebilen vekâlet ücreti, avukatınızla kararlaştırılan ücretle aynı kalem değildir.

Dava açılması, kalan icra işlemlerini kendiliğinden durdurmaz. Ödemesi devam eden bir dosyada gelecekteki kesintiler bakımından başka bir başvuru veya geçici hukuki koruma gerekip gerekmediği ayrıca değerlendirilir. Süre, mahkemenin iş yükü, tebligatlar, deliller ve kanun yolu aşamalarına bağlıdır; her dosya için kesin bir bitiş tarihi verilemez.

Faiz, tazminat ve iade kararının uygulanması

Geri istenen bedel için faiz talebi değerlendirilebilir. Faizin türü, başlangıcı ve oranı her dosyada aynı değildir. Ödemenin hukuki nedeni, temerrüt, talep edilen faiz ve uygulanacak güncel düzenlemeler incelenmelidir. Bazı dosyalarda ödeme tarihi, bazı dosyalarda ihtar veya dava tarihi tartışmanın parçası olabilir. Dilekçede faiz talebi açık kurulmalı; tüm ödemelere gelişigüzel tek tarih uygulanmamalıdır.

İstirdat davasının kazanılması, ayrıca otomatik olarak yüzde yirmi tazminat alınacağı anlamına gelmez. İİK m. 72/7 uyarınca doğrudan açılan istirdat davasında bu hükme dayanılarak yüzde yirmi kötü niyet tazminatı verilmez. Menfi tespit davasından istirdada dönüşen dosyada ise İİK m. 72/5 kapsamındaki tazminat; haksız ve kötü niyetli takip ile usulüne uygun talep koşullarına göre ayrıca değerlendirilir. Başka zarar iddiaları varsa bunların hukuki dayanağı ve ispatı da ayrı ele alınır.

Kararda iade edilecek ana para, faiz ve yargılama giderleri talep ve kabul kapsamına göre belirlenir. Kararın verilmesiyle bedelin fiilen tahsil edilmesi farklı aşamalardır. Davalının ödeme yapmaması hâlinde kararın niteliğine ve uygulanabilir usule göre tahsil işlemleri gerekebilir. Mevcut icra dosyasındaki hacizlerin durumu da hükmün kapsamına göre değerlendirilir.

İade edilecek tutarın her durumda ödenen toplam dosya borcuna eşit olduğu varsayılmamalıdır. Gerçekten borçlu olunan bölüm, faiz, masraf ve diğer kalemler ayrıştırılabilir. İcra müdürlüğünün işlemiyle ilgili özel şikâyet veya hesap düzeltmesi gereken bir kalem bulunup bulunmadığı da incelenir.

İcra dosyasındaki diğer başvuru ve işlem alanları hakkında Eskişehir İcra Hukuku sayfamızdan bilgi alabilirsiniz.

İstirdat davası hakkında sık sorulan sorular

Borçlu olmadığım hâlde icraya ödeme yaptım. Geri alabilir miyim?

İİK m. 72’deki koşullar oluşmuşsa istirdat davası gündeme gelebilir. Borcun neden bulunmadığı, ödemenin takip nedeniyle yapılıp yapılmadığı, tam ödeme tarihi ve önceki mahkeme kararları incelenmelidir. Yalnızca ödeme yapmak, borcun haklılığını her durumda kabul ettiğiniz anlamına gelmez.

İstirdat davası açma süresi kaç yıldır?

İİK m. 72’ye dayanan bağımsız istirdat davasında bir yıllık hak düşürücü süre vardır. Başlangıçta takip konusu borcun tamamen ödendiği tarih önemlidir. Dava şartı arabuluculuk gibi süreyi etkileyen özel düzenlemeler ayrıca hesaba katılır.

İcra müdürlüğü parayı alacaklıya geç gönderirse süre değişir mi?

Alacaklıya aktarımın sonraki tarihi, bir yıllık süreyi kendiliğinden o tarihten başlatmaz. Borçlunun borcu tamamen ödediği tarih ve dosyaya tahsilat kayıtları kontrol edilir. Ödeme ile alacaklıya aktarım ayrı işlemlerdir.

Borcun yalnızca bir kısmını ödedim. Ne yapılabilir?

Ödenen kısmın iadesi ve kalan bölümden borçlu olunmadığının tespiti birlikte değerlendirilebilir. Tam ödemeye bağlı süre başlangıcı ile talep kapsamı ayrıca incelenir. Dosya değerlendirmesi için bütün borcun ödenmesinin beklenmesi gerekmez.

Maaşımdan kesilen para istirdat konusu olabilir mi?

İcra dosyasına gönderilen kesintiler de ödeme kayıtları içinde incelenir. Borcun bulunmadığı iddiası, her kesintinin tarihi ve toplam tahsilat belgelenmelidir. Devam eden kesintiler için gelecekteki tahsilata ilişkin başvuru olanakları ayrıca değerlendirilir.

İtiraz süresini kaçırmış olmam dava açmamı engeller mi?

Takibe itiraz edilmemesi, istirdat yolunu her durumda ortadan kaldırmaz. Kanun bu durumu da düzenler. Ancak borcun esasının önceki bir davada kesin hükme bağlanması, sulh veya diğer işlemler farklı sonuç doğurabilir.

Ödemede ihtirazi kayıt koymak zorunlu mudur?

İİK m. 72 kapsamındaki geri alma hakkı, yalnızca dekontta belirli bir cümle bulunmasına bağlı değildir. Takip nedeniyle ödeme ve borcun bulunmadığı gösterilmelidir. Ödeme sırasında imzalanmış kabul, sulh veya ibra belgeleri ayrıca incelenir.

Parayı doğrudan alacaklıya ödediysem dava açabilir miyim?

Koşulları varsa doğrudan ödeme de değerlendirilebilir. Paranın hangi takip nedeniyle, hangi tarihte ve hangi borç için ödendiği açıklanmalıdır. Dekontun açıklaması, yazışmalar ve icra dosyası bağlantısı bu nedenle önemlidir.

Menfi tespit davası devam ederken ödeme yaptım. Yeni dava gerekir mi?

Kanundaki koşullarla mevcut davaya istirdat olarak devam edilebilir. Ödeme belgeleri mahkemeye sunulmalı; iade tutarı, talep kapsamı ve harç durumu kontrol edilmelidir. Bu dönüşüm, ödeme sonrasında ilk kez açılan bağımsız davadan farklıdır.

İstirdat davası icra hukuk mahkemesinde mi açılır?

Genel olarak borcun kaynağına göre belirlenen görevli hukuk mahkemesinde açılır. Ticari, tüketici, kira veya iş ilişkisi farklı görev kurallarına tabi olabilir. İcra dosyasının varlığı tek başına icra hukuk mahkemesini görevli yapmaz.

İstirdat davasından önce arabuluculuk gerekir mi?

Uyuşmazlığın türüne göre değişir. Ticari nitelikteki istirdat davaları TTK m. 5/A kapsamındadır. Tüketici, kira ve iş ilişkilerinde ilgili dava şartları ve istisnalar incelenir. Gerekli başvuru, süre hesabıyla birlikte yapılmalıdır.

Teminat senedi nedeniyle ödediğim parayı geri isteyebilir miyim?

Teminat koşulunun gerçekleşmediği veya yükümlülüğün yerine getirildiği iddiası belgelerle incelenir. Senet, sözleşme ve ödeme bağlantısı önemlidir. Senedin üçüncü kişiye devri gibi durumlar savunmaları etkileyebilir; yalnızca “teminat” sözcüğüne dayanılmaz.

Faiz ve yüzde yirmi tazminat otomatik olarak verilir mi?

Hayır. Faiz talebi, başlangıcı ve uygulanacak düzenleme değerlendirilir. Yüzde yirmi tazminat, her istirdat davasının otomatik sonucu değildir. Doğrudan istirdatla menfi tespitten dönüşüm ve ilgili tazminat koşulları birbirinden ayrılmalıdır.

Bir yıllık süre geçerse parayı hiçbir şekilde isteyemez miyim?

İİK m. 72 bakımından sürenin geçirilmesi ciddi hak kaybı doğurabilir. Başka bir talep temeli veya süre bulunup bulunmadığı somut olaya göre incelenir. Dava başlığını değiştirmenin kaçırılmış süreyi kendiliğinden ortadan kaldırdığı varsayılmamalıdır.

Ön görüşmede hangi bilgileri vermeliyim?

İcra dosya numarası, borcun kaynağı, tüm ödeme tarihleri, toplam ödeme ve varsa menfi tespit davası ya da önceki mahkeme kararı başlangıç bilgileridir. Dekontlar, tahsilat makbuzları, sözleşme ve senet suretleri de hazırlanabilir.

Avukat Emre Taş’tan Eskişehir’de istirdat davası için hukuki destek talep ederken, ödediğiniz bedelin kaynağını ve ödeme tarihlerini ön görüşmede belirtebilirsiniz. Dosyanın incelenmesi; iade talebinin, sürelerin, delillerin ve izlenecek başvuru yolunun somut uyuşmazlığa göre belirlenmesini sağlar.

Hukuki dayanaklar ve resmî kaynaklar

Temel düzenleme, 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu’nun 72. maddesidir. Görev, kesin hüküm, arabuluculuk ve faiz bakımından uyuşmazlığın niteliğine göre diğer ilgili kanunlar uygulanır. Resmî kaynaklardaki kararlar, kendi olayları ve talep kapsamları içinde değerlendirilmelidir.

Yukarı Çık